Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Dekspantenol

Wpływ dekspantenolu na płodność, ciążę i laktację

Dekspantenol (deksopantenol) to alkoholowa pochodna kwasu pantotenowego (witaminy B5), która po wchłonięciu zostaje przekształcona w organizmie w kwas pantotenowy. Substancja ta jest składnikiem wielu produktów leczniczych stosowanych miejscowo na skórę oraz błony śluzowe, a także preparatów do stosowania okulistycznego i donosowego. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące wpływu dekspantenolu na płodność, ciążę i laktację, które lekarz powinien przekazać kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią.¹

Wpływ na ciążę

Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania dekspantenolu u kobiet ciężarnych są ograniczone. W przypadku większości produktów leczniczych zawierających dekspantenol brak jest dobrze udokumentowanych badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania w okresie ciąży. Należy zaznaczyć, że ograniczone dane z zastosowań produktów zawierających kwas pantotenowy nie wskazują na wywoływanie wad rozwojowych lub działanie szkodliwe na płód czy noworodka.^{2 3}

Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego lub pośredniego szkodliwego wpływu dekspantenolu na reprodukcję. Badania te nie wykazały także działania teratogennego ani toksycznego na płód po doustnym podawaniu kwasu pantotenowego.^{4 5}

W przypadku produktu Bepanthen Plus, zawierającego dekspantenol w połączeniu z chlorheksydyną, badania na zwierzętach również nie wykazały zagrożenia dla płodu, jednak nie ma danych dotyczących stosowania u ludzi.⁶

Zalecenia dla pacjentek ciężarnych

Większość produktów leczniczych zawierających dekspantenol może być stosowana w okresie ciąży jedynie po zaleceniu przez lekarza i po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka. Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że produkty lecznicze z dekspantenolem mogą być stosowane jedynie w przypadku, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu.^{7 8 9}

W przypadku produktu Corneregel żel do oczu zawierającego dekspantenol, lekarz powinien poinformować pacjentkę, że nie zaleca się stosowania tego produktu w czasie ciąży, chyba że wcześniej rozważy korzyści dla matki w stosunku do ryzyka dla płodu. Jest to związane z brakiem danych dotyczących ekspozycji ogólnoustrojowej na kwas pantotenowy po podaniu miejscowym.¹⁰

W przypadku produktów złożonych zawierających dekspantenol w połączeniu z substancjami obkurczającymi naczynia krwionośne (jak ksylometazolina), lekarz powinien poinformować pacjentkę, że stosowanie takich produktów w ciąży jest przeciwwskazane. Dotyczy to takich produktów jak: Septanazal dla dzieci, Xylo-Pantenol czy Xylodex 0,1% regeneracja.^{11 12 13}

W przypadku preparatu Multi-Sanostol, zawierającego dekspantenol w połączeniu z witaminami, lekarz powinien zwrócić szczególną uwagę na ryzyko przedawkowania witaminy A i D w okresie ciąży, które może prowadzić do uszkodzenia płodu i podwyższonego poziomu wapnia we krwi.¹⁴

Wpływ na laktację

Informacje dotyczące przenikania dekspantenolu do mleka kobiecego są ograniczone. Kwas pantotenowy przechodzi przez łożysko drogą aktywnego transportu i przenika do mleka ludzkiego proporcjonalnie do przyjętej dawki.¹⁵

W przypadku większości produktów leczniczych zawierających dekspantenol, nie wiadomo czy substancja ta przenika do mleka kobiecego, dlatego lekarz powinien zachować ostrożność przy zalecaniu stosowania tych preparatów u kobiet karmiących piersią.^{16 17}

W przypadku preparatów złożonych zawierających dekspantenol w połączeniu z substancjami obkurczającymi naczynia krwionośne, należy poinformować pacjentkę, że stosowanie takich produktów w okresie karmienia piersią jest przeciwwskazane. Dotyczy to produktów takich jak: Septanazal dla dzieci, Xylo-Pantenol czy Xylodex 0,1% regeneracja.^{18 19 20}

W przypadku preparatu Recreol, zawierającego jedynie dekspantenol, lekarz może poinformować pacjentkę, że produkt ten może być stosowany podczas karmienia piersią, ponieważ ekspozycja ogólnoustrojowa na dekspantenol u kobiet karmiących piersią jest minimalna. Należy jednak unikać miejscowego stosowania na piersi, aby zapobiec kontaktowi produktu leczniczego z jamą ustną dziecka.²¹

W przypadku preparatu Bepanthen Plus, zawierającego dekspantenol w połączeniu z chlorheksydyną, lekarz powinien poinformować pacjentkę, że produkt może być stosowany w okresie karmienia piersią tylko po zaleceniu przez lekarza. Należy unikać stosowania produktu leczniczego na duże obszary skóry. W przypadku stosowania na brodawki sutkowe kobiet karmiących piersią, konieczne jest mycie brodawek przed karmieniem.²²

W przypadku preparatu Multi-Sanostol, zawierającego dekspantenol w połączeniu z witaminami, lekarz powinien zwrócić uwagę na ryzyko przedawkowania witamin, szczególnie witaminy A i D, które mogą wpływać na dziecko. Kobiety karmiące piersią nie powinny samodzielnie podejmować decyzji o przyjmowaniu produktu, a w okresie karmienia piersią nie należy przekraczać dobowej dawki leku.²³

