Dawkowanie i sposób podawania
Gentamycyna

Dawkowanie i sposób podawania gentamycyny

Gentamycyna jest antybiotykiem aminoglikozydowym o szerokim zastosowaniu w medycynie. Prawidłowe dawkowanie tego leku zależy od wielu czynników, takich jak droga podania, wiek pacjenta, masa ciała oraz funkcja nerek. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania gentamycyny w różnych postaciach farmaceutycznych.¹

Podanie parenteralne (dożylne i domięśniowe)

Gentamycyna do podania parenteralnego wykorzystywana jest w leczeniu ciężkich infekcji bakteryjnych. Dawkowanie musi być precyzyjnie dostosowane do pacjenta.²

Pacjenci z prawidłową czynnością nerek

Dorośli i młodzież: zalecana dawka dobowa wynosi 3-6 mg/kg masy ciała, podawana w jednej dawce (preferowane) lub podzielona na dwie dawki co 12 godzin.³

Niemowlęta od 2. miesiąca życia: 4,5-7,5 mg/kg masy ciała na dobę, podawane w jednej dawce (zalecane) lub podzielone na dwie dawki co 12 godzin.⁴

Noworodki: 4-7 mg/kg masy ciała na dobę. Ze względu na dłuższy okres półtrwania, noworodkom podaje się należną dawkę dobową w pojedynczej dawce.⁵

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkę dobową należy zmniejszyć odpowiednio do czynności nerek. Dawka początkowa jest taka sama jak u osób z prawidłową czynnością nerek, natomiast w dalszym leczeniu należy wydłużyć przerwy między dawkami lub zmniejszyć wielkość dawek.⁶

Po zakończeniu hemodializy należy podać gentamycynę w dawce 1-1,5 mg/kg masy ciała. Pacjentom poddawanym dializie otrzewnowej podaje się 1 mg gentamycyny/kg masy ciała w 2 litrach płynu dializacyjnego.⁷

Sposób podania parenteralnego

Gentamycynę można podawać bezpośrednio do żyły lub przez cewnik dożylny. Wstrzyknięcie powinno trwać 2-3 minuty. Jeśli gentamycyna jest podawana w pojedynczej dawce dobowej, należy ją wstrzykiwać przez 30-60 minut.⁸

Przed podaniem w krótkiej infuzji dożylnej, gentamycynę należy rozcieńczyć w 100-200 ml 0,9% roztworu chlorku sodu do wstrzykiwań lub 5% roztworu glukozy do wstrzykiwań. Stężenie gentamycyny w roztworze nie powinno przekraczać 1 mg/ml.⁹

Stosowanie do oczu

Gentamycyna jest stosowana w okulistyce w postaci kropli do oczu oraz maści do oczu, w leczeniu infekcji bakteryjnych przedniego odcinka oka.

Krople do oczu

Gentamicin WZF 0,3% (3 mg/ml): U dorosłych i dzieci powyżej 1 roku życia zazwyczaj zakrapla się 1-2 krople do worka spojówkowego co 4 godziny.¹⁰

Dexamytrex krople do oczu zawierające kombinację gentamycyny i deksametazonu: Jeśli nie zalecono inaczej, 1 kropla do worka spojówkowego zakażonego oka 4-6 razy na dobę. Czas leczenia nie powinien przekraczać 2 tygodni. Należy monitorować ciśnienie wewnątrzgałkowe.¹¹

Sposób podawania kropli do oczu: Należy delikatnie odciągnąć dolną powiekę i wkroplić wskazaną ilość kropli do worka spojówkowego poprzez delikatne uciskanie ścianki butelki. Nie należy dotykać końcówką zakraplacza do oka ani do innych powierzchni, ponieważ może to spowodować zanieczyszczenie zawartości butelki.¹²

Stosowanie miejscowe na skórę

Gentamycyna w preparatach dermatologicznych występuje najczęściej w połączeniu z innymi substancjami czynnymi, takimi jak kortykosteroidy czy leki przeciwgrzybicze. Poniżej przedstawiono dawkowanie wybranych preparatów złożonych zawierających gentamycynę.

