Dawkowanie i sposób podawania
Doksycyklina

Dawkowanie podstawowe doksycykliny

Dawkowanie doksycykliny zależy od rozpoznania klinicznego i mikrobiologicznego oraz ogólnego stanu pacjenta. Określenie odpowiedniej dawki terapeutycznej powinno uwzględniać postać farmaceutyczną i wskazania do stosowania.^{1 2}

Dawkowanie u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat

Zazwyczaj stosowana dawka doksycykliny w leczeniu ostrych zakażeń u dorosłych i młodzieży w wieku od 12 do poniżej 18 lat wynosi 200 mg w pierwszej dobie (jednorazowo lub w dawkach podzielonych co 12 godzin), następnie stosuje się dawkę podtrzymującą 100 mg/dobę. W cięższych zakażeniach należy podawać dawkę 200 mg na dobę przez cały okres leczenia.^{3 4}

Dawkowanie u dzieci od 8 do poniżej 12 lat

Stosowanie doksycykliny w leczeniu ostrych zakażeń u dzieci w wieku od 8 lat do poniżej 12 lat należy dokładnie rozważyć w sytuacjach, gdy inne leki nie są dostępne, prawdopodobnie nie będą skuteczne lub są przeciwwskazane. W takich przypadkach dawkowanie jest następujące:^{5 6}

• U dzieci o masie ciała 45 kg lub mniejszej: dawka początkowa wynosi 4,4 mg/kg m.c. (jednorazowo lub w 2 dawkach podzielonych), następnie stosuje się dawkę 2,2 mg/kg m.c. (jednorazowo lub w 2 dawkach podzielonych). W leczeniu cięższych zakażeń należy podawać dawkę do 4,4 mg/kg m.c. przez cały okres leczenia.
• U dzieci o masie ciała powyżej 45 kg należy podawać dawkę taką, jak u dorosłych.

^{7 8}

Przeciwwskazania u dzieci poniżej 8 lat

Nie należy stosować doksycykliny u dzieci w wieku poniżej 8 lat z uwagi na ryzyko przebarwienia zębów. Stosowanie doksycykliny w tej grupie wiekowej jest przeciwwskazane.^{9 10 11}

Dawkowanie doksycykliny w poszczególnych wskazaniach

W zależności od rodzaju schorzenia, dawkowanie doksycykliny może się różnić. Poniżej przedstawiono szczegółowe zalecenia dawkowania w wybranych jednostkach chorobowych.^{12 13}

Zakażenia przenoszone drogą płciową

Niepowikłana rzeżączka: 100 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin) przez co najmniej 7 dni. Wyniki leczenia zakażeń rzeżączkowych należy potwierdzić wykonując kontrolny posiew 3 do 4 dni po zakończeniu leczenia.^{14 15}

Zakażenia wywołane przez Chlamydia trachomatis lub Ureaplasma urealyticum: 100 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin) przez 7 do 10 dni.^{16 17}

Ostre zapalenie jąder i najądrza wywołane przez Chlamydia trachomatis lub Neisseria gonorrhoeae: 100 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin) przez 10 dni.¹⁸

Kiła pierwotna i drugorzędowa (u pacjentów uczulonych na penicylinę): 200 mg do 300 mg na dobę w dawkach podzielonych, przez 2 tygodnie.^{19 20}

Borelioza z Lyme

W przypadku boreliozy z Lyme zaleca się dawkowanie: 100 mg dwa razy na dobę (co 12 godzin) przez 14-28 dni. We wczesnym stadium choroby czas trwania leczenia wynosi od 14 do 21 dni.^{21 22}

Malaria

Leczenie malarii tropikalnej opornej na chlorochinę: 200 mg na dobę przez co najmniej 7 dni. Doksycyklinę należy podawać w skojarzeniu z chininą.²³

Dawkowanie w profilaktyce

Profilaktyka malarii: Stosuje się 100 mg na dobę. Profilaktykę należy rozpocząć 1 do 2 dni przed planowaną podróżą w rejony zagrożone malarią. Doksycyklinę należy podawać przez cały okres pobytu w zagrożonym rejonie oraz jeszcze przez 4 tygodnie po zakończeniu pobytu w zagrożonych malarią rejonach. Zaleca się zapoznanie z aktualnymi wytycznymi dotyczącymi zapobiegania malarii w danym rejonie geograficznym.^{24 25}

Biegunka podróżnych: U dorosłych stosuje się 200 mg pierwszego dnia podróży (w dawce jednorazowej lub po 100 mg dwa razy na dobę co 12 godzin), a następnie 100 mg na dobę podczas pobytu w danym miejscu, nie dłużej niż przez 21 dni.²⁶