Wpływ na płodność

Dane dotyczące wpływu dekspantenolu na płodność u ludzi są ograniczone lub ich brak. W przypadku większości produktów leczniczych zawierających dekspantenol nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu tej substancji na płodność ludzką.^{24 25 26 27}

Ze względu na brak danych klinicznych, lekarz powinien zachować ostrożność przy zalecaniu stosowania tych preparatów u kobiet planujących ciążę, a ewentualny wpływ na rozwijający się płód jest nieznany.²⁸

Szczególne zalecenia dotyczące poszczególnych produktów

Lekarz powinien przekazać pacjentce szczegółowe informacje dotyczące stosowania konkretnych produktów leczniczych zawierających dekspantenol w okresie ciąży i karmienia piersią:

Acodin 150 Junior i Acodin Duo

Produkty te zawierają dekspantenol w połączeniu z dekstrometorfanu bromowodorkiem. Brak dobrze udokumentowanych badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania. Produkty mogą być stosowane w ciąży jedynie w przypadku, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu. Nie należy ich stosować u kobiet karmiących piersią, ponieważ nie wiadomo, czy przenikają do mleka kobiecego.^{29 30}

Alantan Plus

Produkt zawiera dekspantenol w połączeniu z alantoiną, w postaci kremu lub maści. Brak danych na temat stosowania produktu u kobiet w ciąży i w okresie karmienia piersią.³¹

Bepanthen Plus

Produkt zawiera dekspantenol w połączeniu z chlorheksydyny chlorowodorkiem. Może być stosowany w okresie ciąży i karmienia piersią tylko po zaleceniu przez lekarza. Badania na zwierzętach nie wykazały zagrożenia dla płodu, jednak nie ma danych dotyczących stosowania u ludzi. Należy unikać stosowania produktu leczniczego na duże obszary skóry u kobiet w ciąży i karmiących piersią. W przypadku stosowania na brodawki kobiet karmiących piersią, konieczne jest mycie brodawek przed karmieniem.³²

Corneregel

Produkt zawiera dekspantenol w postaci żelu do oczu. Dane otrzymane z ograniczonej liczby zastosowań produktu w okresie ciąży nie wskazują, że kwas pantotenowy wywołuje wady rozwojowe lub działa szkodliwie na płód/noworodka. Ponieważ nie wiadomo, jaka jest ekspozycja ogólnoustrojowa na kwas pantotenowy po podaniu miejscowym, nie wolno stosować produktu w czasie ciąży, chyba że lekarz rozważy wcześniej korzyści dla matki w stosunku do ryzyka dla płodu. Kwas pantotenowy przechodzi przez łożysko drogą aktywnego transportu i przenika do mleka ludzkiego proporcjonalnie do przyjętej dawki. Brak danych dotyczących wpływu produktu na płodność.³³

Multi-Sanostol

Produkt zawiera dekspantenol w połączeniu z witaminami i solami wapnia. Ze względu na ryzyko uszkodzenia płodu należy unikać przedawkowania witaminy A w okresie ciąży. Podobnie, w przypadku długotrwałego przedawkowania witaminy D rezultatem jest podwyższony poziom wapnia we krwi mogący doprowadzić do zmian fizycznych i psychicznych dziecka. Dlatego też kobiety w ciąży oraz karmiące piersią nie powinny samodzielnie podejmować decyzji o przyjmowaniu produktu. W okresie ciąży i karmienia piersią nie należy przekraczać dobowej dawki leku.³⁴

Recreol

Produkt zawiera dekspantenol w postaci kremu. Nie przeprowadzono badań dotyczących możliwego wpływu dekspantenolu na reprodukcję i brak danych dotyczących stosowania dekspantenolu u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego lub pośredniego szkodliwego wpływu na reprodukcję. Jednakże dekspantenol powinien być stosowany podczas ciąży jedynie za zgodą lekarza. Nie należy się spodziewać wpływu dekspantenolu na organizm noworodków/dzieci karmionych piersią, ponieważ ekspozycja ogólnoustrojowa na dekspantenol u kobiet karmiących piersią jest minimalna. Recreol może być stosowany podczas karmienia piersią, jednakże należy unikać miejscowego stosowania na piersi, aby zapobiec kontaktowi produktu leczniczego z jamą ustną dziecka. Nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu dekspantenolu na płodność u ludzi. Ewentualny wpływ na rozwijający się płód jest nieznany.³⁵

Preparaty zawierające dekspantenol z ksylometazoliny chlorowodorkiem

Produkty takie jak Septanazal dla dzieci, Xylo-Pantenol i Xylodex 0,1% regeneracja zawierają dekspantenol w połączeniu z ksylometazoliny chlorowodorkiem. Brak wystarczających danych dotyczących stosowania ksylometazoliny chlorowodorku u kobiet w ciąży, dlatego nie należy stosować tych produktów w okresie ciąży. Również nie wiadomo, czy chlorowodorek ksylometazoliny przenika do mleka ludzkiego, dlatego nie należy stosować tych produktów u kobiet karmiących piersią. Brak danych dotyczących wpływu tych produktów na płodność.^{36 37 38}