Dawkowanie i sposób podawania
Metronidazol

Dawkowanie i sposób podawania metronidazolu

Metronidazol jest substancją przeciwbakteryjną i przeciwpierwotniakową o szerokim spektrum zastosowań klinicznych. Właściwe dawkowanie metronidazolu zależy od postaci farmaceutycznej, wskazania terapeutycznego, wieku pacjenta, masy ciała oraz stanu klinicznego. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania metronidazolu w różnych postaciach i wskazaniach.¹

Postaci doustne metronidazolu

Tabletki metronidazolu (250 mg i 500 mg) stosowane są w leczeniu różnych zakażeń bakteryjnych i pierwotniakowych.²

Leczenie zakażeń bakteriami beztlenowymi

Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 1 lub 2 tabletki 250 mg 3 razy na dobę.³

Dzieci powyżej 8 tygodni do 12 lat: zwykle stosowana dawka dobowa wynosi od 20 do 30 mg/kg mc. w pojedynczej dawce lub w dawkach podzielonych 7,5 mg/kg mc. podawanych co 8 godzin. Dawka dobowa może zostać zwiększona do 40 mg/kg mc., w zależności od ciężkości infekcji. Czas trwania leczenia wynosi zwykle 7 dni.⁴

Dzieci poniżej 8 tygodni: 15 mg/kg mc. na dobę w pojedynczej dawce lub w dawkach podzielonych 7,5 mg/kg mc. podawanych co 12 godzin.⁵

U wcześniaków urodzonych przed 40. tygodniem ciąży kumulacja metronidazolu może wystąpić w pierwszym tygodniu życia, dlatego stężenia metronidazolu w surowicy należy monitorować po kilku dniach terapii.⁶

Zapobieganie zakażeniom pooperacyjnym

Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: początkowo 1000 mg (4 tabletki po 250 mg) w pojedynczej dawce, a następnie 250 mg trzy razy na dobę przed zabiegiem operacyjnym.⁷

Dzieci poniżej 12 lat: od 20 do 30 mg/kg mc. w pojedynczej dawce podawanej 1 do 2 godzin przed zabiegiem.⁸

Wcześniaki urodzone przed 40. tygodniem ciąży: 10 mg/kg mc. w pojedynczej dawce przed operacją.⁹

Rzęsistkowica

Dorośli i dzieci powyżej 10 lat: dostępne są różne schematy dawkowania:

• 2000 mg w pojedynczej dawce, lub
• 250 mg trzy razy na dobę przez 7 dni, lub
• 500 mg dwa razy na dobę przez 5-7 dni

¹⁰

Leczenie powinno odbywać się jednocześnie u partnerów seksualnych, gdyż bezobjawowa rzęsistkowica u mężczyzny jest częstym źródłem ponownego zakażenia u kobiet.¹¹

Dzieci poniżej 10 lat: 40 mg/kg mc. doustnie w pojedynczej dawce lub od 15 do 30 mg/kg mc. na dobę, w dawkach podzielonych na 2 do 3 dawek przez 7 dni. Pojedyncza dawka nie powinna przekraczać 2000 mg.¹²

Bakteryjne zapalenie pochwy

Dorośli: dostępne są dwa schematy dawkowania:

• 500 mg (2 tabletki po 250 mg) rano i wieczorem przez 7 dni, lub
• 2000 mg w pojedynczej dawce (jednorazowo)

¹³

Młodzież: 400 mg dwa razy na dobę przez 5-7 dni lub 2000 mg w dawce pojedynczej.¹⁴

Ameboza (pełzakowica)

Dorośli: 750 mg (trzy tabletki po 250 mg) trzy razy na dobę przez 5-10 dni.¹⁵

Młodzież i dzieci powyżej 10 lat: 500 mg do 750 mg trzy razy na dobę przez 5-10 dni.¹⁶

Dzieci w wieku od 7 do 10 lat: 250 mg trzy razy na dobę przez 5-10 dni.¹⁷

Alternatywny schemat dawkowania dla dzieci: od 35 do 50 mg/kg mc. na dobę w trzech podzielonych dawkach przez 5 do 10 dni, nie należy przekraczać dawki 2400 mg na dobę.¹⁸