Preparaty z betametazonem i gentamycyną

Bedicort G: Nakładać niewielką ilość maści na zmienioną chorobowo skórę raz lub dwa razy na dobę. Nie należy stosować produktu pod opatrunkiem okluzyjnym. Leczenia nie należy prowadzić bez przerwy dłużej niż 2 tygodnie. Nie stosować u dzieci poniżej 12 lat.¹³

Belogent: Cienką warstwę produktu leczniczego należy pokrywać chorobowo zmienione miejsca na skórze raz lub dwa razy na dobę. Nie stosować opatrunku zamkniętego (okluzyjnego). W niektórych przypadkach do utrzymania odpowiedzi terapeutycznej wystarczające jest rzadsze stosowanie produktu. Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 12 lat.¹⁴

Diprogenta: Cienką warstwę produktu nakładać na miejsca chorobowo zmienione i otaczającą skórę dwa razy na dobę, rano i wieczorem. W leczeniu podtrzymującym u niektórych pacjentów można stosować produkt rzadziej. Czas leczenia zależy od rozmiaru i umiejscowienia zmian chorobowych oraz odpowiedzi pacjenta na leczenie. Jeśli po 3-4 tygodniach nie nastąpi poprawa, należy zweryfikować diagnozę. Nie stosować u dzieci poniżej 2 lat. U dzieci powyżej 2 lat można stosować nie dłużej niż przez 5 dni.¹⁵

Gebetil: Produkt leczniczy należy stosować raz lub dwa razy na dobę; u dzieci – raz na dobę. Ze względu na zawartość gentamycyny czas stosowania produktu nie powinien przekraczać 7-10 dni, a u dzieci – 7 dni. Gdy tylko jest to uzasadnione klinicznie, w dalszym leczeniu należy stosować monoterapię. Produkt jest przeciwwskazany u noworodków i niemowląt w 1. roku życia.¹⁶

Preparaty z betametazonem, gentamycyną i klotrymazolem

Triderm: Cienką warstwę produktu nakładać na miejsca chorobowo zmienione i otaczającą skórę dwa razy na dobę, rano i wieczorem. Produkt należy stosować regularnie. Czas leczenia zależy od rozmiaru i umiejscowienia zmian chorobowych oraz odpowiedzi pacjenta na leczenie. Jeśli po 3-4 tygodniach nie nastąpi poprawa, należy zweryfikować diagnozę. Nie stosować u dzieci poniżej 2 lat. U dzieci powyżej 2 lat można stosować nie dłużej niż przez 5 dni.¹⁷

Garamycin – gąbka do stosowania miejscowego

Produkt Garamycin w postaci gąbki zawiera 2 mg gentamycyny na cm². Dostępny w różnych wymiarach:¹⁸

• Gąbka 10 × 10 × 0,5 cm lub 5 × 20 × 0,5 cm zawiera 130 mg gentamycyny
• Gąbka 5 × 5 × 0,5 cm zawiera 32,5 mg gentamycyny

¹⁹

Dawkowanie Garamycin gąbka

Zakładanie do tkanek miękkich (leczenie i zapobieganie): zwykle stosuje się jedną gąbkę (maksymalnie trzy gąbki o wymiarach 10 × 10 × 0,5 lub 5 × 20 × 0,5 cm). Przy mniejszych ubytkach gąbkę można ciąć na mniejsze części w polu operacji.²⁰

Zapalenie szpiku i inne wskazania do zastosowania w tkankach kostnych (leczenie zakażeń i zapobieganie): najczęściej stosuje się jedną gąbkę (maksymalnie pięć gąbek o wymiarach 10 × 10 × 0,5 cm lub 5 × 20 × 0,5 cm).²¹

Dostosowanie dawki w zależności od masy ciała pacjenta:²²

• Pacjenci o masie ciała ≤ 50 kg: maksymalnie 3 gąbki
• Pacjenci o masie ciała > 50 kg: maksymalnie 5 gąbek

