Działania niepożądane
Ezomeprazol

Ogólny profil bezpieczeństwa ezomeprazolu

Ezomeprazol jest powszechnie stosowanym inhibitorem pompy protonowej (IPP), który w badaniach klinicznych oraz w praktyce porejestracyjnej wykazuje spójny profil bezpieczeństwa. Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych podczas stosowania ezomeprazolu należą: ból głowy, ból brzucha, biegunka oraz nudności. Profil bezpieczeństwa ezomeprazolu pozostaje podobny niezależnie od postaci farmaceutycznej, wskazań terapeutycznych, grup wiekowych czy populacji pacjentów. Co istotne, dostępne dane nie wskazują na występowanie działań niepożądanych zależnych od dawki leku.^{1 2}

W przypadku preparatu Emoxen, zawierającego 20 mg ezomeprazolu w połączeniu z naproksenem, ezomeprazol został zastosowany w postaci o natychmiastowym uwalnianiu w celu zmniejszenia częstości występowania działań niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego powodowanych przez naproksen. Badania kliniczne potwierdziły, że stosowanie tego produktu powoduje istotne zmniejszenie częstości występowania owrzodzenia żołądka i zdarzeń dotyczących górnego odcinka przewodu pokarmowego związanych ze stosowaniem leków z grupy NLPZ w porównaniu do stosowania samego naproksenu.³

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane występujące podczas stosowania ezomeprazolu można sklasyfikować według częstości występowania:<sup data-drug="Esogasec" data-section="Działania niepożądane" title="Wymienione działania niepożądane zostały podzielone w zależności od częstości występowania: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (4

• Bardzo często (≥1/10)
• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko (<1/10 000)
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

<sup data-drug="Mesopral" data-section="Działania niepożądane" title="Wymienione działania niepożądane zostały podzielone w zależności od częstości występowania: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (5

Częste działania niepożądane

W grupie częstych działań niepożądanych, występujących u co najmniej 1 na 100 pacjentów, ale rzadziej niż u 1 na 10 pacjentów, znajdują się:⁶

• Ból głowy – jest jednym z najczęściej zgłaszanych objawów
• Dolegliwości żołądkowo-jelitowe:
  • Ból brzucha
  • Zaparcia
  • Biegunka
  • Wzdęcia
  • Nudności i/lub wymioty
  • Polipy dna żołądka (łagodne)
• Reakcje w miejscu podania (dotyczy postaci parenteralnych ezomeprazolu)

^{7 8}

Niezbyt częste działania niepożądane

Działania niepożądane występujące niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) obejmują:⁹

• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: obrzęki obwodowe
• Zaburzenia psychiczne: bezsenność, niepokój, depresja
• Zaburzenia układu nerwowego: zawroty głowy, parestezje, senność
• Zaburzenia oka: niewyraźne widzenie
• Zaburzenia ucha i błędnika: zawroty głowy pochodzenia błędnikowego
• Zaburzenia żołądka i jelit: suchość w jamie ustnej
• Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: zapalenie skóry, świąd, wysypka, pokrzywka
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: złamania kości biodrowej, kości nadgarstka lub kręgosłupa

¹⁰

Rzadkie działania niepożądane

Rzadkie działania niepożądane (≥1/10 000 do <1/1000) związane ze stosowaniem ezomeprazolu to:¹¹

• Zaburzenia krwi i układu chłonnego: leukopenia, trombocytopenia
• Zaburzenia układu immunologicznego: reakcje nadwrażliwości (np. gorączka, obrzęk naczynioruchowy, reakcja anafilaktyczna/wstrząs)
• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: hiponatremia
• Zaburzenia psychiczne: pobudzenie, splątanie, depresja
• Zaburzenia układu nerwowego: zaburzenia smaku
• Zaburzenia układu oddechowego: skurcz oskrzeli
• Zaburzenia żołądka i jelit: zapalenie jamy ustnej, kandydoza przewodu pokarmowego
• Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: zapalenie wątroby z żółtaczką lub bez żółtaczki
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: łysienie, nadwrażliwość na światło
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: bóle stawów, bóle mięśni
• Zaburzenia ogólne: złe samopoczucie, nadmierna potliwość

¹²

Bardzo rzadkie działania niepożądane

Bardzo rzadko (<1/10 000) podczas stosowania ezomeprazolu mogą wystąpić:¹³

• Zaburzenia krwi i układu chłonnego: agranulocytoza, pancytopenia
• Zaburzenia psychiczne: agresja, omamy
• Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: niewydolność wątroby, encefalopatia u pacjentów z istniejącą wcześniej chorobą wątroby
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka (zespół Lyella), reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS)
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: osłabienie siły mięśniowej
• Zaburzenia nerek i dróg moczowych: śródmiąższowe zapalenie nerek (u niektórych pacjentów jednocześnie wystąpiła niewydolność nerek)
• Zaburzenia układu rozrodczego i piersi: ginekomastia

¹⁴

Działania niepożądane o nieznanej częstości

Działania niepożądane, których częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych, obejmują:¹⁵

• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: hipomagnezemia (ciężka hipomagnezemia może korelować z hipokalcemią; hipomagnezemia może również powodować hipokaliemię)
• Zaburzenia żołądka i jelit: mikroskopowe zapalenie jelita grubego
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: podostra postać skórna tocznia rumieniowatego

¹⁶

Szczegółowe działania niepożądane wymagające uwagi

Hipomagnezemia

Podczas długotrwałego stosowania ezomeprazolu może wystąpić hipomagnezemia, która w ciężkich przypadkach może korelować z hipokalcemią. Hipomagnezemia może również powodować hipokaliemię. Jest to szczególnie istotne u pacjentów przyjmujących inhibitory pompy protonowej przez dłuższy czas (powyżej 3 miesięcy) lub stosujących je w skojarzeniu z digoksyną lub innymi lekami mogącymi wywoływać hipomagnezemię.¹⁷

Zaburzenia skórne

Szczególnej uwagi wymagają ciężkie reakcje skórne, które mogą wystąpić w przebiegu leczenia ezomeprazolem, takie jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka (zespół Lyella) oraz reakcja na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS). Obserwowano również podostry skórny toczeń rumieniowaty (SCLE) związany ze stosowaniem inhibitorów pompy protonowej.¹⁸

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Istnieją doniesienia o zwiększonym ryzyku złamań kości biodrowej, kości nadgarstka lub kręgosłupa, szczególnie w przypadku stosowania inhibitorów pompy protonowej w wysokich dawkach i przez dłuższy czas (powyżej roku). Mechanizm działania nie jest jasny, ale może być związany z zaburzeniami wchłaniania wapnia i/lub innych składników odżywczych wpływających na gęstość kości.¹⁹

Zaburzenia wątroby

U pacjentów stosujących ezomeprazol bardzo rzadko może dojść do niewydolności wątroby oraz encefalopatii u pacjentów z istniejącą wcześniej chorobą wątroby. Zaburzenia czynności wątroby mogą się objawiać zwiększeniem aktywności enzymów wątrobowych lub zapaleniem wątroby z żółtaczką lub bez niej.²⁰

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

Przeprowadzono randomizowane, otwarte, międzynarodowe badanie kliniczne w celu oceny farmakokinetyki powtarzanych dawek ezomeprazolu podawanych dożylnie przez 4 doby, raz na dobę, dzieciom w wieku od 0 do 18 lat. Łącznie do oceny bezpieczeństwa leczenia włączono 57 pacjentów (w tym 8 dzieci z grupy wiekowej od 1 do 5 lat). Wyniki tej oceny są spójne ze znanym profilem bezpieczeństwa ezomeprazolu u dorosłych i nie stwierdzono nowych danych dotyczących bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej.²¹

Pacjenci w stanie krytycznym

W pojedynczych przypadkach, u pacjentów w stanie krytycznym, którzy otrzymywali omeprazol (racemat) we wstrzyknięciach dożylnych, zwłaszcza w dużych dawkach, występowały nieodwracalne zaburzenia widzenia. Nie ustalono jednak związku przyczynowo-skutkowego z podawaniem leku. Należy zachować ostrożność podczas stosowania dużych dawek ezomeprazolu dożylnie u pacjentów w stanie krytycznym.²²

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Bezpieczeństwo podczas stosowania parenteralnych postaci ezomeprazolu

Podczas stosowania ezomeprazolu w postaci dożylnej, szczególnie w dużych dawkach przez 3 dni (72 godziny), obserwowano reakcje w miejscu podania. Te działania niepożądane były najczęściej raportowane w badaniach klinicznych produktów dożylnych.²³

Należy także zwrócić uwagę na pojedyncze przypadki nieodwracalnych zaburzeń widzenia zgłaszane u pacjentów w stanie krytycznym, którzy otrzymywali omeprazol (racemat) we wstrzyknięciach dożylnych, zwłaszcza w dużych dawkach. Nie ustalono jednak związku przyczynowo-skutkowego z podawaniem leku.²⁴

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁵

Podsumowanie najważniejszych informacji dotyczących bezpieczeństwa

Ezomeprazol jest lekiem o dobrze poznanym profilu bezpieczeństwa. Najczęstsze działania niepożądane obejmują: bóle głowy, ból brzucha, biegunkę i nudności, występujące u mniej niż 10% pacjentów. Ciężkie działania niepożądane takie jak agranulocytoza, pancytopenia, reakcje anafilaktyczne, niewydolność wątroby czy ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka) występują bardzo rzadko.

W praktyce klinicznej szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne zaburzenia elektrolitowe (hipomagnezemia, hipokalcemia, hipokaliemia) podczas długotrwałego leczenia, podostry skórny toczeń rumieniowaty oraz zwiększone ryzyko złamań kości. U pacjentów z chorobami wątroby należy zachować ostrożność ze względu na ryzyko encefalopatii i niewydolności wątroby.

Większość działań niepożądanych ma charakter łagodny i przemijający, a profil bezpieczeństwa jest podobny dla różnych postaci farmaceutycznych ezomeprazolu, różnych wskazań terapeutycznych, grup wiekowych i populacji pacjentów.²⁶