Interakcje
Ezomeprazol

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Ezomeprazol, jako inhibitor pompy protonowej (IPP), może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami, zarówno poprzez zmianę pH żołądka, jak i hamowanie metabolizmu przez układ enzymatyczny cytochromu P450. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis najważniejszych interakcji ezomeprazolu z różnymi grupami leków oraz substancjami.^{1 2}

Mechanizmy interakcji

Interakcje z ezomeprazolem mogą zachodzić poprzez dwa główne mechanizmy:

• Zmiana pH soku żołądkowego – hamowanie wydzielania kwasu solnego w żołądku może wpływać na wchłanianie leków, których absorpcja zależy od pH³
• Hamowanie aktywności enzymu CYP2C19 – ezomeprazol hamuje aktywność głównego enzymu odpowiedzialnego za jego metabolizm, co może prowadzić do zwiększenia stężenia innych leków metabolizowanych przez ten enzym⁴

Interakcje z inhibitorami proteazy

Ezomeprazol może wchodzić w istotne interakcje z inhibitorami proteazy stosowanymi w leczeniu zakażeń HIV. Interakcje te wynikają głównie ze zwiększenia pH żołądkowego oraz hamowania CYP2C19.⁵

Najważniejsze interakcje obejmują:

• Atazanawir – jednoczesne stosowanie ezomeprazolu i atazanawiru prowadzi do znaczącego zmniejszenia ekspozycji na atazanawir (około 75% zmniejszenie AUC, Cmax i Cmin). Nawet zwiększenie dawki atazanawiru do 400 mg nie kompensuje wpływu ezomeprazolu na jego wchłanianie. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania tych leków.⁶
• Nelfinawir – ezomeprazol zmniejsza stężenie nelfinawiru i jego aktywnego metabolitu M8 o 36-39% oraz 75-92% odpowiednio. Jednoczesne stosowanie ezomeprazolu i nelfinawiru jest przeciwwskazane.⁷
• Sakwinawir – w przeciwieństwie do powyższych, stężenie sakwinawiru (podawanego z rytonawirem) może zwiększyć się o 80-100% podczas jednoczesnego stosowania z ezomeprazolem.⁸
• Darunawir i amprenawir – leczenie ezomeprazolem w dawce 20 mg raz na dobę nie wywiera istotnego wpływu na ekspozycję na darunawir (stosowany z rytonawirem) ani amprenawir.⁹
• Lopinawir – leczenie ezomeprazolem w dawce 40 mg raz na dobę nie wpływa na ekspozycję na lopinawir stosowany z rytonawirem.¹⁰

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Ezomeprazol może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, szczególnie z pochodnymi kumaryny:

• Warfaryna – w badaniach klinicznych podczas jednoczesnego stosowania ezomeprazolu w dawce 40 mg na dobę u pacjentów leczonych warfaryną, wartości czasu krzepnięcia mieściły się w zakresie wartości dopuszczalnych. Jednak po wprowadzeniu leku do obrotu zaobserwowano pojedyncze przypadki istotnego klinicznie zwiększenia wartości INR. Zaleca się kontrolowanie współczynnika INR w trakcie rozpoczynania i kończenia podawania ezomeprazolu.¹¹
• Klopidogrel – wyniki badań u zdrowych ochotników wykazały, że jednoczesne stosowanie ezomeprazolu (40 mg na dobę, doustnie) z klopidogrelem powoduje zmniejszenie ekspozycji na aktywny metabolit klopidogrelu o około 40%, co prowadzi do zmniejszenia maksymalnego hamowania agregacji płytek krwi. Ze względów bezpieczeństwa zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania ezomeprazolu i klopidogrelu.¹²

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP2C19

Ezomeprazol, hamując aktywność izoenzymu CYP2C19, może zwiększać stężenie leków metabolizowanych przez ten enzym:¹³

• Diazepam – jednoczesne podanie ezomeprazolu w dawce 30 mg powoduje zmniejszenie o 45% klirensu diazepamu, który jest substratem dla CYP2C19.¹⁴
• Fenytoina – u pacjentów z padaczką leczonych fenytoiną, jednoczesne podanie ezomeprazolu w dawce 40 mg powoduje zwiększenie minimalnego stężenia fenytoiny w osoczu o 13%. Zaleca się kontrolowanie stężenia fenytoiny w osoczu podczas rozpoczynania i kończenia leczenia ezomeprazolem.¹⁵
• Worykonazol – omeprazol (40 mg raz na dobę) zwiększa Cmax i AUC worykonazolu (substratu dla CYP2C19) odpowiednio o 15% i 41%.¹⁶
• Cylostazol – zarówno omeprazol jak i ezomeprazol hamują aktywność CYP2C19. Omeprazol w dawce 40 mg prowadzi do zwiększenia Cmax i AUC cylostazolu odpowiednio o 18% i 26%, a jednego z jego aktywnych metabolitów o 29% i 69%.¹⁷
• Cyzapryd – u zdrowych ochotników, jednoczesne podanie ezomeprazolu w dawce 40 mg powoduje zwiększenie pola pod krzywą AUC cyzaprydu o 32% i wydłużenie okresu półtrwania o 31%, bez znaczącego zwiększenia maksymalnego stężenia cyzaprydu w osoczu.¹⁸

