Działania niepożądane
Mebendazol

Mebendazol, stosowany głównie w leczeniu infestacji pasożytniczych przewodu pokarmowego, wykazuje profil bezpieczeństwa oceniony na podstawie 6276 uczestników 39 badań klinicznych. Działania niepożądane o częstości ≥1% nie zostały zaobserwowane, natomiast rzadkie (<1%) objawy obejmują dyskomfort w jamie brzusznej, biegunkę, wzdęcia oraz wysypkę. Wśród poważniejszych działań niepożądanych, choć bardzo rzadkich, wymienia się agranulocytozę, neutropenię, ciężkie reakcje skórne (martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona), reakcje anafilaktyczne, drgawki oraz kłębuszkowe zapalenie nerek, szczególnie przy stosowaniu dużych dawek i długotrwałej terapii. W populacji pediatrycznej odnotowano bardzo rzadkie przypadki drgawek, co wymaga uwagi klinicznej.

Działania niepożądane mebendazolu

Mebendazol jest substancją przeciwpasożytniczą powszechnie stosowaną w leczeniu infestacji pasożytami przewodu pokarmowego. Choć przy stosowaniu zalecanych dawek, jak w przypadku produktu leczniczego Vermox, zazwyczaj nie powoduje znaczących dolegliwości, istnieje szereg działań niepożądanych, które mogą wystąpić podczas terapii.1

U pacjentów z masywną infestacją pasożytniczą notowano sporadycznie ból brzucha i biegunkę. Rzadziej obserwowane były reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk naczynioruchowy, wykwity skórne, wysypka i pokrzywka.2

Wyniki badań klinicznych

Profil bezpieczeństwa mebendazolu został oceniony na podstawie danych zgromadzonych od 6276 uczestników 39 badań klinicznych, dotyczących leczenia pojedynczych i mieszanych infestacji pasożytniczych przewodu pokarmowego. W tych badaniach u pacjentów leczonych mebendazolem nie zaobserwowano żadnych działań niepożądanych występujących z częstością ≥1%.3

Działania niepożądane występujące z częstością <1% przedstawiały się następująco:4

  • Zaburzenia żołądka i jelit
    • Uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej
    • Biegunka
    • Wzdęcia
  • Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
    • Wysypka

5

Działania niepożądane po wprowadzeniu do obrotu

Po wprowadzeniu mebendazolu do obrotu zaobserwowano dodatkowe działania niepożądane, które zostały sklasyfikowane według częstości występowania. Dane te pochodzą zarówno ze spontanicznych raportów, jak i z badań klinicznych lub epidemiologicznych.6

Szczególnie niebezpieczne działania niepożądane

Do najpoważniejszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem mebendazolu należą:

7

Należy szczególnie podkreślić, że agranulocytoza i kłębuszkowe zapalenie nerek obserwowano głównie po zastosowaniu dużych dawek oraz podczas długotrwałego leczenia mebendazolem.8

Działania niepożądane u dzieci

W populacji pediatrycznej bardzo rzadko zgłaszano występowanie drgawek, co stanowi istotną informację w kontekście bezpieczeństwa stosowania mebendazolu u dzieci.9

Tabela działań niepożądanych mebendazolu z częstością występowania

Klasyfikacja układów i narządów Częstość występowania Działania niepożądane Opis
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Bardzo rzadko Agranulocytoza* Spadek liczby granulocytów, zwiększa ryzyko infekcji i może prowadzić do poważnych powikłań
Nieznana/Bardzo rzadko Neutropenia Zmniejszenie liczby neutrofili we krwi obwodowej
Zaburzenia układu immunologicznego Bardzo rzadko/Nieznana Nadwrażliwość, w tym reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne Potencjalnie zagrażające życiu reakcje alergiczne
Zaburzenia układu nerwowego Bardzo rzadko/Nieznana Drgawki Nieprawidłowa aktywność elektryczna mózgu, szczególnie ważne w kontekście dzieci
Rzadko Zawroty głowy Wrażenie wirowania, utraty równowagi
Zaburzenia żołądka i jelit Często Ból brzucha Najczęściej zgłaszane działanie niepożądane, zwykle o niewielkim nasileniu
Niezbyt często Nudności, wymioty Dolegliwości żołądkowo-jelitowe mogące prowadzić do odwodnienia
<1% w badaniach klinicznych Uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, biegunka, wzdęcia Dolegliwości przewodu pokarmowego, częstsze u pacjentów z masywną infestacją
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Bardzo rzadko/Nieznana Zapalenie wątroby, nieprawidłowe wyniki testów czynnościowych wątroby Hepatotoksyczność wymagająca monitorowania funkcji wątroby
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Bardzo rzadko/Nieznana Martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, osutka, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, łysienie Ciężkie reakcje skórne mogące zagrażać życiu (TEN, SJS)
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Bardzo rzadko Kłębuszkowe zapalenie nerek* Zapalenie kłębuszków nerkowych, które może prowadzić do niewydolności nerek
* Obserwowano po zastosowaniu dużych dawek oraz podczas długotrwałego leczenia.

10

Monitorowanie bezpieczeństwa i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.11

Zalecenia kliniczne dotyczące zarządzania ryzykiem działań niepożądanych

Biorąc pod uwagę możliwe działania niepożądane po stosowaniu mebendazolu, lekarz powinien rozważyć następujące aspekty:

  • Monitorowanie parametrów krwi przy długotrwałym leczeniu lub stosowaniu wysokich dawek, ze względu na ryzyko agranulocytozy i neutropenii
  • Obserwacja pacjentów pod kątem objawów uszkodzenia wątroby, zwłaszcza przy przedłużonej terapii
  • Szczególna ostrożność u pacjentów pediatrycznych ze względu na rzadkie ryzyko wystąpienia drgawek
  • Natychmiastowe przerwanie leczenia w przypadku wystąpienia objawów ciężkich reakcji skórnych
  • Kontrola funkcji nerek, zwłaszcza u pacjentów otrzymujących duże dawki przez dłuższy czas

12

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl