Przedawkowanie
Pokrzywa

Przedawkowanie pokrzywy jako substancji aktywnej

Przedawkowanie preparatów zawierających pokrzywę (Urtica dioica L., Urtica urens L.) może prowadzić do wystąpienia specyficznych objawów niepożądanych, których nasilenie zależy od postaci leku, dawki oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Dane dotyczące przedawkowania preparatów z pokrzywą są ograniczone, jednak dostępne informacje z charakterystyk produktów leczniczych zawierających tę substancję pozwalają określić potencjalne zagrożenia.¹

Ogólne informacje o przedawkowaniu

W przypadku większości preparatów zawierających pokrzywę, przedawkowanie zwiększa przede wszystkim ryzyko wystąpienia oraz nasilenia działań niepożądanych charakterystycznych dla danego produktu leczniczego.² Stopień nasilenia objawów przedawkowania zależy od formy farmaceutycznej oraz zawartości innych składników aktywnych w preparacie.

W przypadku preparatu Urtix, zawierającego korzeń pokrzywy (Urtica dioica L. lub Urtica urens L.) w dawce 330 mg, przedawkowanie może prowadzić do łagodnych dolegliwości żołądkowo-jelitowych. W sytuacji przedawkowania tego preparatu zaleca się podanie węgla leczniczego, który ograniczy wchłanianie substancji aktywnych.³

Przedawkowanie preparatów złożonych

Szczególną uwagę należy zwrócić na preparaty złożone zawierające pokrzywę, takie jak Nefrobonisol, który oprócz soku z ziela pokrzywy (Urticae herbae succus) zawiera również inne substancje roślinne oraz znaczną ilość etanolu (45-55% V/V). W przypadku przedawkowania tego typu preparatów, dodatkowe ryzyko stanowi zawartość alkoholu. Nefrobonisol zawiera 1,11 g alkoholu w jednej dawce (2,5 ml), co odpowiada 28 ml piwa lub 11,5 ml wina. Znaczne przekroczenie zalecanej dawki może prowadzić do objawów typowych dla nadużycia alkoholu, a także nudności i podrażnienia przewodu pokarmowego.⁴

W przypadku preparatu Alliofil, który zawiera kombinację cebuli czosnku (Allium sativum L.) w dawce 200 mg oraz liścia pokrzywy (Urtica dioica L.) w dawce 53,5 mg, brak jest szczegółowych danych o objawach przedawkowania, jednak wiąże się ono ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych charakterystycznych dla obu składników.⁵

Brak raportów o przedawkowaniu

Warto odnotować, że w przypadku niektórych preparatów zawierających pokrzywę, jak Pokrzywa fix (zioła do zaparzania w saszetkach, zawierające 1,5 g liścia pokrzywy), nie zgłoszono żadnych przypadków przedawkowania.⁶ Może to sugerować, że preparaty ziołowe w formie naparów są stosunkowo bezpieczne, nawet przy przypadkowym przekroczeniu zalecanej dawki, choć należy zachować ostrożność, szczególnie u pacjentów z współistniejącymi chorobami.

Objawy przedawkowania pokrzywy i postępowanie

Na podstawie dostępnych danych z charakterystyk produktów leczniczych zawierających pokrzywę, można wyróżnić następujące objawy przedawkowania:^{7 8}

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania preparatów zawierających pokrzywę, zalecane postępowanie obejmuje:⁹

• Podanie węgla leczniczego – szczególnie w przypadku preparatu Urtix, w celu ograniczenia wchłaniania substancji aktywnych
• Leczenie objawowe – w zależności od występujących dolegliwości
• Odpowiednie nawodnienie – zwłaszcza w przypadku preparatów zawierających alkohol, jak Nefrobonisol
• Monitorowanie funkcji układu pokarmowego – ze względu na możliwość wystąpienia dolegliwości żołądkowo-jelitowych

¹⁰

Czynniki ryzyka przedawkowania

Większe ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych po przedawkowaniu preparatów z pokrzywą może dotyczyć:^{11 12}

• Pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego – ze względu na możliwość nasilenia dolegliwości żołądkowo-jelitowych
• Osób z nietolerancją alkoholu – w przypadku preparatów zawierających etanol (np. Nefrobonisol)
• Pacjentów jednocześnie stosujących leki o działaniu hamującym na ośrodkowy układ nerwowy – w przypadku przedawkowania preparatów zawierających alkohol
• Osób z zaburzeniami czynności nerek – ze względu na moczopędne działanie pokrzywy

¹³

Bezpieczeństwo stosowania pokrzywy

Dostępne dane sugerują, że przedawkowanie preparatów zawierających pokrzywę jako jedyną substancję czynną wiąże się z relatywnie niskim ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Największe zagrożenie stanowią łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe.¹⁴ W przypadku preparatów złożonych, szczególnie tych zawierających alkohol, ryzyko jest większe i związane głównie z zawartością etanolu oraz innych substancji aktywnych.¹⁵

Brak zgłoszonych przypadków przedawkowania dla niektórych preparatów, jak Pokrzywa fix, może wynikać z ich relatywnie niskiej toksyczności lub z faktu, że są one powszechnie stosowane zgodnie z zaleceniami.¹⁶ Mimo to, należy zawsze przestrzegać zalecanego dawkowania i informować pacjentów o potencjalnych zagrożeniach związanych z przedawkowaniem.