Interakcje z innymi lekami

Ezomeprazol może wchodzić w interakcje z następującymi lekami:

• Metotreksat – podczas jednoczesnego podawania metotreksatu z inhibitorami pompy protonowej u niektórych pacjentów stwierdzano zwiększenie stężenia metotreksatu. W przypadku podawania dużych dawek metotreksatu może być konieczne rozważenie czasowego wstrzymania stosowania ezomeprazolu.¹⁹
• Takrolimus – odnotowano przypadki zwiększenia stężenia takrolimusu w surowicy podczas jednoczesnego stosowania z ezomeprazolem. Zaleca się wzmożone monitorowanie stężeń takrolimusu oraz czynności nerek i dostosowanie dawki takrolimusu w razie potrzeby.²⁰
• Digoksyna – wchłanianie digoksyny może zwiększyć się podczas leczenia ezomeprazolem. Jednoczesne podawanie omeprazolu (20 mg na dobę) i digoksyny u zdrowych osób powodowało zwiększenie biodostępności digoksyny o 10% (do 30% u niektórych osób). Należy zachować ostrożność, szczególnie przy stosowaniu dużych dawek ezomeprazolu u pacjentów w podeszłym wieku.²¹
• Leki, których wchłanianie zależy od pH – wchłanianie ketokonazolu, itrakonazolu i erlotynibu może się zmniejszać, a wchłanianie digoksyny może się zwiększać podczas leczenia ezomeprazolem i innymi inhibitorami pompy protonowej.²²

Interakcje z alkoholem

W dostępnej dokumentacji nie opisano bezpośrednich interakcji między ezomeprazolem a alkoholem. Jednak należy zauważyć, że:

• Spożywanie alkoholu może nasilać uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, co może zmniejszać skuteczność leczenia ezomeprazolem w chorobach takich jak choroba wrzodowa lub GERD.
• Alkohol może zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego podczas jednoczesnego stosowania ezomeprazolu i innych leków (np. NLPZ).
• Wpływ alkoholu na metabolizm wątrobowy może teoretycznie modyfikować metabolizm ezomeprazolu, choć brak jest konkretnych danych klinicznych w tym zakresie.

Wpływ innych leków na farmakokinetykę ezomeprazolu

Ezomeprazol jest metabolizowany przez izoenzymy CYP2C19 i CYP3A4. Leki wpływające na aktywność tych enzymów mogą zmieniać farmakokinetykę ezomeprazolu:²³

• Inhibitory CYP2C19 i/lub CYP3A4 – jednoczesne podawanie ezomeprazolu z klarytromycyną (500 mg dwa razy na dobę), inhibitorem CYP3A4, powoduje dwukrotne zwiększenie ekspozycji na ezomeprazol. Jednoczesne podawanie ezomeprazolu z lekami hamującymi zarówno CYP2C19, jak i CYP3A4 może powodować ponad dwukrotne zwiększenie ekspozycji na ezomeprazol.²⁴
• Induktory CYP2C19 i/lub CYP3A4 – leki, które indukują aktywność CYP2C19 lub CYP3A4 (np. ryfampicyna i ziele dziurawca) mogą prowadzić do zmniejszenia stężenia ezomeprazolu w osoczu poprzez zwiększenie tempa jego metabolizmu.²⁵

Tabela interakcji ezomeprazolu z innymi lekami

Najważniejsze interakcje lekowe

W codziennej praktyce klinicznej szczególnie istotne są następujące interakcje ezomeprazolu:

• Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie ezomeprazolu z nelfinawirem²⁶
• Należy unikać jednoczesnego stosowania ezomeprazolu z atazanawirem i klopidogrelem²⁷
• Wymagają monitorowania: jednoczesne stosowanie ezomeprazolu z warfaryną (monitorowanie INR), fenytoiną (stężenie leku), takrolimusem (stężenie leku i czynność nerek), metotreksatem (zwłaszcza w dużych dawkach)²⁸

U pacjentów przyjmujących jednocześnie liczne leki należy zawsze przeprowadzić dokładną analizę potencjalnych interakcji z ezomeprazolem, uwzględniając zarówno interakcje związane ze zmianą pH żołądka, jak i te wynikające z hamowania aktywności enzymu CYP2C19.²⁹