Właściwości farmakokinetyczne
Molibdenian sodu

Wstęp do farmakokinetyki molibdenianu sodu

Molibdenian sodu (Na₂⁹⁹MoO₄) stanowi radionuklid macierzysty w generatorze radionuklidu Polgentec. W wyniku rozpadu promieniotwórczego ⁹⁹Mo (T₁/₂=66 h, E=740 keV) powstaje radionuklid pochodny ⁹⁹ᵐTc (T₁/₂=6,01 h, E=141 keV), który przechodzi w quasi stabilny, ze względu na długi okres półrozpadu, ⁹⁹Tc (T₁/₂ = 2,13×10⁵ lat). Generator Polgentec zawiera molibdenian sodu o aktywności od 2,3 GBq do 137 GBq określonej na dzień kalibracji.¹

Dystrybucja nadtechnecjanu sodu

Nadtechnecjan sodu (Na⁹⁹ᵐTcO₄), powstający z rozpadu molibdenianu sodu, charakteryzuje się specyficznym profilem dystrybucji w organizmie. Jon nadtechnecjanowy wykazuje podobieństwo dystrybucji biologicznej do jonu jodowego i nadchloranowego, co warunkuje jego charakterystyczne gromadzenie się w określonych strukturach organizmu.²

Miejsca gromadzenia nadtechnecjanu

Nadtechnecjan gromadzi się przejściowo w następujących strukturach anatomicznych:

• Ślinianki
• Splot naczyniówkowy
• Śluzówka żołądka
• Tarczyca

³

Z wymienionych narządów nadtechnecjan jest uwalniany w niezmienionej postaci. Dodatkowo, ⁹⁹ᵐTc charakteryzuje się selektywnym wydalaniem z płynu mózgowo-rdzeniowego. Zaobserwowano zarówno wczesne wchłanianie w tarczycy i śliniankach, jak również późne wchłanianie w jelitach.⁴

Uznaje się, że pozostała część aktywności równomiernie rozkłada się w innych narządach i tkankach, z wyłączeniem mózgu. Warto zaznaczyć, że jon nadtechnecjanowy wykazuje tendencję do gromadzenia się w obszarach o bogatym unaczynieniu lub w obszarach, gdzie naczynia mają nieprawidłową przepuszczalność. Zjawisko to jest szczególnie nasilone w przypadku wcześniejszego podania pacjentowi środków blokujących pobieranie produktu przez struktury gruczołowe.⁵

Mechanizmy eliminacji nadtechnecjanu

Po dożylnym podaniu, dystrybucja nadtechnecjanu sodu przebiega poprzez układ naczyniowy. Eliminacja tego związku odbywa się w ramach trzech odrębnych mechanizmów:⁶

Szybka eliminacja naczyniowa

Pierwszy mechanizm obejmuje szybką eliminację z łożyska naczyniowego, która jest zależna od równowagi dyfuzyjnej z płynem międzykomórkowym.⁷

Eliminacja pośrednia

Drugi mechanizm charakteryzuje się usuwaniem z szybkością pośrednią, opartym na mechanizmie pompy jonowej. Proces ten związany jest z gromadzeniem nadtechnecjanu w tkance gruczołowej, głównie w tarczycy, śliniankach oraz gruczołach dna żołądka.⁸

Wolna eliminacja nerkowa

Trzeci mechanizm polega na wolnym usuwaniu poprzez filtrację kłębuszkową w nerkach, a jego efektywność jest zależna od szybkości wydalania moczu.⁹

Parametry farmakokinetyczne

Klirens i czas półtrwania

Klirens osoczowy oraz biologiczny czas półtrwania produktu wynosi około 3 godzin. W kontekście wydalania, przez pierwsze 24 godziny od podania związek jest wydalany głównie z moczem (około 25%), natomiast przez następne 48 godzin – z kałem.¹⁰

Istotną informacją jest fakt, że około 50% podanej dawki jest wydalane w czasie 50 godzin od podania.¹¹

Wpływ substancji blokujących

Wcześniejsze podanie substancji blokujących, takich jak nadchlorany lub jodki, hamuje aktywne wchłanianie nadtechnecjanu i zmniejsza ilość ⁹⁹ᵐTc zatrzymanego w organizmie.¹²

W przypadku wcześniejszego podania produktu blokującego (nadchloran potasu, jodki), które hamuje wychwyt nadtechnecjanu przez narządy gruczołowe, wydalanie odbywa się według opisanych powyżej mechanizmów, jednak klirens nerkowy jest wyższy.¹³

Interakcje z czynnikami redukującymi

Szczególnie istotne farmakokinetycznie są interakcje nadtechnecjanu sodu z czynnikami redukującymi. Jeśli nadtechnecjan sodu Na⁹⁹ᵐTcO₄ jest stosowany w połączeniu z podanymi wcześniej związkami o właściwościach redukujących, aż 95% podanej aktywności jest wychwytywana przez krwinki i wiązana w nich.¹⁴

W takim przypadku niezwiązany nadtechnecjan jest wydalany przez nerki, a radioaktywność osocza zwykle wynosi poniżej 5% radioaktywności wewnątrznaczyniowej. Zanikanie aktywności ⁹⁹ᵐTc naśladuje proces zachodzący w znakowanych krwinkach czerwonych, co sprawia, że wydalanie radioaktywności z organizmu postępuje bardzo wolno. W tych warunkach można zaobserwować niewielki stopień elucji ⁹⁹ᵐTc z krążących erytrocytów.¹⁵