Interakcje
Metronidazol

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Metronidazol wchodzi w interakcje z wieloma lekami, co może prowadzić do istotnych klinicznie następstw. Ze względu na właściwości farmakokinetyczne, interakcje występują przede wszystkim przy podaniu ogólnoustrojowym (doustnym, dożylnym, doodbytniczym), natomiast ryzyko interakcji przy podaniu miejscowym (dopochwowym, na skórę, do kanałów zębowych) jest mniejsze ze względu na minimalne wchłanianie substancji czynnej. Niemniej jednak zaobserwowano objawy interakcji również po podaniu dopochwowym metronidazolu.¹²³

Interakcje z alkoholem

Spożywanie alkoholu podczas leczenia metronidazolem może prowadzić do reakcji disulfiramowej. Jest to szczególnie istotne zagrożenie, które należy podkreślić podczas informowania pacjenta o leczeniu.⁴⁵

Objawy reakcji disulfiramowej obejmują:

• Rumień na twarzy i szyi
• Nudności i wymioty
• Bóle i zawroty głowy
• Poty
• Tachykardię
• Bóle w nadbrzuszu
• Uczucie gorąca

⁶⁷⁸

Zaleca się, aby pacjent nie spożywał alkoholu podczas leczenia metronidazolem oraz przez 48 godzin po jego zakończeniu. Zalecenie to dotyczy również podania dopochwowego metronidazolu.⁹¹⁰

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Metronidazol może znacząco zwiększać działanie doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy kumaryny (np. warfaryna, acenokumarol), powodując wydłużenie czasu protrombinowego i zwiększenie ryzyka krwawienia. Interakcja ta jest spowodowana zahamowaniem metabolizmu tych leków w wątrobie.¹¹¹²

Pacjenci stosujący jednocześnie metronidazol i pochodne kumaryny wymagają:

• Ścisłego monitorowania parametrów krzepnięcia (INR)
• Regulacji dawki leku przeciwzakrzepowego
• Szczególnej uwagi na początku i przy zakończeniu terapii metronidazolem

¹³¹⁴

Warto zaznaczyć, że metronidazol nie wykazuje interakcji z heparyną.¹⁵

Interakcje z lekami przeciwdrgawkowymi

Fenytoina i fenobarbital jako induktory enzymatyczne przyspieszają metabolizm metronidazolu w wątrobie, skracając jego okres półtrwania do około 3 godzin, co prowadzi do obniżenia stężenia leku w surowicy i zmniejszenia jego skuteczności.¹⁶¹⁷

Jednocześnie metronidazol hamuje metabolizm fenytoiny, co prowadzi do zwiększenia jej stężenia w osoczu i może nasilać jej działanie niepożądane.¹⁸¹⁹

Karbamazepina wchodzi również w interakcję z metronidazolem, który może hamować jej metabolizm, co prowadzi do zwiększenia stężenia karbamazepiny w osoczu.²⁰²¹

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

Cyklosporyna: Metronidazol może zwiększać stężenie cyklosporyny w osoczu. U pacjentów jednocześnie leczonych cyklosporyną i metronidazolem, zaleca się ścisłe monitorowanie stężenia cyklosporyny i kreatyniny w surowicy.²²²³

Takrolimus: Jednoczesne podawanie takrolimusu i metronidazolu prowadzi do zwiększenia stężenia takrolimusu we krwi, co wymaga ścisłego monitorowania stężenia leku i czynności nerek, szczególnie na początku i pod koniec leczenia metronidazolem.²⁴²⁵

Kwas mykofenolowy: Metronidazol, podobnie jak inne antybiotyki modyfikujące florę żołądkowo-jelitową, może zmniejszać biodostępność doustnych produktów kwasu mykofenolowego. Zaleca się ścisłe monitorowanie kliniczne i laboratoryjne w kierunku immunosupresyjnego działania kwasu mykofenolowego.²⁶²⁷

Interakcje z innymi lekami

Lit: U pacjentów leczonych solami litu obserwowano zwiększenie stężenia litu w surowicy podczas jednoczesnego stosowania metronidazolu, co może prowadzić do wystąpienia objawów toksyczności litu, włącznie z uszkodzeniem nerek. Zaleca się monitorowanie stężenia litu, kreatyniny oraz elektrolitów w osoczu.²⁸²⁹

Disulfiram: Jednoczesne stosowanie metronidazolu i disulfiramu może powodować wystąpienie psychozy i stanu splątania. Zaleca się unikać takiego połączenia. Metronidazol można stosować po upływie co najmniej 2 tygodni po odstawieniu disulfiramu.³⁰³¹

Fluorouracyl (5-FU): Metronidazol zmniejsza klirens 5-fluorouracylu, co może prowadzić do zwiększenia jego toksyczności.³²³³

