Przeciwwskazania stosowania
Octan cyproteronu

Przeciwwskazania stosowania octanu cyproteronu

Octan cyproteronu w połączeniu z etynyloestradiolem, obecny w preparacie Syndi-35 w dawce 2 mg + 0,035 mg, jest wskazany w leczeniu określonych stanów androgenozależnych. Jednak istnieje szereg klinicznych sytuacji, w których stosowanie tej substancji jest bezwzględnie przeciwwskazane. Prawidłowa identyfikacja tych przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta.¹

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi

Preparaty zawierające octan cyproteronu są przeciwwskazane u pacjentek z aktualną lub przebytą zakrzepicą żylną, w tym zakrzepicą żył głębokich oraz zatorowością płucną. Przeciwwskazanie to wynika z potencjalnego ryzyka nasilenia procesów zakrzepowo-zatorowych przez składniki preparatu.²

Również aktualna lub przebyta zakrzepica tętnicza, taka jak zawał mięśnia sercowego, lub stany prodromalne, jak dusznica bolesna czy przemijający napad niedokrwienny, są bezwzględnymi przeciwwskazaniami do stosowania octanu cyproteronu. W przypadku pacjentek z aktualnym lub przebytym udarem mózgu również nie należy stosować tej substancji.³

Czynniki ryzyka powikłań naczyniowych

Obecność poważnych czynników ryzyka lub wielu czynników ryzyka zakrzepicy żylnej bądź tętniczej również stanowi przeciwwskazanie do stosowania octanu cyproteronu. Do takich czynników należą:⁴

• Cukrzyca ze zmianami naczyniowymi – ze względu na już istniejące uszkodzenia śródbłonka naczyniowego, które mogą predysponować do powikłań zakrzepowych⁵
• Ciężkie nadciśnienie tętnicze – podwyższone wartości ciśnienia tętniczego zwiększają ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych⁶
• Ciężka dyslipoproteinemia – zaburzenia lipidowe mogą nasilać procesy miażdżycowe⁷

Przeciwwskazaniem do stosowania octanu cyproteronu jest również dziedziczna lub nabyta predyspozycja do wystąpienia zakrzepicy żylnej lub tętniczej. Do tych stanów zaliczamy:⁸

• Niedobór antytrombiny III – białka o kluczowym znaczeniu w hamowaniu kaskady krzepnięcia
• Niedobór białka C lub białka S – naturalnych antykoagulantów
• Oporność na aktywne białko C (APC) – zaburzenie prowadzące do zwiększonej aktywności czynników krzepnięcia
• Hiperhomocysteinemia – podwyższony poziom homocysteiny, który sprzyja procesom zakrzepowym
• Obecność przeciwciał antyfosfolipidowych – przeciwciał antykardiolipinowych lub antykoagulantu toczniowego

Migrena z aurą

Występowanie w przeszłości migrenowych bólów głowy z ogniskowymi objawami neurologicznymi (migrena z aurą) stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających octan cyproteronu. Jest to związane ze zwiększonym ryzykiem incydentów naczyniowo-mózgowych u tych pacjentek.⁹

Przeciwwskazania związane z chorobami wątroby

Ze względu na metabolizm wątrobowy octanu cyproteronu, jego stosowanie jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:¹⁰

• Ciężka choroba wątroby – aż do momentu normalizacji parametrów wątrobowych
• Aktualne lub przebyte łagodne lub złośliwe nowotwory wątroby – ze względu na potencjalne ryzyko progresji lub nawrotu zmiany nowotworowej

Nowotwory hormonozależne

Wystąpienie lub podejrzenie wystąpienia nowotworów hormonozależnych, takich jak nowotwory narządów płciowych czy piersi, stanowi przeciwwskazanie do stosowania octanu cyproteronu. Substancja ta, przez swoje właściwości hormonalne, mogłaby potencjalnie wpływać na przebieg tych nowotworów.¹¹