Leptospiroza: 200 mg w dawce jednorazowej podawanej co tydzień w czasie pobytu w rejonie występowania leptospiroz (nie dłużej niż przez 21 dni) oraz jednorazowo 200 mg po zakończeniu podróży.²⁷

Dawkowanie w szczególnych populacjach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku zmiana dawkowania nie jest konieczna. Należy jednak pamiętać, że pacjenci ci są bardziej wrażliwi na działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, dlatego powinni skrupulatnie przestrzegać zaleceń dotyczących sposobu podawania.^{28 29}

Pacjenci z niewydolnością nerek i (lub) wątroby

U pacjentów z niewydolnością nerek zmiana dawkowania nie jest konieczna. U pacjentów z niewydolnością wątroby należy zachować ostrożność. U pacjentów tych, zwłaszcza podczas długotrwałego leczenia, stosowania dużych dawek lub przyjmujących równolegle inne leki działające hepatotoksycznie, zaleca się regularne badanie czynności wątroby.^{30 31}

Czas trwania leczenia doksycykliną

W większości zakażeń doksycyklinę należy podawać jeszcze przez 24 do 48 godzin po ustąpieniu objawów. W zakażeniach wywołanych przez beta-hemolizujące paciorkowce grupy A lek należy podawać przez co najmniej 10 dni.^{32 33}

Sposób podawania doksycykliny

Podanie doustne

Kapsułki należy połykać w całości popijając szklanką wody. W celu zapobieżenia ewentualnym podrażnieniom gardła lub jelit pacjent powinien przyjmować kapsułki siedząc lub stojąc, co najmniej 30 minut przed snem (istotne jest, by bezpośrednio po przyjęciu kapsułki pacjent nie pozostawał w pozycji leżącej).^{34 35}

Pacjentom, u których występują uporczywe działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, można zalecić przyjmowanie leku podczas posiłku. Jednoczesne przyjmowanie doksycykliny z posiłkiem zmniejsza występowanie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego i nie wpływa w zasadniczym stopniu na jej wchłanianie.^{36 37}

Podanie dożylne

Doksycyklinę w postaci roztworu do infuzji można podawać tylko w infuzji dożylnej. Podaje się ją powoli, wyłącznie w postaci wlewu dożylnego. Wlew powinien trwać od 1 do 4 godzin (nie krócej niż 1 godzinę i nie dłużej niż 12 godzin). Roztwory doksycykliny należy chronić przed światłem.³⁸

Doksycyklinę należy podawać dożylnie tylko wtedy, gdy doustna terapia jest nieskuteczna. Po uzyskaniu poprawy stanu zdrowia pacjenta zaleca się kontynuację leczenia postacią doustną.³⁹

Sposób aplikacji okołozębowej

W przypadku produktu leczniczego Ligosan (140 mg/g, żel okołozębowy), jego stosowanie różni się od innych postaci doksycykliny. Produkt powinien być aplikowany przez stomatologów do kieszonek przyzębnych, za pomocą określonego urządzenia.⁴⁰

Aplikację żelu należy kontynuować do momentu pojawienia się nadmiaru żelu na linii dziąsłowej, co oznacza, że kieszonka została całkowicie wypełniona żelem. Nadmiar żelu można usunąć przy użyciu zmoczonego wacika dentystycznego lub sączka papierowego.⁴¹

Przez okres 7 dni od aplikacji należy unikać mechanicznego czyszczenia zębów leczonych żelem Ligosan, z wyjątkiem szczotkowania powierzchni żujących zębów (powierzchnia okluzyjna) i języka.⁴²

Specjalne formy o zmodyfikowanym uwalnianiu

W przypadku produktu Efracea (40 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde) stosowanego w leczeniu trądziku różowatego, dawka dobowa wynosi 40 mg (1 kapsułka). Kapsułkę należy stosować rano na czczo lub godzinę przed lub dwie godziny po posiłku, popijając odpowiednią ilością wody w celu zminimalizowania ryzyka podrażnienia oraz owrzodzenia przełyku.⁴³

Stan pacjenta należy ocenić po 6 tygodniach i, jeśli nie obserwuje się działania leku, rozważyć zaprzestanie leczenia. W trakcie badań klinicznych pacjenci otrzymywali lek przez 16 tygodni. Po zaprzestaniu leczenia zmiany zwykle powracały w okresie 4-tygodniowej kontroli. Dlatego też zaleca się ponowną ocenę pacjenta po 4 tygodniach od zakończenia leczenia.⁴⁴

Tabela dawkowania doksycykliny