Przeciwwskazania stosowania
Feniramina

Przeciwwskazania stosowania feniraminy

Feniramina (występująca w postaci maleinianu feniraminy) stanowi składnik złożonych produktów leczniczych stosowanych w objawowym leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych. Jako lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji wykazuje działanie przeciwalergiczne, jednak jego stosowanie wiąże się z szeregiem istotnych przeciwwskazań, które należy bezwzględnie uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii.^{1 2}

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania produktów zawierających feniraminę jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu. W przypadku preparatów takich jak Fenirex czy Theraflu ExtraGRIP, należy zwrócić uwagę na potencjalną nadwrażliwość nie tylko na feniraminę, ale także na pozostałe substancje czynne (paracetamol, kwas askorbowy w przypadku Fenirex; paracetamol, fenylefryny chlorowodorek w przypadku Theraflu ExtraGRIP).^{3 4}

W przypadku preparatu Theraflu ExtraGRIP istotne jest również przeciwwskazanie stosowania u pacjentów z nadwrażliwością na orzeszki ziemne albo soję, ze względu na zawartość oleju sojowego w składzie produktu.^{5 6}

Schorzenia układu wzrokowego

Jaskra z wąskim kątem przesączania stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania produktów zawierających feniraminę. Działanie antycholinergiczne feniraminy może prowadzić do blokady odpływu cieczy wodnistej z komory przedniej oka, co powoduje wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego i może skutkować zaostrzeniem przebiegu choroby.^{7 8}

Schorzenia układu moczowo-płciowego

Przerost gruczołu krokowego (rozrost prostaty) stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatów z feniraminą. Działanie antycholinergiczne substancji może prowadzić do nasilenia objawów z dolnych dróg moczowych poprzez utrudnienie oddawania moczu i zwiększenie ryzyka zatrzymania moczu u pacjentów z przeszkodą podpęcherzową.⁹

Schorzenia układu krążenia

W przypadku produktu Theraflu ExtraGRIP, który oprócz feniraminy zawiera fenylefrynę (substancję o działaniu sympatykomimetycznym), przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z:¹⁰

• Ciężkimi schorzeniami układu krwionośnego
• Nadciśnieniem tętniczym

¹¹

Zaburzenia czynności wątroby

Ciężka niewydolność wątroby stanowi istotne przeciwwskazanie do stosowania feniraminy, szczególnie w preparatach złożonych zawierających paracetamol, jak w przypadku Fenirex. Wynika to z ryzyka kumulacji substancji czynnych oraz ich metabolitów w organizmie i zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.¹²

Zaburzenia endokrynologiczne

W przypadku preparatu Theraflu ExtraGRIP przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z:¹³

• Nadczynnością tarczycy – ze względu na ryzyko nasilenia objawów choroby przez składnik sympatykomimetyczny (fenylefryna)
• Guzem chromochłonnym – z powodu ryzyka wywołania przełomu nadciśnieniowego

¹⁴

Interakcje z innymi lekami

Stosowanie preparatów zawierających feniraminę jest przeciwwskazane u pacjentów przyjmujących:¹⁵

• Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) – przeciwwskazanie dotyczy również okresu do 2 tygodni po zakończeniu terapii IMAO. Interakcja może prowadzić do przełomu nadciśnieniowego i zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – ze względu na nasilone działanie antycholinergiczne i zwiększone ryzyko działań niepożądanych
• Leki blokujące receptory beta-adrenergiczne – z powodu ryzyka niekontrolowanego wzrostu ciśnienia tętniczego przy jednoczesnym stosowaniu z sympatykomimetykiem (dotyczy to szczególnie Theraflu ExtraGRIP)
• Inne leki sympatykomimetyczne – ze względu na ryzyko sumowania działań niepożądanych (dotyczy to szczególnie Theraflu ExtraGRIP)

¹⁶

Przeciwwskazania wiekowe

Feniramina zawarta w produktach leczniczych takich jak Fenirex i Theraflu ExtraGRIP posiada ograniczenia wiekowe:^{17 18}

• Fenirex jest przeciwwskazany u dzieci i młodzieży poniżej 15 lat
• Theraflu ExtraGRIP nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 12 lat

^{19 20}

Szczególne zalecenia dotyczące odradzania stosowania feniraminy

Pacjenci geriatryczni

Mimo braku bezwzględnych przeciwwskazań, należy zachować szczególną ostrożność przy zalecaniu feniraminy osobom w podeszłym wieku. Pacjenci geriatryczni są bardziej narażeni na działania niepożądane antycholinergiczne, takie jak suchość w jamie ustnej, zaburzenia widzenia, zaparcia czy zatrzymanie moczu. Wskazane jest odradzenie stosowania feniraminy osobom starszym z początkowymi objawami zaburzeń funkcji poznawczych, gdyż działanie antycholinergiczne może je nasilać.²¹

Kierowcy i osoby wykonujące prace wymagające koncentracji

Ze względu na potencjalne działanie sedatywne feniraminy należy odradzić jej stosowanie kierowcom pojazdów mechanicznych oraz osobom wykonującym prace wymagające wzmożonej koncentracji, szczególnie w przypadku jednoczesnego spożywania alkoholu lub przyjmowania innych leków o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy.²²

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek należy rozważyć odradzenie stosowania preparatów zawierających feniraminę, ze względu na ryzyko kumulacji substancji czynnej i jej metabolitów, co może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych.²³

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Mimo braku jednoznacznych przeciwwskazań w charakterystykach produktów leczniczych, należy zachować ostrożność przy zalecaniu feniraminy kobietom w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze. W przypadku kobiet karmiących piersią również wskazane jest odradzenie stosowania preparatów zawierających feniraminę, ze względu na możliwość przenikania substancji do mleka matki i potencjalnego wpływu na dziecko.²⁴

Pacjenci z chorobami współistniejącymi

Pacjentom z poniższymi stanami klinicznymi należy odradzić stosowanie feniraminy, nawet jeśli nie stanowią one bezwzględnych przeciwwskazań:²⁵

• Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy w fazie aktywnej – ze względu na działanie antycholinergiczne i zmniejszenie wydzielania soku żołądkowego, co może maskować objawy powikłań
• Łagodny przerost prostaty – nawet we wczesnym stadium, z powodu ryzyka zatrzymania moczu
• Zaburzenia rytmu serca i inne choroby układu sercowo-naczyniowego
• Padaczka i stany drgawkowe w wywiadzie – ze względu na potencjalne obniżenie progu drgawkowego

²⁶