Przeciwwskazania stosowania
Sód glicerofosforan

Przeciwwskazania stosowania sodu glicerofosforanu

Sód glicerofosforan jest związkiem stosowanym jako źródło fosforu w żywieniu pozajelitowym. Przed zastosowaniem tej substancji należy dokładnie rozważyć, czy u pacjenta nie występują przeciwwskazania, które mogłyby uniemożliwić jej bezpieczne stosowanie. W niniejszym artykule omówiono szczegółowo sytuacje kliniczne, w których stosowanie sodu glicerofosforanu jest przeciwwskazane lub wymaga szczególnej ostrożności.

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Nadwrażliwość na substancję czynną (sód glicerofosforan) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do jego stosowania. W przypadku preparatu Glycophos, który zawiera sód glicerofosforan w stężeniu 216 mg/ml, należy bezwzględnie unikać podawania go pacjentom z udokumentowaną historią reakcji alergicznych na ten związek lub inne składniki preparatu.¹

Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej

Istnieje kilka stanów związanych z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, które stanowią przeciwwskazanie do stosowania sodu glicerofosforanu:

• Odwodnienie – pacjenci w stanie odwodnienia nie powinni otrzymywać preparatów zawierających sód glicerofosforan ze względu na ryzyko pogłębienia zaburzeń elektrolitowych i dalszego pogorszenia stanu klinicznego
• Hipernatremia – podwyższone stężenie sodu w surowicy jest przeciwwskazaniem do stosowania sodu glicerofosforanu, gdyż każdy mililitr preparatu Glycophos dostarcza dodatkowo 2 mmol sodu, co może prowadzić do nasilenia hipernatremii
• Hiperfosfatemia – podwyższone stężenie fosforanów we krwi wyklucza stosowanie sodu glicerofosforanu, ponieważ preparat Glycophos dostarcza 1 mmol fosforu na mililitr koncentratu

²

Ciężka niewydolność nerek

Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek nie powinni otrzymywać sodu glicerofosforanu. U tych pacjentów zdolność do wydalania nadmiaru fosforanów i sodu jest znacząco ograniczona, co może prowadzić do kumulacji tych elektrolitów w organizmie i wywołania poważnych zaburzeń metabolicznych. Każdy mililitr preparatu Glycophos zawiera 1 mmol fosforu i 2 mmol sodu, które w przypadku upośledzenia funkcji nerek mogą kumulować się w organizmie, prowadząc do groźnych powikłań.³

Wstrząs

Sodu glicerofosforanu nie należy stosować u pacjentów we wstrząsie, niezależnie od jego etiologii. Wstrząs charakteryzuje się poważnymi zaburzeniami hemodynamicznymi i metabolicznymi, które mogą ulegać nasileniu w przypadku podania dodatkowych elektrolitów. Ponadto, w stanie wstrząsu może dochodzić do poważnych zaburzeń perfuzji narządowej, w tym nerek, co może upośledzać wydalanie fosforanów i sodu dostarczanych z preparatem Glycophos.⁴

Szczegółowe przeciwwskazania związane ze składem preparatu

Parametry fizykochemiczne preparatu Glycophos, takie jak wysoka osmolalność (2760 mOsm/kg wody), również mogą stanowić względne przeciwwskazanie do podawania go w postaci nierozcieńczonej ze względu na ryzyko podrażnienia naczyń i tkanek.⁵

Sytuacje kliniczne wymagające ostrożnościji

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją także sytuacje kliniczne, w których stosowanie sodu glicerofosforanu wymaga szczególnej ostrożności i regularnego monitorowania stanu pacjenta:

• Łagodna i umiarkowana niewydolność nerek – wymaga dostosowania dawki i ścisłego monitorowania parametrów nerkowych
• Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej – należy kontrolować stężenie wapnia ze względu na ryzyko powstawania nierozpuszczalnych kompleksów
• Umiarkowana hipernatremia – konieczne jest monitorowanie stężenia sodu, ponieważ każdy ml preparatu Glycophos dostarcza 2 mmol sodu

⁶

Sód glicerofosforan w postaci preparatu Glycophos jest koncentratem do sporządzania roztworu do infuzji. Należy pamiętać, że produkt ten musi być odpowiednio rozcieńczony przed podaniem, co jest istotne ze względu na jego wysoką osmolalność (2760 mOsm/kg wody). Podanie nierozcieńczonego koncentratu może prowadzić do poważnych powikłań miejscowych i ogólnoustrojowych.⁷