Dawkowanie i sposób podawania
Lizyna

Dawkowanie i sposób podawania lizyny

Lizyna jest jednym z podstawowych aminokwasów dostarczanych w ramach żywienia pozajelitowego. Dawkowanie tej substancji powinno być zindywidualizowane w zależności od stanu klinicznego pacjenta, jego wieku, masy ciała oraz zapotrzebowania metabolicznego. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania lizyny w różnych preparatach stosowanych w żywieniu pozajelitowym¹.

Dawkowanie lizyny u pacjentów dorosłych

Zapotrzebowanie na lizynę, podobnie jak na inne aminokwasy, jest zależne od stanu klinicznego pacjenta oraz indywidualnych potrzeb metabolicznych. W terapii żywieniowej pozajelitowej, lizyna jest podawana jako składnik mieszanin zawierających różne aminokwasy, węglowodany i często tłuszcze².

Przeciętne zapotrzebowanie na azot u dorosłych wynosi od 0,16 do 0,35 g/kg masy ciała na dobę, co odpowiada około 1,0 do 2,0 g aminokwasów/kg masy ciała na dobę. Szczególne populacje pacjentów mogą wymagać nawet do 0,4 g azotu/kg masy ciała na dobę (2,5 g aminokwasów/kg masy ciała na dobę)³.

W przypadku pacjentów z prawidłowym stanem odżywienia lub w warunkach łagodnego stresu katabolicznego, zalecane dawkowanie wynosi 0,6-0,9 g aminokwasów/kg masy ciała na dobę (0,10-0,15 g azotu/kg masy ciała na dobę)⁴.

U pacjentów z umiarkowanym lub dużym stresem metabolicznym, z niedożywieniem lub bez, zapotrzebowanie wzrasta do 0,9-1,6 g aminokwasów/kg masy ciała na dobę (0,15-0,25 g azotu/kg masy ciała na dobę)⁵.

U pacjentów w szczególnych warunkach (np. z oparzeniami lub znacznym anabolizmem), zapotrzebowanie na azot może być jeszcze większe⁶.

Dawkowanie lizyny u pacjentów z niewydolnością nerek

Pacjenci z niewydolnością nerek wymagają specjalnego podejścia do dawkowania aminokwasów, w tym lizyny. Dla tej grupy chorych dostępne są specjalne preparaty o zmodyfikowanym składzie aminokwasów, jak Aminomel Nephro czy Nephrotect⁷.

Zalecane dawkowanie u pacjentów z niewydolnością nerek:

• U pacjentów nieleczonych dializami: 0,6 do 0,8 g aminokwasów/kg mc./dobę = 6 do 8 ml/kg mc./dobę⁸
• U pacjentów leczonych dializami: 0,8 do 1,2 g aminokwasów/kg mc./dobę = 8 do 12 ml/kg mc./dobę⁹
• W żywieniu stosowanym podczas dializ u pacjentów poddanych długotrwałej hemodializie: 0,5 do 0,8 g aminokwasów/kg mc./dializę = 5 do 8 ml/kg mc./dializę¹⁰

W przypadku pacjentów poddawanych hemodializie zalecana maksymalna szybkość infuzji wynosi do 2 ml/kg mc./godz. (do 40 kropli/min. u dorosłych), a maksymalna dawka dobowa 17 ml/kg mc./dobę, co odpowiada około 1 g aminokwasów/kg mc./dobę, czyli około 1000 ml/dobę u dorosłych¹¹.

U pacjentów poddawanych hemofiltracji zalecana dawka wynosi od 1 do 1,5 g białka/kg mc./dobę (od 0,15 g azotu/kg mc./dobę do 0,2 g azotu/kg mc./dobę)¹².

Dawkowanie lizyny u dzieci i młodzieży

Dawkowanie u dzieci i młodzieży musi być dostosowane do wieku, masy ciała, stanu klinicznego oraz indywidualnych potrzeb metabolicznych¹³.

Poniżej przedstawiono zalecane dawkowanie aminokwasów (w tym lizyny) dla różnych grup wiekowych:

Dzieci w wieku od 2 do 11 lat:

• Zalecane dawkowanie aminokwasów: 1,0-2,5 g/kg masy ciała na dobę^{14 15}
• Maksymalna szybkość infuzji: 0,20 g aminokwasów/kg masy ciała na godzinę¹⁶

Dzieci w wieku od 12 do 18 lat:

• Zalecane dawkowanie aminokwasów: 1,0-2,0 g/kg masy ciała na dobę¹⁷
• Maksymalna szybkość infuzji: 0,12 g aminokwasów/kg masy ciała na godzinę¹⁸

Dla dzieci poniżej 2 lat, w tym noworodków urodzonych przedwcześnie i o czasie, wiele preparatów zawierających lizynę nie jest zalecanych ze względu na specyficzne wymagania tej grupy wiekowej. W przypadku konieczności podania żywienia pozajelitowego należy stosować specjalistyczne preparaty przeznaczone dla tej grupy wiekowej, zawierające m.in. aminokwasy cysteiny i tauryny, które są warunkowo niezbędne dla niemowląt i dzieci poniżej 2 lat¹⁹.

