Wskazania do stosowania
Pokrzywa

Wskazania do stosowania substancji czynnej pokrzywa – wprowadzenie

Pokrzywa (Urtica) stanowi wartościową substancję czynną pochodzenia roślinnego, wykorzystywaną w preparatach leczniczych. W zależności od części rośliny (liść lub korzeń) oraz gatunku (Urtica dioica L., Urtica urens L. lub ich mieszanina), pokrzywa wykazuje różnorodne działanie terapeutyczne. Surowce farmaceutyczne otrzymywane z pokrzywy występują w postaci tabletek, ziół do zaparzania w saszetkach, a także jako składnik złożonych preparatów w formie płynów doustnych czy tabletek dojelitowych. W praktyce klinicznej pokrzywa znajduje zastosowanie w schorzeniach układu moczowego, dolegliwościach reumatycznych oraz infekcjach górnych dróg oddechowych.^{1 2}

Wskazania do stosowania pokrzywy w schorzeniach układu moczowego

Łagodne stany zapalne dróg moczowych

Pokrzywa, zwłaszcza w formie ziela, wykazuje działanie moczopędne, dzięki czemu może być stosowana pomocniczo w łagodnych stanach zapalnych dróg moczowych. Zwiększenie diurezy pomaga w wypłukiwaniu bakterii i innych patogenów z dróg moczowych, co może przyczynić się do złagodzenia objawów infekcji. Preparaty zawierające sok z ziela pokrzywy, jak Nefrobonisol, są tradycyjnie stosowane jako leki moczopędne pomocnicze w łagodnych stanach zapalnych dróg moczowych.³

Piasek nerkowy

Działanie moczopędne pokrzywy znajduje również zastosowanie w terapii piasku nerkowego. Zwiększenie ilości wydalanego moczu pomaga w usuwaniu drobnych złogów z dróg moczowych, co może zapobiegać formowaniu się większych kamieni nerkowych. Preparaty z pokrzywą, takie jak Nefrobonisol, są tradycyjnie stosowane jako środki wspomagające w przypadku piasku nerkowego.⁴

Zwiększenie przepływu w drogach moczowych

Liść pokrzywy (Urtica dioica L., Urtica urens L. lub ich mieszanina) stosowany jest jako środek zwiększający ilość wydalanego moczu w celu poprawienia przepływu w drogach moczowych. Pokrzywa fix, tradycyjny produkt leczniczy roślinny zawierający liść pokrzywy, jest wskazany pomocniczo w łagodnych dolegliwościach dróg moczowych jako środek zwiększający ilość wydalanego moczu w celu poprawienia przepływu w drogach moczowych.⁵

Łagodny przerost gruczołu krokowego

Korzeń pokrzywy (Urtica dioica L. lub Urtica urens L.) wykazuje szczególne działanie w zaburzeniach czynnościowych dróg moczowych u pacjentów z łagodnym przerostem gruczołu krokowego (BPH – Benign Prostatic Hyperplasia). Produkt leczniczy Urtix, zawierający 330 mg korzenia pokrzywy, jest tradycyjnie stosowany w zaburzeniach czynnościowych dróg moczowych z utrudnionym oddawaniem moczu u pacjentów z łagodnym przerostem gruczołu krokowego, po wykluczeniu przez lekarza poważnych zmian.⁶

Korzeń pokrzywy wpływa na poprawę parametrów mikcji, co objawia się:⁷

• zwiększeniem objętości oddawanego moczu
• zwiększeniem intensywności oddawania moczu
• zmniejszeniem ilości zalegającego moczu

⁸

Wskazania do stosowania pokrzywy w dolegliwościach układu ruchu

Bóle stawowe o małym nasileniu

Liść pokrzywy wykazuje właściwości przeciwzapalne, które mogą być pomocne w łagodzeniu dolegliwości ze strony układu ruchu. Tradycyjny produkt leczniczy roślinny Pokrzywa fix, zawierający liść pokrzywy, jest stosowany w celu złagodzenia bólów stawowych o małym nasileniu. Mechanizm działania związany jest prawdopodobnie z obecnością związków o działaniu przeciwzapalnym, które mogą zmniejszać stan zapalny w obrębie stawów.⁹

Wskazania do stosowania pokrzywy w schorzeniach układu oddechowego

Łagodne infekcje górnych dróg oddechowych

Pokrzywa w połączeniu z innymi substancjami roślinnymi może wykazywać działanie wspomagające w przypadku infekcji górnych dróg oddechowych. Alliofil, tradycyjny produkt leczniczy roślinny zawierający 200 mg cebuli czosnku (Allium sativum L., bulbus) i 53,5 mg liścia pokrzywy (Urtica dioica L. folium), jest stosowany profilaktycznie i wspomagająco w łagodnych infekcjach górnych dróg oddechowych, określanych potocznie jako stany przeziębieniowe.¹⁰

Zalecenia kliniczne dotyczące stosowania pokrzywy

Dobór odpowiedniego preparatu

Wybór preparatu zawierającego pokrzywę powinien być dostosowany do konkretnego problemu zdrowotnego pacjenta:^{11 12}

• Liść pokrzywy (Urtica dioica L., Urtica urens L., folium) – wskazany w bólach stawowych o małym nasileniu oraz jako środek moczopędny w łagodnych dolegliwościach dróg moczowych
• Korzeń pokrzywy (Urtica dioica L., Urtica urens L., radix) – zalecany szczególnie w zaburzeniach czynnościowych dróg moczowych u pacjentów z łagodnym przerostem gruczołu krokowego
• Ziele pokrzywy (Urtica herbae) – stosowane jako składnik preparatów złożonych o działaniu moczopędnym

^{13 14 15}

Uwagi kliniczne podczas zalecania pokrzywy

Przy zalecaniu preparatów zawierających pokrzywę należy pamiętać o kilku istotnych aspektach klinicznych:¹⁶

• W przypadku dolegliwości związanych z przerostem gruczołu krokowego, przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykluczenie przez lekarza poważnych zmian patologicznych prostaty, w tym raka prostaty
• Przy łagodnych stanach zapalnych dróg moczowych preparaty z pokrzywą pełnią rolę pomocniczą i nie zastępują właściwego leczenia przeciwbakteryjnego w przypadku potwierdzonych infekcji
• W przypadku piasku nerkowego preparaty z pokrzywą są stosowane jako uzupełnienie kompleksowego postępowania, nie zastępując właściwej diagnostyki i leczenia
• W bólach stawowych pokrzywa może przynosić ulgę przy dolegliwościach o małym nasileniu, natomiast w przypadku nasilonych zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych konieczne jest wdrożenie standardowego leczenia

^{17 18 19}

Zestawienie wskazań do stosowania pokrzywy w różnych postaciach farmaceutycznych