Dawkowanie i sposób podawania
Octan cyproteronu

Dawkowanie i sposób podawania octanu cyproteronu

Octan cyproteronu jest składnikiem złożonych preparatów hormonalnych, w których występuje w połączeniu z etynyloestradiolem. Przykładem takiego preparatu jest Syndi-35, zawierający 2 mg octanu cyproteronu i 0,035 mg etynyloestradiolu w postaci tabletek drażowanych. Prawidłowe dawkowanie tej substancji jest kluczowe dla uzyskania optymalnych efektów terapeutycznych zarówno w leczeniu androgenozależnych chorób skóry, jak i zapewnienia działania antykoncepcyjnego.¹

Zasady ogólne dawkowania

Octan cyproteronu w preparacie Syndi-35 podawany jest doustnie według schematu typowego dla doustnych środków antykoncepcyjnych. Regularne przyjmowanie preparatu jest niezbędne do zapewnienia skuteczności terapeutycznej oraz antykoncepcyjnej. Współczynnik zawodności dla prawidłowo stosowanych preparatów wynosi około 1% w skali roku. Nieregularne przyjmowanie może prowadzić do krwawień śródcyklicznych oraz zmniejszenia skuteczności terapeutycznej i antykoncepcyjnej.²

Schemat dawkowania

Standardowy schemat dawkowania obejmuje przyjmowanie 1 tabletki dziennie przez 21 kolejnych dni, o stałej porze, popijając niewielką ilością płynu. Po 21 dniach następuje 7-dniowa przerwa, podczas której nie przyjmuje się tabletek. W tym okresie zwykle występuje krwawienie z odstawienia, które rozpoczyna się zazwyczaj po 2-3 dniach od przyjęcia ostatniej tabletki i może trwać jeszcze po rozpoczęciu następnego opakowania.³

Rozpoczęcie terapii octanem cyproteronu

Sposób rozpoczęcia terapii octanem cyproteronu zależy od wcześniej stosowanych metod antykoncepcji oraz szczególnych stanów fizjologicznych pacjentki. Poniżej przedstawiono szczegółowe instrukcje rozpoczynania leczenia w różnych sytuacjach klinicznych:

• Brak wcześniejszej antykoncepcji hormonalnej: Przyjmowanie należy rozpocząć w pierwszym dniu naturalnego cyklu miesiączkowego (pierwszy dzień krwawienia). Można również rozpocząć między 2. a 5. dniem cyklu, jednak wówczas przez pierwsze 7 dni zaleca się stosowanie dodatkowej antykoncepcji mechanicznej.⁴
• Przejście z innego złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego: Najlepiej rozpocząć w pierwszym dniu po przyjęciu ostatniej tabletki zawierającej substancje czynne poprzedniego preparatu, ale nie później niż w pierwszym dniu po standardowej przerwie w stosowaniu tabletek aktywnych lub po zakończeniu przyjmowania tabletek placebo.⁵
• Przejście z produktu zawierającego wyłącznie progestagen:
  • Z minitabletki: przejście możliwe w dowolnym dniu cyklu
  • Z implantu lub systemu terapeutycznego domacicznego: w dniu jego usunięcia
  • Ze wstrzyknięć: w dniu planowanego kolejnego wstrzyknięcia

  We wszystkich tych przypadkach konieczne jest stosowanie dodatkowej antykoncepcji mechanicznej przez pierwsze 7 dni przyjmowania octanu cyproteronu.⁶

• Po poronieniu w pierwszym trymestrze ciąży: Można rozpocząć natychmiast, bez konieczności stosowania dodatkowych metod antykoncepcji.⁷
• Po porodzie lub poronieniu w drugim trymestrze ciąży: Przyjmowanie należy rozpocząć od 21 do 28 dni po porodzie lub poronieniu. Przy późniejszym rozpoczęciu konieczne jest stosowanie dodatkowej antykoncepcji mechanicznej przez pierwsze 7 dni. Jeśli doszło do stosunku przed rozpoczęciem przyjmowania preparatu, należy wykluczyć ciążę lub odczekać do wystąpienia pierwszego krwawienia miesiączkowego.⁸

Postępowanie w przypadku pominięcia dawki

Postępowanie w przypadku pominięcia dawki octanu cyproteronu zależy od czasu, jaki upłynął od planowego przyjęcia tabletki oraz tygodnia cyklu, w którym doszło do pominięcia:

