Działania niepożądane
Fosfolipidy jaja

Działania niepożądane fosfolipidów jaja

Fosfolipidy jaja stanowią ważny składnik emulsji do infuzji stosowanych w żywieniu pozajelitowym, w tym preparatu Omegaven. Substancja ta pełni funkcję emulgatora, stabilizując emulsję tłuszczową i umożliwiając jej bezpieczne podanie drogą dożylną. Pomimo swoich korzystnych właściwości technologicznych, fosfolipidy jaja, podobnie jak inne składniki emulsji tłuszczowych, mogą wywoływać działania niepożądane, które należy brać pod uwagę podczas terapii.¹

Profil bezpieczeństwa fosfolipidów jaja w kontekście emulsji tłuszczowych

Działania niepożądane związane z fosfolipidami jaja należy rozpatrywać w szerszym kontekście stosowania emulsji tłuszczowych do infuzji. Podczas stosowania preparatu Omegaven, który zawiera oczyszczone fosfolipidy jaja w stężeniu 1,2 g/100 ml, obserwowano szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania.²

Istotnym aspektem bezpieczeństwa jest wpływ na parametry hematologiczne. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) infuzja produktu zawierającego fosfolipidy jaja może prowadzić do wydłużenia czasu krwawienia i zahamowania agregacji płytek krwi. Warto podkreślić, że chociaż zmiany te były obserwowane, nie odnotowano klinicznie istotnych nieprawidłowości wynikających z tych zaburzeń.³

Objawy subiektywne związane ze stosowaniem fosfolipidów jaja

Interesującym działaniem niepożądanym, rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) obserwowanym podczas stosowania preparatu Omegaven zawierającego fosfolipidy jaja, jest pojawienie się rybiego smaku w jamie ustnej. Jest to objaw specyficzny dla preparatów zawierających olej rybny w połączeniu z fosfolipidami jaja.⁴

Działania niepożądane związane z emulsjami tłuszczowymi zawierającymi fosfolipidy jaja

Emulsje tłuszczowe, których integralnym składnikiem są fosfolipidy jaja, mogą powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Należy mieć na uwadze, że stabilność emulsji i jej właściwości fizykochemiczne w dużej mierze zależą od fosfolipidów jaja, a niepożądane reakcje mogą być związane zarówno z samymi fosfolipidami, jak i z interakcją między składnikami emulsji.⁵

Zaburzenia hematologiczne

W kontekście zastosowania emulsji zawierających fosfolipidy jaja obserwowano zaburzenia krwi i układu chłonnego, takie jak małopłytkowość, hemoliza i retikulocytoza. Częstość występowania tych zaburzeń określono jako niezbyt częstą (≥1/1 000 do <1/100) do bardzo rzadkiej (<1/10 000). Szczególną uwagę należy zwrócić na przypadki długotrwałego leczenia u niemowląt, gdzie odnotowano występowanie małopłytkowości.⁶

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Emulsje tłuszczowe z fosfolipidami jaja mogą powodować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, nudności i wymioty. Częstość występowania tych działań niepożądanych określono jako niezbyt częstą (≥1/1 000 do <1/100) do bardzo rzadkiej (<1/10 000).⁷

Reakcje ogólnoustrojowe

Podczas stosowania emulsji tłuszczowych zawierających fosfolipidy jaja obserwowano ogólnoustrojowe działania niepożądane, takie jak wzrost temperatury ciała, dreszcze, drżenia i uczucie zmęczenia. Reakcje te występują niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) do bardzo rzadko (<1/10 000).⁸

Reakcje nadwrażliwości

Fosfolipidy jaja, jako substancja pochodzenia biologicznego, mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne. Należy pamiętać, że mogą one wystąpić u pacjentów z alergią na białka jaja, choć częstość takich reakcji określono jako bardzo rzadką (<1/10 000).⁹

Zaburzenia funkcji wątroby

Zaobserwowano przejściowe podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych podczas stosowania emulsji tłuszczowych zawierających fosfolipidy jaja. Częstość tego działania niepożądanego określono jako niezbyt częstą (≥1/1 000 do <1/100) do bardzo rzadkiej (<1/10 000). Co istotne, po długotrwałym żywieniu dożylnym z zastosowaniem lub bez zastosowania emulsji tłuszczowych, również odnotowano przejściowe podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych, jednak przyczyny tego zjawiska nie są obecnie w pełni wyjaśnione.¹⁰

Zaburzenia metaboliczne

Emulsje tłuszczowe zawierające fosfolipidy jaja mogą prowadzić do hipertriglicerydemii, której częstość określono jako niezbyt częstą (≥1/1 000 do <1/100) do bardzo rzadkiej (<1/10 000).¹¹

Inne działania niepożądane

Wśród innych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem emulsji tłuszczowych zawierających fosfolipidy jaja odnotowano:

• Zaburzenia układu nerwowego, przede wszystkim ból głowy¹²
• Zaburzenia układu rozrodczego, w tym priapizm¹³
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej, takie jak wysypka i pokrzywka¹⁴
• Zaburzenia naczyniowe, w tym zaburzenia krążenia (niedociśnienie lub nadciśnienie)¹⁵

Obciążenie metaboliczne jako konsekwencja stosowania emulsji z fosfolipidami jaja

Przy długotrwałym stosowaniu emulsji tłuszczowych zawierających fosfolipidy jaja należy monitorować pacjenta pod kątem objawów obciążenia metabolicznego. Może być ono spowodowane czynnikami genetycznymi (odmienność osobnicza metabolizmu) lub zaburzeniami metabolizmu tłuszczu wynikającymi z aktualnych lub przebytych chorób. Objawy te obserwowano głównie podczas stosowania emulsji zawierających olej bawełniany, jednak mogą również wystąpić przy stosowaniu innych emulsji tłuszczowych.¹⁶

Obciążenie metaboliczne związane ze stosowaniem emulsji zawierających fosfolipidy jaja może powodować występowanie następujących objawów:¹⁷

• Hepatomegalia (z żółtaczką lub bez)¹⁸
• Zmiany parametrów krzepnięcia (czasu krwawienia, czasu krzepnięcia, czasu protrombinowego, liczby płytek)¹⁹
• Splenomegalia²⁰
• Zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, leukopenia, trombocytopenia)²¹
• Krwawienia i tendencja do krwawień²²
• Nieprawidłowe wyniki aktywności enzymów wątrobowych²³
• Gorączka²⁴
• Hiperlipidemia²⁵
• Objawy subiektywne (bóle głowy, bóle żołądka, wyczerpanie)²⁶
• Hiperglikemia²⁷

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku pojawienia się działań niepożądanych lub gdy stężenie triglicerydów podczas infuzji emulsji tłuszczowej zawierającej fosfolipidy jaja wzrośnie powyżej 3 mmol/l, należy przerwać infuzję emulsji tłuszczowej. Jeśli kontynuacja terapii jest konieczna, można wznowić podawanie emulsji w zmniejszonej dawce, z jednoczesnym ścisłym monitorowaniem parametrów klinicznych i laboratoryjnych.²⁸

Tabela działań niepożądanych związanych z fosfolipidami jaja