Przeciwwskazania stosowania
Fosfolipidy jaja

Przeciwwskazania stosowania fosfolipidów jaja

Oczyszczone fosfolipidy jaja stanowią istotny składnik emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, w tym produktu leczniczego Omegaven. Jako składnik preparatu pełnią funkcję emulgatora umożliwiającego powstanie stabilnej emulsji, co ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa podawania dożylnego lipidów. Podczas kwalifikacji pacjenta do leczenia z wykorzystaniem produktów zawierających fosfolipidy jaja należy uwzględnić szereg przeciwwskazań, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.¹

Nadwrażliwość i alergie

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania fosfolipidów jaja jest nadwrażliwość na składniki preparatu. W przypadku produktu Omegaven przeciwwskazane jest jego podawanie u pacjentów ze stwierdzoną alergią na białko jaj. Jest to bezwzględne przeciwwskazanie, które należy zweryfikować przed włączeniem terapii poprzez dokładny wywiad alergologiczny. Reakcja alergiczna na składniki pochodzące z jaj może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, włącznie z reakcjami anafilaktycznymi.²

Należy podkreślić, że w przypadku produktu Omegaven przeciwwskazanie to dotyczy również pacjentów z nadwrażliwością na jakąkolwiek inną substancję pomocniczą wymienioną w charakterystyce produktu leczniczego oraz na białko ryb, ze względu na obecność oleju rybnego jako głównego składnika preparatu.³

Zaburzenia krzepnięcia krwi

Stosowanie preparatów zawierających fosfolipidy jaja jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia krwi. Fosfolipidy, będące składnikiem błon komórkowych płytek krwi, mogą wpływać na procesy hemostazy, co w połączeniu z innymi składnikami emulsji (jak kwasy tłuszczowe omega-3 w przypadku Omegaven) może nasilać ryzyko krwawień u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami koagulologicznymi.⁴

Stany ostre i zagrażające życiu

Preparaty zawierające fosfolipidy jaja jako składnik emulsji do żywienia pozajelitowego są przeciwwskazane w stanach ostrych i zagrażających życiu. Do takich stanów zaliczamy:⁵

• Zapaść i wstrząs – stany, w których priorytetem jest stabilizacja hemodynamiczna pacjenta, a wprowadzenie emulsji lipidowych może zaburzyć ten proces
• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – podawanie emulsji lipidowych może wpływać na parametry hemodynamiczne i metaboliczne
• Udar mózgu – pacjenci w ostrej fazie udaru wymagają szczególnego postępowania terapeutycznego
• Zator – ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń hemodynamicznych
• Śpiączka nieokreślonego pochodzenia – przed ustaleniem przyczyny i stabilizacją stanu pacjenta

⁶

Niewydolność narządowa

Emulsje zawierające fosfolipidy jaja należy stosować z ostrożnością u pacjentów z niewydolnością narządową. W przypadku produktu Omegaven, ze względu na brak wystarczających danych klinicznych, nie zaleca się jego stosowania u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby lub nerek. Metabolizm fosfolipidów zachodzi głównie w wątrobie, a produkty ich przemiany są wydalane przez nerki, co uzasadnia to przeciwwskazanie w przypadku ciężkiej niewydolności tych narządów.⁷

Stosowanie u populacji pediatrycznej

Stosowanie preparatów zawierających fosfolipidy jaja u dzieci wymaga szczególnej ostrożności. W przypadku Omegaven, ze względu na ograniczoną ilość danych klinicznych, nie zaleca się jego podawania wcześniakom, noworodkom, niemowlętom i dzieciom. Metabolizm fosfolipidów u pacjentów pediatrycznych może różnić się od metabolizmu u dorosłych, a brak wystarczających badań nie pozwala na określenie bezpieczeństwa stosowania u tej grupy pacjentów.⁸

Ogólne przeciwwskazania do żywienia pozajelitowego

Oprócz przeciwwskazań specyficznych dla fosfolipidów jaja, należy również uwzględnić ogólne przeciwwskazania do żywienia pozajelitowego, które obejmują:⁹

• Hipokaliemia – obniżone stężenie potasu w surowicy krwi, które może ulec pogorszeniu podczas żywienia pozajelitowego
• Przewodnienie – nadmierna objętość płynów w organizmie, która może zostać nasilona przez dodatkową infuzję emulsji
• Odwodnienie hipotoniczne – stan odwodnienia z jednoczesnym obniżeniem osmolalności osocza
• Niestabilny metabolizm – zaburzenia metaboliczne wymagające wyrównania przed wprowadzeniem żywienia pozajelitowego
• Kwasica – obniżenie pH krwi poniżej wartości prawidłowych, które wymaga korekty przed włączeniem emulsji tłuszczowych