Dawkowanie lizyny u pacjentów z chorobliwą otyłością

U pacjentów z chorobliwą otyłością, dawkę lizyny i innych aminokwasów należy obliczać na podstawie idealnej masy ciała (ang. ideal body weight – IBW)²⁰.

Szczegółowa tabela dawkowania lizyny

* Lizyna stanowi część mieszaniny aminokwasów, podane dawki dotyczą całkowitej ilości aminokwasów

Sposób podawania lizyny

Ogólne zasady podawania:

Lizyna jest podawana wyłącznie jako składnik mieszanin do żywienia pozajelitowego, nigdy jako pojedynczy aminokwas. Roztwory zawierające lizynę są podawane w postaci infuzji dożylnej, przez żyłę centralną lub obwodową, w zależności od osmolarności preparatu^{21 22}.

Roztwory o wysokiej osmolarności (powyżej 800 mOsm/l) powinny być podawane wyłącznie do żyły centralnej²³.

Szybkość infuzji:

Zaleca się rozpoczynanie infuzji z mniejszą szybkością i stopniowe jej zwiększanie w ciągu pierwszej godziny, aby osiągnąć zaplanowaną szybkość infuzji. Takie postępowanie zapobiega możliwym komplikacjom²⁴.

Maksymalna szybkość infuzji aminokwasów wynosi zazwyczaj 0,1 g/kg masy ciała na godzinę, choć w niektórych przypadkach klinicznych (np. u dzieci) może być zwiększona²⁵.

Przy kończeniu infuzji zaleca się stopniowe zmniejszanie szybkości podawania w trakcie ostatniej godziny, szczególnie w przypadku preparatów zawierających także glukozę, co zmniejsza ryzyko wystąpienia hipoglikemii²⁶.

Czas podawania:

Zalecany czas trwania infuzji w przypadku żywienia pozajelitowego wynosi zazwyczaj od 12 do 24 godzin²⁷. Leczenie za pomocą żywienia pozajelitowego można kontynuować tak długo, jak wymaga tego stan kliniczny pacjenta²⁸.

Lizyna podawana jest w mieszaninie z innymi aminokwasami, zazwyczaj wraz ze źródłami energii (glukoza, lipidy) oraz elektrolitami. W celu zapewnienia optymalnej podaży składników odżywczych, dostarczanie aminokwasów powinno być połączone z podażą węglowodanów, jako źródła energii, co zapewnia anaboliczne wykorzystanie aminokwasów²⁹.

W przypadku długotrwałego żywienia pozajelitowego konieczne jest zapewnienie odpowiedniego zaopatrzenia w dodatkowe składniki odżywcze, takie jak witaminy, pierwiastki śladowe i niezbędne kwasy tłuszczowe³⁰.

Specjalne populacje pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami metabolizmu glukozy

W przypadku zaburzeń tlenowego metabolizmu glukozy (np. we wczesnej fazie pooperacyjnej lub pourazowej, w hipoksji lub niewydolności narządowej), podaż glukozy w mieszaninach zawierających lizynę powinna być dostosowana tak, aby utrzymać stężenie glukozy w granicach prawidłowych³¹. Konieczne jest ścisłe monitorowanie stężenia glukozy we krwi, aby zapobiec hiperglikemii³².

Pacjenci w stanie krytycznym

U dzieci i dorosłych w stanie krytycznym zalecane jest rozpoczęcie infuzji z mniejszą dawką i stopniowe jej zwiększanie zgodnie ze stanem pacjenta³³. U dzieci w stanie krytycznym zalecana podaż aminokwasów może być zwiększona nawet do 3,0 g aminokwasów/kg masy ciała na dobę³⁴.

Pacjenci wymagający dodatkowej suplementacji energii

Ze względu na indywidualne potrzeby pacjentów, w niektórych przypadkach standardowe mieszaniny zawierające lizynę mogą nie pokrywać w pełni zapotrzebowania na energię i płyny. W takich sytuacjach należy podawać dodatkowo węglowodany i/lub tłuszcze, zgodnie z potrzebami pacjenta³⁵.

Monitorowanie terapii

Podczas stosowania preparatów zawierających lizynę i inne aminokwasy konieczne jest regularne monitorowanie parametrów laboratoryjnych pacjenta, w tym:

• Stężenia glukozy we krwi – szczególnie u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu glukozy³⁶
• Stężenia elektrolitów w surowicy³⁷
• Równowagi kwasowo-zasadowej³⁸
• Czynności nerek i wątroby – szczególnie u pacjentów z zaburzeniami tych narządów³⁹

Regularne monitorowanie parametrów umożliwia wczesne wykrycie potencjalnych zaburzeń i odpowiednie dostosowanie dawki lub składu mieszaniny zawierającej lizynę⁴⁰.