Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Molibdenian sodu

Molibdenian sodu – wpływ na płodność, ciążę i laktację

Molibdenian sodu (Na₂⁹⁹MoO₄) jest radionuklidem macierzystym stosowanym w generatorze radionuklidu POLGENTEC 2-120 GBq. W wyniku rozpadu promieniotwórczego molibdenianu sodu (⁹⁹Mo, T1/2=66 h, E=740 keV) powstaje radionuklid pochodny – nadtechnecjan sodu (⁹⁹ᵐTc, T1/2=6,01 h, E=141 keV). Ponieważ produktem finalnym stosowanym u pacjentów jest nadtechnecjan sodu Na⁹⁹ᵐTcO₄, ocena wpływu na płodność, ciążę i laktację dotyczy właśnie tego związku.¹

Wpływ na ciążę

Nadtechnecjan-99mTc wykazuje zdolność przenikania przez barierę łożyskową, co ma istotne znaczenie kliniczne w kontekście potencjalnego narażenia płodu na promieniowanie jonizujące.²

W przypadku pacjentek w wieku rozrodczym, przed podaniem preparatu zawierającego molibdenian sodu lub pochodnego nadtechnecjanu-99mTc, należy z należytą starannością ustalić, czy pacjentka nie jest w ciąży. Przyjmuje się zasadę, że kobietę, u której nie wystąpiła spodziewana miesiączka, należy uznać za ciężarną do momentu wykluczenia ciąży. Podobne postępowanie zaleca się w przypadkach, gdy istnieją wątpliwości dotyczące potencjalnej ciąży (nieregularny cykl miesiączkowy, brak miesiączki). W takiej sytuacji należy rozważyć zastosowanie alternatywnych metod diagnostycznych, które nie wykorzystują promieniowania jonizującego, o ile takie metody są dostępne i pozwalają uzyskać porównywalne wyniki diagnostyczne.³

Zastosowanie substancji promieniotwórczych u kobiet ciężarnych wiąże się z jednoczesną ekspozycją płodu na promieniowanie jonizujące. U pacjentek ciężarnych wykonywanie badań z użyciem radioizotopów powinno być ograniczone wyłącznie do przypadków, gdy badanie jest bezwzględnie konieczne, a spodziewane korzyści diagnostyczne przewyższają potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu.⁴

Dawki promieniowania dla płodu

Lekarz powinien być świadomy, że dawka promieniowania pochłaniana przez macicę (a tym samym przez płód) zależy od rodzaju procedury i zastosowanej metodyki badania. W przypadku diagnostyki z zastosowaniem molibdenianu sodu, który rozpada się do nadtechnecjanu-99mTc, wartości te przedstawiają się następująco:

• Po dożylnym podaniu 800 MBq nadtechnecjanu sodu Na⁹⁹ᵐTcO₄, dawka pochłonięta przez macicę wynosi 6,5 mGy⁵
• W przypadku zastosowania środków blokujących (nadchloran potasu, jodki) dawka pochłonięta przez macicę po dożylnym podaniu 800 MBq nadtechnecjanu sodu Na⁹⁹ᵐTcO₄ zmniejsza się do 4,8 mGy⁶
• W procedurach z użyciem erytrocytów znakowanych za pomocą 800 MBq ⁹⁹ᵐTc, dawka pochłonięta przez macicę wynosi 3,1 mGy⁷

Należy podkreślić, że zgodnie z aktualnymi wytycznymi, dawki przekraczające 0,5 mGy należy uznać za potencjalnie szkodliwe dla płodu, co wymaga szczególnej ostrożności przy kwalifikacji pacjentek ciężarnych do badań z użyciem radioizotopów.⁸

Wpływ na laktację

W przypadku matek karmiących piersią, przed zastosowaniem produktu zawierającego molibdenian sodu, lekarz powinien rozważyć możliwość odroczenia badania do czasu zakończenia karmienia piersią lub wybrać alternatywny radiofarmaceutyk o korzystniejszym profilu wydzielania aktywności promieniotwórczej w mleku matki.⁹

Jeżeli zastosowanie radiofarmaceutyku u kobiety karmiącej piersią jest niezbędne, należy zastosować odpowiednie środki ostrożności w zależności od zastosowanej procedury:

• W przypadku podania nadtechnecjanu sodu Na⁹⁹ᵐTcO₄ lub znakowania erytrocytów metodą in vivo lub in vivo/in vitro, konieczne jest przerwanie karmienia piersią na 12 godzin¹⁰
• Przy znakowaniu erytrocytów metodą in vitro przerwanie karmienia piersią nie jest konieczne, jednak zaleca się, aby pierwsza porcja pokarmu uzyskana po podaniu radiofarmaceutyku nie została podana dziecku¹¹

Zgodnie z ogólnymi zasadami ochrony radiologicznej, zaleca się powrót do karmienia piersią dopiero wtedy, gdy stężenie radioaktywności w mleku matki spadnie do poziomu, który nie naraża dziecka na dawkę promieniowania przekraczającą 1 mSv.¹²

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Lekarz kwalifikujący pacjentkę do badania z wykorzystaniem produktu POLGENTEC lub pochodnego nadtechnecjanu-99mTc powinien:

1. Dokładnie zebrać wywiad dotyczący możliwości ciąży u kobiet w wieku rozrodczym
2. W razie wątpliwości wykonać test ciążowy przed badaniem
3. Rozważyć alternatywne metody diagnostyczne bez użycia promieniowania jonizującego
4. U kobiet karmiących piersią dokładnie poinstruować o konieczności czasowego przerwania karmienia i bezpiecznym odstępie przed jego wznowieniem
5. Indywidualnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka w przypadku konieczności wykonania badania u kobiety ciężarnej
6. Jeśli to możliwe, stosować środki blokujące (nadchloran potasu, jodki), które zmniejszają dawkę pochłoniętą przez macicę

Znajomość powyższych zasad pozwala na zminimalizowanie ryzyka związanego z ekspozycją płodu lub niemowlęcia na promieniowanie jonizujące, przy jednoczesnym zachowaniu korzyści diagnostycznych wynikających z zastosowania badań z użyciem molibdenianu sodu i pochodnego nadtechnecjanu-99mTc.