Inne istotne przeciwwskazania

Do pozostałych ważnych przeciwwskazań stosowania octanu cyproteronu należą:¹²

• Krwawienie z dróg rodnych o nieustalonej etiologii – wymaga diagnostyki przed wdrożeniem leczenia hormonalnego
• Ciąża lub podejrzenie ciąży – ze względu na potencjalne działanie teratogenne
• Karmienie piersią – substancje czynne przenikają do mleka matki
• Oponiak lub oponiak w wywiadzie – ze względu na możliwy wpływ hormonalny na wzrost tego typu guzów
• Nadwrażliwość na substancje czynne (octan cyproteronu, etynyloestradiol) lub którąkolwiek substancję pomocniczą

Przeciwwskazania związane z jednoczesnym stosowaniem leków

Istnieją specyficzne przeciwwskazania dotyczące jednoczesnego stosowania octanu cyproteronu z innymi lekami:¹³

• Jednoczesne stosowanie z innym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym – może prowadzić do kumulacji efektów hormonalnych i zwiększać ryzyko działań niepożądanych
• Jednoczesne stosowanie z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C, takimi jak:
  • ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem
  • dazabuwir
  • glekaprewir z pibrentaswirem
  • sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem

Przeciwwskazania w populacji męskiej

Należy podkreślić, że preparatu zawierającego octan cyproteronu w postaci Syndi-35 nie należy stosować u mężczyzn. Jest to preparat przeznaczony wyłącznie do stosowania u kobiet.¹⁴

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie octanu cyproteronu

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją sytuacje kliniczne, w których lekarz powinien rozważyć odradzenie stosowania octanu cyproteronu pacjentowi ze względu na indywidualne czynniki ryzyka.

Czynniki ryzyka zaburzeń zakrzepowo-zatorowych

U pacjentek z występującymi czynnikami ryzyka zakrzepowo-zatorowego, zwłaszcza gdy występuje kilka czynników jednocześnie, należy rozważyć alternatywne metody leczenia. Do takich czynników ryzyka należą:¹⁵

• Wiek powyżej 35 lat, zwłaszcza w połączeniu z paleniem tytoniu
• Otyłość (BMI > 30 kg/m²)
• Długotrwałe unieruchomienie, rozległe zabiegi chirurgiczne
• Dodatni wywiad rodzinny w kierunku zakrzepicy żylnej lub tętniczej u krewnych pierwszego stopnia
• Migrena bez aury, lecz o dużym nasileniu lub częstotliwości

Pacjentki wymagające szczególnej uwagi

Należy zachować szczególną ostrożność i potencjalnie odradzić stosowanie octanu cyproteronu u pacjentek z:¹⁶

• Łagodnymi chorobami wątroby
• Chorobami pęcherzyka żółciowego
• Wrodzoną hiperbilirubinemią (zespół Gilberta, zespół Dubina-Johnsona, zespół Rotora)
• Toczniem rumieniowatym układowym
• Zespołem hemolityczno-mocznicowym
• Padaczką
• Nawracającą opryszczką ciężarnych w wywiadzie

Monitorowanie pacjentek stosujących octan cyproteronu

U pacjentek, które stosują octan cyproteronu, należy prowadzić regularne monitorowanie kliniczne, ze szczególnym uwzględnieniem:¹⁷

• Parametrów funkcji wątroby
• Ciśnienia tętniczego
• Gospodarki węglowodanowej
• Badań przesiewowych w kierunku nowotworów hormonozależnych
• Oceny czynników ryzyka zakrzepowo-zatorowego

W przypadku pojawienia się niepokojących objawów klinicznych, nagłego pogorszenia parametrów laboratoryjnych lub wystąpienia któregokolwiek z przeciwwskazań w trakcie leczenia, należy natychmiast odstawić preparat zawierający octan cyproteronu i zastosować alternatywne metody terapii.¹⁸