Lamblioza (giardiaza)

Dorośli: 250 mg trzy razy na dobę przez 5-7 dni lub 2000 mg raz na dobę przez 3 dni.¹⁹

Dzieci w wieku powyżej 10 lat: 2000 mg raz na dobę przez 3 dni lub 500 mg dwa razy na dobę przez 7 do 10 dni.²⁰

Dzieci w wieku od 7 do 10 lat: 1000 mg raz na dobę przez 3 dni.²¹

Dzieci w wieku od 3 do 7 lat: 600 mg do 800 mg raz na dobę przez 3 dni.²²

Dzieci w wieku od 1 do 3 lat: 500 mg raz na dobę przez 3 dni.²³

Alternatywny schemat dawkowania (dawka w mg na kg mc.): od 15 do 40 mg/kg mc. na dobę, podzielone na 2 do 3 dawek.²⁴

Eradykacja Helicobacter pylori

Metronidazol należy stosować przez co najmniej 7 dni w skojarzeniu z innymi lekami przepisanymi w leczeniu zakażeń Helicobacter pylori.²⁵

Dorośli: 500 mg (dwie tabletki 250 mg) od 2 do 3 razy na dobę przez 7-14 dni.²⁶

Dzieci i młodzież: 20 mg/kg mc. na dobę nie więcej niż 500 mg dwa razy na dobę przez 7-14 dni. Przed rozpoczęciem leczenia należy zapoznać się z oficjalnymi wytycznymi.²⁷

Ostre wrzodziejące zapalenie dziąseł

Dorośli: 250 mg 2 do 3 razy na dobę przez 3 dni.²⁸

Dzieci: od 35 do 50 mg/kg mc. na dobę w trzech podzielonych dawkach przez 3 dni.²⁹

Ostre infekcje przyzębia

Dorośli: 250 mg 2 do 3 razy na dobę przez 3-7 dni.³⁰

Postaci dożylne metronidazolu

Metronidazol dostępny jest w postaci roztworu do infuzji dożylnych o stężeniu 5 mg/ml.^{31 32}

Leczenie zakażeń bakteriami beztlenowymi (dożylnie)

Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 500 mg (100 ml 0,5% roztworu metronidazolu) co 8 godzin lub 1500 mg (300 ml) w pierwszym dniu leczenia, a następnie 1000 mg (200 ml) w pojedynczej dawce w dniach kolejnych. Produkt należy podawać nie szybciej niż 5 ml/min (25 mg metronidazolu/min). Maksymalna dożylna dawka dobowa dla dorosłych wynosi 4 g.^{33 34}

Lek stosuje się najczęściej przez 7 dni, chociaż w ciężkich zakażeniach bakteriami beztlenowymi nawet przez 2-3 tygodnie.³⁵

Dzieci powyżej 8 tygodni do 12 lat: zwykle dawka dobowa wynosi 20-30 mg/kg mc. jako dawka pojedyncza lub podzielona na dawki wynoszące 7,5 mg/kg mc. podawane co 8 godzin. Dawka dobowa może być zwiększona do 40 mg/kg mc., w zależności od nasilenia zakażenia. Czas trwania terapii wynosi zwykle 7 dni.³⁶

Dzieci poniżej 8 tygodni życia: 15 mg/kg mc. na dobę jako dawka pojedyncza lub podzielona na dawki wynoszące 7,5 mg/kg mc. podawane co 12 godzin.³⁷

U wcześniaków urodzonych przed 40. tygodniem ciąży, kumulacja metronidazolu może ujawnić się podczas pierwszego tygodnia życia, dlatego należy monitorować stężenie metronidazolu w surowicy po kilku dniach stosowania.³⁸

Profilaktyka zakażeń pooperacyjnych wywołanych przez bakterie beztlenowe (dożylnie)