¹⁰

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie fosfolipidów jaja

Wywiad alergologiczny

Przed włączeniem terapii preparatem zawierającym fosfolipidy jaja należy przeprowadzić szczegółowy wywiad alergologiczny. Stosowanie tych preparatów należy odradzić pacjentom, którzy zgłaszają w wywiadzie reakcje alergiczne na jaja lub produkty je zawierające. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z atopią lub z wieloma alergiami w wywiadzie, gdyż ryzyko wystąpienia reakcji krzyżowych może być u nich zwiększone.¹¹

Koagulopatie

Pacjentom z zaburzeniami krzepnięcia krwi należy odradzić stosowanie preparatów zawierających fosfolipidy jaja. Dotyczy to szczególnie pacjentów z:¹²

• Hemofilią
• Małopłytkowością ciężkiego stopnia
• Rozsianym wykrzepianiem wewnątrznaczyniowym (DIC)
• Chorobą von Willebranda
• Przyjmujących leki przeciwkrzepliwe w dużych dawkach

¹³

Niestabilny stan kliniczny

Stosowanie preparatów z fosfolipidami jaja należy odradzić pacjentom w niestabilnym stanie klinicznym, zwłaszcza w przebiegu chorób ostrych. Obejmuje to pacjentów:¹⁴

• We wstrząsie kardiogennym, dystrybucyjnym lub hipowolemicznym
• W ciągu 48-72 godzin od zawału mięśnia sercowego
• W ostrej fazie udaru mózgu
• Z ostrą zatorowością płucną lub innymi postaciami zatoru
• W śpiączce, której etiologia nie została jednoznacznie określona
• Z ostrą niewydolnością oddechową wymagającą intensywnej tlenoterapii lub wentylacji mechanicznej

¹⁵

Zaburzenia funkcji wątroby i nerek

Pacjentom z ciężką niewydolnością wątroby należy odradzić stosowanie preparatów zawierających fosfolipidy jaja ze względu na centralne znaczenie wątroby w metabolizmie lipidów. Obejmuje to pacjentów z:¹⁶

• Marskością wątroby w stadium Child-Pugh C
• Ostrą niewydolnością wątroby
• Ciężkim uszkodzeniem wątroby w przebiegu chorób metabolicznych
• Cholestazą lub chorobami cholestatycznymi wątroby

¹⁷

Podobnie, pacjentom z ciężką niewydolnością nerek należy odradzić stosowanie tych preparatów, szczególnie przy:¹⁸

• Ostrej niewydolności nerek
• Przewlekłej niewydolności nerek w stadium 4-5 wg KDIGO
• Zespole nerczycowym z ciężką hipoalbuminemią
• Schyłkowej niewydolności nerek bez leczenia nerkozastępczego

¹⁹

Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej

Stosowanie preparatów zawierających fosfolipidy jaja należy odradzić pacjentom z nieskorygowanymi zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, takimi jak:²⁰

• Hipokaliemia – obniżone stężenie potasu w surowicy krwi (K+ <3,5 mmol/l)
• Przewodnienie – nadmierna objętość płynów objawiająca się obrzękami obwodowymi, obrzękiem płuc, wodobrzuszem
• Odwodnienie hipotoniczne – stan odwodnienia z jednoczesnym obniżeniem stężenia sodu w surowicy (Na+ <135 mmol/l)
• Kwasica metaboliczna – pH krwi tętniczej <7,35 z obniżeniem stężenia wodorowęglanów (HCO3- <22 mmol/l)
• Hipernatremia – podwyższone stężenie sodu w surowicy (Na+ >145 mmol/l)

²¹

Populacja pediatryczna

Ze względu na ograniczone dane kliniczne, należy odradzić stosowanie preparatów zawierających fosfolipidy jaja, takich jak Omegaven, w następujących grupach wiekowych:²²

• Wcześniaki (urodzone przed 37. tygodniem ciąży)
• Noworodki (od urodzenia do 28. dnia życia)
• Niemowlęta (od 29. dnia życia do 12. miesiąca życia)
• Dzieci (od 13. miesiąca życia do 12. roku życia)

²³

Zaburzenia metaboliczne

Preparaty zawierające fosfolipidy jaja należy odradzić pacjentom z niestabilnymi zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak:²⁴

• Niekontrolowana cukrzyca z hiperglikemią (glukoza >200 mg/dl) i glikozurią
• Kwasica ketonowa w przebiegu cukrzycy
• Zaburzenia metabolizmu aminokwasów
• Wrodzone zaburzenia metabolizmu lipidów
• Ostry stan hipermetaboliczny w przebiegu ciężkich infekcji, urazów lub oparzeń

²⁵