Busulfan: Stężenie busulfanu w osoczu może wzrosnąć pod wpływem metronidazolu, co może prowadzić do poważnej toksyczności busulfanu.³⁴³⁵

Cymetydyna: Cymetydyna może w pojedynczych przypadkach wpływać na proces eliminacji metronidazolu z organizmu i w ten sposób powodować zwiększenie stężenia metronidazolu w surowicy.³⁶³⁷

Doustne środki antykoncepcyjne: Metronidazol, podobnie jak inne antybiotyki, może w rzadkich przypadkach zmniejszać skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych poprzez wpływ na florę bakteryjną jelit.³⁸³⁹

Amiodaron: W powiązaniu z jednoczesnym podawaniem metronidazolu i amiodaronu zaobserwowano wydłużenie odstępu QT i torsade de pointes. Zaleca się regularne kontrole EKG, a pacjentów ambulatoryjnych należy poinformować o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku objawów torsade de pointes (zawroty głowy, kołatanie serca, omdlenia).⁴⁰⁴¹

Sylimarna/sylibina: Podanie sylimaryny/sylibiny może zmniejszać skuteczność metronidazolu.⁴²

Diosmina: Diosmina może również spowodować zwiększenie stężenia metronidazolu w surowicy.⁴³

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Metronidazol może wpływać na wyniki różnych badań laboratoryjnych:

• Zmniejszenie wyników oznaczeń aktywności aminotransferazy asparaginianowej (AspAT)
• Zmniejszenie wyników oznaczeń aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT)
• Fałszywe wyniki oznaczeń dehydrogenazy mleczanowej (LDH)
• Fałszywe wyniki oznaczeń trójglicerydów
• Fałszywe wyniki oznaczeń glukozy

⁴⁴⁴⁵

Interakcje z innymi antybiotykami

Odnotowano umiarkowane, synergistyczne działanie metronidazolu z antybiotykami takimi jak:

• Tetracykliny
• Spiramycyna
• Klindamycyna
• Acylureidopenicyliny
• Rifampicyna

⁴⁶

Kwas nalidyksowy i metronidazol wykazują wyraźne działanie synergistyczne. Nie odnotowano działań antagonistycznych z innymi antybiotykami.

Tabela interakcji metronidazolu z innymi produktami leczniczymi

Interakcje metronidazolu stosowanego miejscowo

W przypadku preparatów metronidazolu stosowanych miejscowo (na skórę, w postaci żelu, maści), ryzyko interakcji jest znacznie mniejsze niż przy podaniu ogólnoustrojowym, ze względu na minimalne wchłanianie substancji czynnej.⁴⁷⁴⁸

Należy jednak pamiętać o potencjalnych interakcjach i poinformować pacjentów o:

• Unikaniu spożywania alkoholu (ryzyko reakcji disulfiramowej, choć mniejsze niż przy podaniu ogólnoustrojowym)
• Możliwym wpływie na działanie leków przeciwzakrzepowych (zgłaszano przypadki zmian wartości INR po jednoczesnym zastosowaniu żelu z metronidazolem i leków przeciwzakrzepowych)

⁴⁹⁵⁰

Interakcje metronidazolu stosowanego dopochwowo

W przypadku dopochwowego podania metronidazolu, wchłanianie ogólnoustrojowe jest ograniczone, jednak nadal obecne. Opisywano objawy nietolerancji alkoholu po dopochwowym podaniu metronidazolu, dlatego należy poinformować pacjentkę o konieczności unikania spożywania alkoholu podczas leczenia i przez 48 godzin po jego zakończeniu.⁵¹⁵²

Również interakcje z innymi lekami są mniej prawdopodobne niż w przypadku podania ogólnoustrojowego, ale nadal możliwe, zwłaszcza przy długotrwałej terapii.

Szczególnie istotne interakcje wymagające uwagi lekarza

Ze względu na bezpieczeństwo pacjenta, należy zwrócić szczególną uwagę na następujące interakcje metronidazolu:

1. Interakcja z alkoholem – ryzyko reakcji disulfiramowej (bezwzględnie przeciwwskazane jednoczesne stosowanie)
2. Interakcja z lekami przeciwzakrzepowymi – konieczność monitorowania INR i dostosowania dawki
3. Interakcja z disulfiramem – ryzyko psychozy, konieczność zachowania 2-tygodniowego odstępu
4. Interakcja z amiodaronem – ryzyko wydłużenia odstępu QT i torsade de pointes (konieczność kontroli EKG)
5. Interakcja z busulfanem – znaczący wzrost stężenia i toksyczności busulfanu (unikać jednoczesnego stosowania)
6. Interakcja z lekami immunosupresyjnymi (cyklosporyna, takrolimus) – konieczność monitorowania stężenia leków i funkcji nerek
7. Interakcja z litem – ryzyko toksyczności litu (monitorowanie stężenia litu, kreatyniny i elektrolitów)