Szczególnie zalecana podczas zabiegów chirurgicznych okrężnicy, odbytnicy lub zabiegów ginekologicznych. Podawanie produktu leczniczego należy rozpocząć na 5-10 minut przed zabiegiem operacyjnym.³⁹

Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: dożylnie 100 ml 0,5% roztworu metronidazolu (500 mg metronidazolu) w powolnym wlewie kroplowym. Kolejne, takie same dawki 0,5% roztworu metronidazolu stosować co 8 godzin do czasu przejścia, tak szybko jak to możliwe, na leczenie doustne.⁴⁰

Dzieci poniżej 12 lat: 20-30 mg/kg mc. w postaci pojedynczej dawki podanej 1-2 godziny przed zabiegiem.⁴¹

Wcześniaki urodzone przed 40. tygodniem ciąży: 10 mg/kg mc. w dawce pojedynczej przed operacją.⁴²

Zapobiegawczo stosować lek nie dłużej niż 12 godzin po zabiegu chirurgicznym.⁴³

Sposób podawania dożylnego

Metronidazol do stosowania dożylnego powinien być podawany powoli:⁴⁴

• maksymalnie 5 ml/min (25 mg metronidazolu/min)
• 100 ml roztworu należy podawać nie krócej niż przez 20 minut, najlepiej przez ponad godzinę

Produkt można podawać dożylnie w postaci nie rozcieńczonej lub rozcieńczony w odpowiedniej ilości 0,9% roztworu chlorku sodu, 5% roztworu glukozy, 5% roztworu glukozy w 0,9% roztworze chlorku sodu.⁴⁵

Antybiotyki stosowane jednocześnie należy podawać oddzielnie.⁴⁶

Postaci dopochwowe metronidazolu

Metronidazol w postaci dopochwowej jest stosowany głównie w leczeniu bakteryjnych zakażeń pochwy oraz rzęsistkowicy.^{47 48}

Tabletki dopochwowe (500 mg)

Dorośli i młodzież (12-18 lat): dopochwowo 1 tabletkę (500 mg) wieczorem przez 10 dni.⁴⁹

Sposób podawania: dopochwowo. W rzadkich przypadkach znacznej suchości pochwy istnieje możliwość, że tabletka nie ulegnie rozpuszczeniu i zostanie wydalona z pochwy w postaci nienaruszonej. W celu uniknięcia takiej sytuacji zaleca się delikatnie zwilżyć tabletkę przegotowaną i ostudzoną wodą przed wprowadzeniem jej do bardzo suchej pochwy. Nie należy przerywać leczenia w czasie menstruacji.⁵⁰

Globulki dopochwowe

Produkt Arilin rapid (1000 mg): W pierwotnych zakażeniach wystarcza podanie jednej globulki Arilin rapid (czyli 1000 mg metronidazolu). W ciężkich i nawracających zakażeniach zaleca się kurację dwudniową (po 1 globulce przez dwa dni).⁵¹

Sposób podawania: Globulki Arilin rapid zakłada się głęboko do pochwy, najlepiej wieczorem, leżąc na plecach z lekko podkurczonymi nogami.⁵²

Produkt Vilantrin (500 mg): Dopochwowo 1 globulkę (500 mg) na noc przez 10 dni.⁵³

Tabletki dopochwowe Gynalgin (250 mg metronidazolu + 100 mg chlorochinaldolu)

Dorośli: Głęboko dopochwowo 1 tabletkę 1 raz na dobę, najlepiej na noc. Leczenie należy rozpocząć od 2 do 4 dni po zakończeniu miesiączki i kontynuować przez 10 dni. W razie konieczności leczenie należy powtórzyć.⁵⁴

Dzieci i młodzież w wieku poniżej 18 lat: Gynalgin nie jest zalecany do stosowania u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania i skuteczności w tej grupie wiekowej.⁵⁵

Pacjenci w podeszłym wieku: Nie ma konieczności zmiany dawkowania.⁵⁶

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby i nerek: Nie ma konieczności zmiany dawkowania.⁵⁷