²³

Sposób podania Garamycin gąbka

Implant należy używać wyłącznie na sucho. Zmoczenie gąbki przed zastosowaniem może spowodować utratę skuteczności z powodu przedwczesnego wypłukania rozpuszczalnego w wodzie siarczanu gentamycyny.²⁴

Po chirurgicznym oczyszczeniu rany wprowadza się do niej gąbkę. Gąbkę można dopasować do żądanej wielkości przy użyciu zwykłych nożyczek chirurgicznych. Należy używać suchych rękawiczek i narzędzi.²⁵

Produktu nie należy usuwać z miejsca założenia.²⁶

Nie należy stosować jednocześnie drenażu przepływowego i aplikacji produktu Garamycin gąbka. Należy rozważyć podanie produktu po zakończeniu tego drenażu. Możliwe jest zastosowanie produktu Garamycin gąbka i jednoczesnego drenażu grawitacyjnego – w takim przypadku produkt należy aplikować tak, aby nie zakrywał światła drenu.²⁷

Szczepionki zawierające gentamycynę w ilości śladowej

Niektóre szczepionki przeciw grypie, takie jak Fluarix Tetra i Influvac Tetra, mogą zawierać śladowe ilości gentamycyny siarczanu, który jest używany podczas procesu wytwarzania.^{28 29}

Dawkowanie tych szczepionek nie jest bezpośrednio związane z zawartością gentamycyny, a z zawartością antygenów wirusa grypy. Standardowo podaje się 0,5 ml szczepionki, zgodnie z zaleceniami dla konkretnego produktu.^{30 31}

Monitorowanie terapii gentamycyną

Przy stosowaniu gentamycyny, zwłaszcza podawanej parenteralnie, konieczne jest monitorowanie jej stężenia w surowicy, szczególnie u osób w podeszłym wieku, noworodków i pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.³²

Pod koniec przerwy pomiędzy dawkami pobiera się próbki do oznaczenia stężenia minimalnego. Zaleca się, aby minimalne stężenie gentamycyny nie przekraczało:³³

• 2 µg/ml przy podawaniu dwa razy na dobę
• 1 µg/ml przy podawaniu raz na dobę

³⁴

Stężenie gentamycyny w surowicy po 30-60 minutach po podaniu dożylnym lub domięśniowym powinno wynosić co najmniej 5 μg/ml.³⁵

U dzieci zaleca się codzienne badanie stężenia gentamycyny w surowicy. W godzinę po podaniu gentamycyny jej stężenie w surowicy musi wynosić co najmniej 4 μg/ml.³⁶

Szczegółowa tabela dawkowania gentamycyny

Specjalne uwagi dotyczące dawkowania

Sytuacje wymagające indywidualnego dostosowania dawki

Podawanie gentamycyny raz na dobę nie jest zalecane w następujących sytuacjach klinicznych:³⁷

• Pacjenci z osłabioną odpornością (neutropenią)
• Ciężka niewydolność nerek
• Mukowiscydoza
• Wodobrzusze
• Zakaźne zapalenie wsierdzia
• Rozległe oparzenia (obejmujące powyżej 20% powierzchni ciała)
• Kobiety w ciąży

³⁸

Uzasadnienie dla dawkowania raz na dobę

Z powodu długiego działania poantybiotykowego gentamycyny, działanie każdej następnej dawki, podanej w okresie poantybiotykowego działania, jest słabsze, ponieważ bakterie są w tym czasie mniej wrażliwe na działanie gentamycyny. Podawanie leku raz na dobę jest korzystne z dwóch powodów:³⁹

• Z powodu dużego stężenia początkowego gentamycyny w surowicy jej działanie bakteriobójcze jest silniejsze
• Z powodu dłuższej przerwy między kolejnymi dawkami siła działania przeciwbakteryjnego następnej dawki jest większa

⁴⁰