Właściwości farmakokinetyczne
Pokrzywa

Właściwości farmakokinetyczne pokrzywy

Dla substancji czynnej pokrzywa, stosowanej w wielu produktach leczniczych, istnieje ograniczona liczba badań farmakokinetycznych. W zależności od produktu leczniczego i części rośliny wykorzystanej jako substancja czynna (liść, korzeń lub ziele), dane farmakokinetyczne są różnie opisywane w dokumentacjach produktów leczniczych zawierających pokrzywę.

Dostępność danych farmakokinetycznych

W przypadku produktu Alliofil, który zawiera 53,5 mg Urtica dioica L. folium (liść pokrzywy) w połączeniu z 200 mg Allium sativum L., bulbus (cebula czosnku), nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych dla tej kombinacji substancji czynnych.¹

Podobnie w przypadku produktu Nefrobonisol, zawierającego w swoim składzie sok z ziela pokrzywy (Urticae herbae succus) w ilości 15 g na 100 g preparatu (obok innych składników ziołowych), brak jest badań farmakokinetycznych dotyczących tego produktu leczniczego.²

Produkt leczniczy Pokrzywa fix, zawierający 1,5 g liścia pokrzywy (Urtica dioica L., Urtica urens L. lub mieszaninę tych gatunków) w jednej saszetce, również nie posiada danych farmakokinetycznych. W tym przypadku dokumentacja wskazuje, że dane farmakokinetyczne nie są wymagane zgodnie z art. 16c (1) (a) (iii) dyrektywy 2001/83/WE z późniejszymi zmianami, co sugeruje, że produkt został zarejestrowany jako tradycyjny produkt leczniczy roślinny.³

W przypadku produktu Urtix, który zawiera 330 mg korzenia pokrzywy (Urtica dioica L. lub Urtica urens L. lub ich hybryd, bądź mieszanin tych gatunków), dokumentacja również wskazuje na brak danych dotyczących farmakokinetyki związków występujących w korzeniu pokrzywy.⁴

Przyczyny braku danych farmakokinetycznych

Brak szczegółowych danych farmakokinetycznych dla pokrzywy może wynikać z kilku czynników:

• Złożony skład fitochemiczny pokrzywy, zawierający wiele substancji biologicznie czynnych, co utrudnia śledzenie losu poszczególnych składników w organizmie
• Rejestracja wielu produktów zawierających pokrzywę jako tradycyjne produkty lecznicze roślinne, dla których nie są wymagane pełne badania farmakokinetyczne zgodnie z dyrektywą 2001/83/WE
• Trudności metodologiczne w oznaczaniu stężeń złożonych mieszanin związków roślinnych w płynach biologicznych

⁵

Różnice między częściami rośliny

Warto zauważyć, że w analizowanych produktach leczniczych wykorzystywane są różne części rośliny pokrzywy:

• Liść pokrzywy (Urtica dioica L. folium) – stosowany w produktach Alliofil i Pokrzywa fix
• Ziele pokrzywy (Urticae herbae) – stosowane w produkcie Nefrobonisol w formie soku
• Korzeń pokrzywy (Urtica dioica L. lub Urtica urens L. radix) – stosowany w produkcie Urtix

^6
7
8
9

Różne części rośliny zawierają odmienny profil związków biologicznie czynnych, co teoretycznie mogłoby prowadzić do różnic w ich właściwościach farmakokinetycznych. Jednakże, ze względu na brak dostępnych badań, nie można określić specyficznych parametrów farmakokinetycznych dla poszczególnych części pokrzywy.

Implikacje kliniczne

Brak danych farmakokinetycznych dla pokrzywy ma istotne znaczenie kliniczne. Lekarze przepisujący produkty zawierające pokrzywę powinni być świadomi, że:

• Nie jest znany dokładny mechanizm wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania substancji czynnych zawartych w pokrzywie
• Nie są znane parametry farmakokinetyczne, takie jak biodostępność, objętość dystrybucji, wiązanie z białkami osocza, okres półtrwania czy klirensy dla składników aktywnych pokrzywy
• Trudno przewidzieć potencjalne interakcje farmakokinetyczne z innymi lekami
• Dawkowanie opiera się głównie na tradycyjnym stosowaniu i danych dotyczących skuteczności klinicznej, a nie na parametrach farmakokinetycznych

¹⁰

Podsumowanie danych farmakokinetycznych

Podsumowując, dla substancji czynnej pokrzywa, niezależnie od wykorzystywanej części rośliny (liść, korzeń czy ziele) i formy preparatu, brak jest udokumentowanych danych farmakokinetycznych. Jest to typowa sytuacja dla wielu tradycyjnych produktów leczniczych roślinnych, które są stosowane na podstawie wieloletniego doświadczenia, a nie szczegółowych badań parametrów farmakokinetycznych.^{11 12}