Postaci miejscowe – metronidazol w żelu do stosowania na skórę

Metronidazol w postaci żelu/emulsji o stężeniu 7,5 mg/g lub 10 mg/g przeznaczony jest głównie do leczenia trądziku różowatego.^{58 59}

Żel do stosowania na skórę

Dawkowanie: Cienką warstwę żelu nakłada się dokładnie na zmiany skórne dwa razy na dobę, rano i wieczorem przed snem. Przed posmarowaniem należy umyć skórę delikatnym środkiem myjącym. Po zastosowaniu żelu pacjent może stosować kosmetyki, które nie zatykają porów skóry oraz nie mają właściwości ściągających.⁶⁰

Czas leczenia: Zazwyczaj od 3 do 4 miesięcy. Nie należy przekraczać zalecanego czasu stosowania. Jednakże w przypadku uzyskania wyraźnej poprawy klinicznej lekarz prowadzący może podjąć decyzję o przedłużeniu leczenia o następne 3-4 miesiące w zależności od nasilenia zmian. W badaniach klinicznych leczenie trądziku różowatego metronidazolem stosowanym zewnętrznie było prowadzone do 2 lat. Należy przerwać leczenie w przypadku braku jednoznacznej poprawy klinicznej.⁶¹

Dzieci i młodzież: Metronidazol w żelu nie jest wskazany do stosowania u dzieci ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa oraz skuteczności.⁶²

Pacjenci w podeszłym wieku: U pacjentów w podeszłym wieku nie ma konieczności modyfikacji dawkowania.⁶³

Postaci dentystyczne metronidazolu

Metronidazol jest również dostępny w postaciach przeznaczonych do stosowania w stomatologii.^{64 65}

Pasta dentystyczna Grinazole (100 mg/g)

Do profesjonalnego stosowania w praktyce dentystycznej.⁶⁶

Po wyczyszczeniu kanału, jeśli istnieją kliniczne objawy zakażenia, należy umieścić pastę Grinazole w kanale, stosując instrumenty o napędzie mechanicznym i zamknąć cementem tymczasowym. Zakończyć leczenie 2-3 dni później, usuwając pastę z kanału i wypełnić kanał w sposób standardowy.⁶⁷

Maść Metronidazol Chema (100 mg/g)

Wskazania i sposoby podawania:⁶⁸

• W leczeniu zgorzeli miazgi zęba, jako wkładkę czasową między wizytami: maść wprowadza się igłą Lentulo do oczyszczonego i osuszonego kanału. W przypadku ostrego stanu opatrunek zmienia się codziennie, aż do ustąpienia zaostrzenia, a w stanach przewlekłych opatrunek pozostawia się przez 2 do 3 dni (nie dłużej jednak niż 5 do 7 dni).
• W leczeniu zaawansowanych przypadków zapalenia przyzębia jako uzupełnienie leczenia podstawowego (skalingu) – delikatnie smaruje się dziąsła 2 razy na dobę.
• W leczeniu ropni przyzębnych – miejscowo, po odbarczeniu ropnia, wprowadza się maść do patologicznej kieszonki dziąsłowej, a następnie rozpoczyna się leczenie przyczynowe.
• We wrzodziejącym zapaleniu dziąseł delikatnie smaruje się dziąsła 2 do 3 razy na dobę, a po 3 do 5 dniach przeprowadza się sanację jamy ustnej.

⁶⁹

Leczenie skojarzone – Pylera (metronidazol + związki bizmutu + tetracyklina)

Pylera jest złożonym produktem zawierającym 125 mg metronidazolu, 140 mg bizmutu potasu cytrynianu zasadowego oraz 125 mg chlorowodorku tetracykliny w jednej kapsułce. Jest stosowana w eradykacji Helicobacter pylori w skojarzeniu z inhibitorem pompy protonowej.⁷⁰

Dawkowanie preparatu Pylera

Pojedyncza dawka produktu Pylera obejmuje 3 identyczne kapsułki twarde. Każdą dawkę należy przyjmować 4 razy na dobę, 3 kapsułki po śniadaniu, 3 kapsułki po obiedzie, 3 kapsułki po kolacji oraz 3 kapsułki przed snem (najlepiej po przekąsce) w celu przyjęcia w sumie 12 kapsułek na dobę przez 10 dób.⁷¹

