Właściwości farmakokinetyczne
Pirydostygmina

Właściwości farmakokinetyczne pirydostygminy

Pirydostygmina, jako substancja stosowana w leczeniu miastenii gravis, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis jej właściwości farmakokinetycznych, obejmujących wchłanianie, dystrybucję, metabolizm oraz eliminację tej substancji.^{1 2}

Wchłanianie

Pirydostygmina w formie doustnej charakteryzuje się słabym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, wynoszącym zaledwie 22-25%. Istotną cechą jest znaczna zmienność międzyosobnicza w zakresie tempa i stopnia absorpcji tej substancji.^{3 4}

Badania na zdrowych ochotnikach wykazały, że bezwzględna biodostępność bromku pirydostygminy po podaniu doustnym jest zmienna i zależna od dawki. Przy dawkach dobowych wynoszących 120 mg biodostępność osiąga 7,6%, przy dawkach 120-370 mg – 18,9%, a przy dawkach 180-1440 mg spada do zaledwie 3-4%. Ta niska i wysoce zmienna biodostępność jest przypisywana głównie niewielkiej szybkości wchłaniania substancji.^{5 6}

Co istotne, u pacjentów z miastenią bezwzględna biodostępność po podaniu doustnym może być jeszcze niższa i wynosić zaledwie 3,3%.^{7 8}

Parametry farmakokinetyczne dla poszczególnych dawek przedstawiają się następująco:

Po podaniu doustnym w postaci tabletek, działanie pirydostygminy pojawia się w ciągu 30-60 minut, osiąga maksymalny efekt po 1-2 godzinach i utrzymuje się przez 3-6 godzin. Maksymalne stężenie w osoczu po podaniu dawki 60 mg wynosi od 40 do 60 μg/ml i jest osiągane po 1-2 godzinach od przyjęcia leku.⁹

Dystrybucja

Pirydostygmina charakteryzuje się brakiem wiązania z białkami osocza, co wpływa na jej dystrybucję w organizmie.^{10 11}

Pozorna objętość dystrybucji wykazuje znaczne różnice w zależności od stanu klinicznego pacjenta i wynosi:^{12 13}

• od 1,03 l/kg do 1,43 l/kg u osób zdrowych
• 1,76 l/kg u pacjentów z miastenią
• od 0,53 do 1,1 l/kg u pacjentów po operacji

^{14 15}

Istotne znaczenie ma również przenikanie pirydostygminy do mleka kobiecego. Według badań, stężenie substancji w mleku kobiet karmiących piersią stanowi 36-113% stężenia występującego w osoczu matki. Pomimo tego przenikania, dawka, którą może przyjąć karmione piersią niemowlę, jest bardzo mała i wynosi około 0,1% dawki przyjmowanej przez matkę (w przeliczeniu na kilogram masy ciała).^{16 17}

Metabolizm

Pirydostygmina podlega metabolizmowi jedynie w niewielkim zakresie. Główny szlak metaboliczny obejmuje hydrolizę przez cholinoesterazy osoczowe. Głównym metabolitem jest produkt hydrolizy: 3-hydroksy-N-metylo-pirydynium.^{18 19}

Eliminacja

Proces eliminacji pirydostygminy zależy od drogi podania leku i stanu klinicznego pacjenta. Tempo klirensu osoczowego jest bardzo szybkie i wynosi:^{20 21}

• 0,65 l/godz./kg u zdrowych osób
• 0,29-1,0 l/godz./kg u pacjentów z miastenią
• 0,52-0,98 l/godz./kg u pacjentów po operacji

^{22 23}

Pirydostygmina podawana ogólnoustrojowo (dożylnie) jest wydalana głównie przez nerki (75-90%) w postaci niezmienionej i jako nieaktywne metabolity, w stosunku około 4:1. Po podaniu doustnym, zaledwie 5-15% całkowitej dawki jest wydalane przez nerki w postaci niezmienionej, co odzwierciedla mały stopień wchłaniania pirydostygminy. Eliminacja przebiega w sposób zależny od dawki.^{24 25}

Okres półtrwania

Okres półtrwania pirydostygminy różni się w zależności od drogi podania i stanu klinicznego pacjenta:^{26 27}

Po podaniu dożylnym pozorny okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji wynosi:

• 1,51-1,74 godz. u zdrowych ochotników
• 1,05 godz. u pacjentów z miastenią
• 0,38-1,86 godz. u osób po operacji

^{28 29}

Po podaniu doustnym okres półtrwania jest dłuższy i wynosi od 3 do 4 godzin.³⁰