• Pominięcie <12 godzin: Skuteczność antykoncepcyjna nie ulega zmniejszeniu. Należy przyjąć pominiętą tabletkę natychmiast po przypomnieniu, a kolejne dawki o zwykłej porze.⁹
• Pominięcie >12 godzin: Skuteczność ochrony antykoncepcyjnej może ulec zmniejszeniu. Dalsze postępowanie zależy od tygodnia cyklu:¹⁰
  • 1. tydzień: Należy przyjąć pominiętą tabletkę natychmiast, nawet jeśli oznacza to jednoczesne przyjęcie dwóch tabletek. Kolejne dawki o zwykłej porze. Przez 7 dni konieczne jest stosowanie dodatkowej antykoncepcji mechanicznej. Jeśli w ciągu poprzednich 7 dni doszło do stosunku, należy rozważyć możliwość ciąży.¹¹
  • 2. tydzień: Należy przyjąć pominiętą tabletkę natychmiast, nawet jeśli oznacza to jednoczesne przyjęcie dwóch tabletek. Kolejne dawki o zwykłej porze. Jeśli w ciągu 7 dni przed pominięciem stosowano właściwe dawkowanie, dodatkowa antykoncepcja nie jest konieczna. W przeciwnym razie lub przy pominięciu więcej niż 1 tabletki, przez 7 dni należy stosować dodatkową antykoncepcję.¹²
  • 3. tydzień: Istnieje znaczne ryzyko zmniejszenia skuteczności antykoncepcyjnej. Można zastosować jedną z dwóch opcji:
    1. Przyjąć pominiętą tabletkę natychmiast, kontynuować przyjmowanie o zwykłej porze, a następnie rozpocząć nowe opakowanie bez 7-dniowej przerwy. Krwawienie z odstawienia może nie wystąpić, ale możliwe jest plamienie lub krwawienie śródcykliczne.
    2. Przerwać przyjmowanie tabletek z bieżącego opakowania, zrobić przerwę do 7 dni (wliczając dni pominięcia tabletek), a następnie rozpocząć nowe opakowanie.

    Przy prawidłowym stosowaniu przez 7 dni przed pominięciem dodatkowa antykoncepcja nie jest konieczna, w przeciwnym razie należy stosować pierwszą opcję oraz dodatkową antykoncepcję przez 7 dni.¹³

Jeżeli po pominięciu tabletek nie wystąpi krwawienie z odstawienia podczas pierwszej normalnej przerwy, należy rozważyć możliwość ciąży.¹⁴

Postępowanie w przypadku zaburzeń żołądkowo-jelitowych

W przypadku wystąpienia zaburzeń żołądkowo-jelitowych, które mogą wpływać na wchłanianie octanu cyproteronu, należy postępować zgodnie z następującymi zaleceniami:

• Ciężkie zaburzenia żołądka i jelit: Wchłanianie może być niepełne, co wymaga stosowania dodatkowych metod antykoncepcyjnych.¹⁵
• Wymioty w ciągu 3-4 godzin po przyjęciu tabletki: Należy przyjąć kolejną tabletkę jak najszybciej, nie później niż 12 godzin od planowego czasu przyjęcia pominiętej dawki. Jeśli upłynęło więcej niż 12 godzin, stosuje się zalecenia dotyczące pominięcia dawek.¹⁶

Czas trwania leczenia octanem cyproteronu

Czas stosowania octanu cyproteronu zależy od nasilenia objawów. W przypadku trądziku pełna remisja spodziewana jest po kilku miesiącach, ale w szczególnie ciężkich przypadkach mogą być potrzebne dłuższe okresy leczenia. Minimalny czas do złagodzenia objawów wynosi co najmniej 3 miesiące. Konieczność kontynuowania leczenia powinna być okresowo oceniana przez lekarza prowadzącego.¹⁷

Zaleca się kontynuację stosowania octanu cyproteronu jeszcze przez co najmniej 3-4 cykle po zadowalającym ustąpieniu objawów. W przypadku nawrotu choroby można wznowić leczenie. Przy wznowieniu po 4 tygodniach lub dłuższej przerwie należy uwzględnić zwiększone ryzyko choroby zakrzepowo-zatorowej.¹⁸

Szczególne grupy pacjentów

Dawkowanie octanu cyproteronu w szczególnych grupach pacjentów wymaga dodatkowych uwag:

• Dzieci i młodzież: Octan cyproteronu wskazany jest do stosowania po wystąpieniu pierwszego krwawienia miesiączkowego.¹⁹
• Pacjentki w wieku podeszłym: Nie dotyczy. Octan cyproteronu nie jest wskazany po menopauzie.²⁰
• Pacjentki z zaburzeniami czynności wątroby: Octan cyproteronu jest przeciwwskazany u kobiet z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby do czasu powrotu parametrów czynności wątroby do wartości prawidłowych.²¹
• Pacjentki z zaburzeniami czynności nerek: Nie jest wymagana modyfikacja dawkowania. Dostępne dane nie wskazują na konieczność zmiany schematu leczenia w tej grupie pacjentek.²²

Szczegółowa tabela dawkowania octanu cyproteronu

Specjalne uwagi dotyczące dawkowania

Regularne monitorowanie stanu zdrowia pacjentek przyjmujących octan cyproteronu jest niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa terapii. Szczególnie istotna jest ocena ryzyka zakrzepowo-zatorowego po wznowieniu terapii po dłuższej przerwie. Należy pamiętać, że Syndi-35 zawierający octan cyproteronu nie powinien być stosowany wyłącznie w celach antykoncepcyjnych, a jedynie w leczeniu chorób androgenozależnych u kobiet.²³