Inhibitor pompy protonowej (np. jedną tabletkę (kapsułkę) omeprazolu 20 mg) należy przyjmować dwa razy na dobę, jednocześnie z dawkami produktu Pylera po porannym i wieczornym posiłku, przez 10 dni terapii.⁷²

Pominięte dawki można uzupełnić poprzez wydłużenie czasu terapii ponad planowane 10 dni, aż do zużycia całego produktu leczniczego. Nie należy przyjmować dwóch dawek jednocześnie. Jeżeli pominięto więcej niż 4 kolejne dawki, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym.⁷³

Sposób podawania preparatu Pylera

Podanie doustne. Nie należy otwierać kapsułek, lecz połykać je w całości. Produkt Pylera i omeprazol, szczególnie przed snem, należy przyjmować po posiłku, w pozycji siedzącej, popijając pełną szklanką wody (250 ml), w celu zmniejszenia ryzyka owrzodzenia przełyku przez chlorowodorek tetracykliny. Pacjenci nie powinni się kłaść bezpośrednio po przyjęciu produktu Pylera i omeprazolu.⁷⁴

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek zwiększa się wydalanie metronidazolu z żółcią w kale. Zmniejszenie dawki nie jest wymagane.⁷⁵

U pacjentów poddawanych hemodializie metronidazol i jego metabolity są usuwane w ciągu 8 godzin trwania dializy. Konwencjonalną dawkę metronidazolu należy zaplanować po hemodializie w dniach dializy, aby zrekompensować usunięcie metronidazolu podczas zabiegu.^{76 77}

U pacjentów poddawanych dializie otrzewnowej przerywanej lub ambulatoryjnej ciągłej nie ma konieczności modyfikacji dawkowania.⁷⁸

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z zaawansowaną niewydolnością wątroby eliminacja metronidazolu jest wydłużona, dlatego też powinni być oni uważnie monitorowani, a stężenie metronidazolu we krwi regularnie sprawdzane.⁷⁹

U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby całkowitą dawkę dobową metronidazolu należy zmniejszyć do jednej trzeciej, a obliczoną ilość produktu leczniczego podawać w pojedynczej dawce dobowej.^{80 81}

Metronidazol może kumulować się w znacznym stopniu u pacjentów z encefalopatią wątrobową, a osiągane wysokie stężenia metronidazolu w osoczu mogą wywołać objawy encefalopatii.⁸²

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku produkt leczniczy należy stosować ostrożnie, szczególnie w dużych dawkach, ze względu na ograniczone dane dotyczące dostosowania dawkowania.⁸³

Przepisując lek należy uwzględnić zwiększoną częstość występowania zaburzeń czynności wątroby, nerek i serca u tej grupy pacjentów, jak również obecność chorób współistniejących oraz jednoczesne stosowanie różnych produktów leczniczych.⁸⁴

Zalecenia ogólne dotyczące dawkowania metronidazolu

Czas trwania leczenia produktem leczniczym Metronidazol nie powinien przekraczać 10 dni. Leczenie może być przedłużone wyłącznie w szczególnych przypadkach, jeśli to jest bezwzględnie konieczne. W oparciu o ocenę kliniczną i bakteriologiczną, lekarz może zadecydować o przedłużeniu leczenia, np.: zwalczanie zakażeń w miejscach, które nie mogą być zdrenowane lub są podatne na ponowne, endogenne zakażenia mikroorganizmami beztlenowymi z jelit, gardła lub narządów płciowych.⁸⁵

Powtórne leczenie należy w miarę możliwości ograniczyć do szczególnych przypadków. Ograniczenie czasu trwania leczenia jest konieczne, gdyż nie można wykluczyć wpływu metronidazolu na ludzkie komórki rozrodcze oraz ze względu na zaobserwowane w badaniach na zwierzętach zwiększone występowanie niektórych rodzajów nowotworów.⁸⁶