Przeciwwskazania stosowania
Dekspantenol

Przeciwwskazania stosowania dekspantenolu

Dekspantenol (deksopantenol) jest substancją czynną występującą w wielu preparatach farmaceutycznych, zarówno jako jedyny składnik aktywny, jak i w połączeniu z innymi substancjami leczniczymi. Na podstawie charakterystyk produktów leczniczych zawierających dekspantenol można wyróżnić kilka kluczowych przeciwwskazań do jego stosowania, które będą różnić się w zależności od postaci leku, drogi podania oraz kompozycji z innymi substancjami czynnymi.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym i najczęściej wymienianym przeciwwskazaniem do stosowania dekspantenolu jest nadwrażliwość na tę substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą znajdującą się w danym preparacie. Przeciwwskazanie to dotyczy wszystkich analizowanych produktów leczniczych zawierających dekspantenol.^{2 3 4}

W przypadku produktów złożonych, takich jak Acodin 150 Junior czy Acodin Duo, przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na dekstrometorfan, który współwystępuje z dekspantenolem.^{5 6}

W preparacie Alantan-Plus przeciwwskazana jest nadwrażliwość na alantoinę lub dekspantenol.⁷

W przypadku preparatów zawierających ksylometazolinę i dekspantenol (Septanazal dla dzieci, Xylo-Pantenol, Xylodex 0,1% regeneracja), przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na którąkolwiek z tych substancji czynnych.^{8 9 10}

W produkcie Multi-Sanostol, który zawiera kompleks witamin i innych substancji czynnych, w tym dekspantenol, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na którąkolwiek z tych substancji.¹¹

Przeciwwskazania w zależności od postaci preparatu

Preparaty do stosowania w jamie nosowej

W przypadku preparatów zawierających dekspantenol do stosowania donosowego, istnieją specyficzne przeciwwskazania, które wynikają zarówno z właściwości dekspantenolu, jak i substancji towarzyszących (najczęściej ksylometazoliny):

• Suche zapalenie błony śluzowej nosa (rhinitis sicca) – dotyczy preparatów Septanazal dla dzieci, Xylo-Pantenol oraz Xylodex 0,1% regeneracja^{12 13 14}
• Stan po przezklinowym usunięciu przysadki mózgowej lub po zabiegach chirurgicznych, w czasie których odsłonięto oponę twardą – dotyczy preparatów Septanazal dla dzieci, Xylo-Pantenol i Xylodex 0,1% regeneracja^{15 16 17}

Preparaty do stosowania na skórę

Dla preparatów do stosowania miejscowego na skórę zawierających dekspantenol, można wyróżnić następujące specyficzne przeciwwskazania:

• Stosowanie na zmiany skórne w okresie ostrego stanu zapalnego z obecnością zmian sączących – dotyczy preparatu Alantan-Plus¹⁸
• Stosowanie do oczu – dotyczy preparatu Alantan-Plus¹⁹
• Podawanie na rany u pacjentów z hemofilią, z powodu ryzyka ciężkiego krwawienia – dotyczy preparatu Recreol²⁰

Preparaty do stosowania do ucha

W przypadku preparatu Bepanthen Plus, który może być stosowany miejscowo na skórę, istnieje specyficzne przeciwwskazanie do stosowania go w przypadku przerwania błony bębenkowej.²¹

Przeciwwskazania związane z wiekiem pacjenta

Niektóre preparaty zawierające dekspantenol mają ograniczenia wiekowe:

• Septanazal dla dzieci jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 lat²²
• Xylo-Pantenol nie powinien być stosowany u dzieci w wieku 6 lat lub młodszych²³
• Xylodex 0,1% regeneracja jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 6 lat²⁴

Przeciwwskazania związane z interakcjami lekowymi

W przypadku syropów Acodin 150 Junior i Acodin Duo, które zawierają dekstrometorfan i dekspantenol, istnieje istotne przeciwwskazanie dotyczące interakcji lekowych:

• Nie stosować u pacjentów przyjmujących leki z grupy inhibitorów MAO, a także u pacjentów, którzy przyjmowali takie leki w ciągu ostatnich 14 dni^{25 26}

Przeciwwskazania związane ze stanami chorobowymi

Niektóre produkty zawierające dekspantenol mają przeciwwskazania związane z określonymi stanami chorobowymi:

• Niewydolność oddechowa lub ryzyko jej wystąpienia – dotyczy preparatów Acodin 150 Junior i Acodin Duo^{27 28}
• Astma oskrzelowa – dotyczy preparatów Acodin 150 Junior i Acodin Duo^{29 30}
• Zwiększone stężenie wapnia we krwi (hiperkalcemia), zwiększone wydalanie wapnia z moczem (hiperkalcynuria) – dotyczy preparatu Multi-Sanostol³¹
• Zwiększone stężenie witaminy A lub D (hiperwitaminoza A lub D) – dotyczy preparatu Multi-Sanostol³²

Przeciwwskazania związane z substancjami pomocniczymi

W przypadku preparatu Multi-Sanostol, który zawiera sacharozę i syrop glukozowy, istnieje przeciwwskazanie dotyczące rzadkich dziedzicznych zaburzeń:³³

• Nietolerancja fruktozy
• Zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy
• Niedobór sacharazy-izomaltazy

Kiedy odradzić stosowanie dekspantenolu?

Lekarz powinien odradzić stosowanie preparatów zawierających dekspantenol w następujących sytuacjach:

Nadwrażliwość i alergie

Należy bezwzględnie odradzić stosowanie preparatów z dekspantenolem u pacjentów, którzy zgłaszają reakcje alergiczne na tę substancję lub substancje pomocnicze zawarte w danym preparacie. Szczególną uwagę należy zwrócić na preparaty stosowane miejscowo, które mogą zawierać potencjalnie alergizujące składniki, takie jak:^{34 35}

• Lanolina (tłuszcz wełny) – obecna w preparatach Bepanthen Plus, Recreol, Alantan-Plus
• Alkohol cetylowy – obecny w preparatach Bepanthen Plus, Recreol
• Alkohol stearylowy – obecny w preparatach Bepanthen Plus, Recreol
• Parabeny (metylu parahydroksybenzoesan, etylu parahydroksybenzoesan, propylu parahydroksybenzoesan) – obecne w preparacie Alantan-Plus

Specyficzne stany chorobowe

Odradzać stosowanie produktów zawierających dekspantenol należy w następujących przypadkach:

1. Pacjentom z astmą oskrzelową lub niewydolnością oddechową nie należy podawać syropów Acodin 150 Junior i Acodin Duo^{36 37}
2. Pacjentom z przebytym zabiegiem chirurgicznym w obrębie nosa lub zatok, szczególnie gdy doszło do odsłonięcia opony twardej, nie należy stosować aerozoli donosowych zawierających dekspantenol w połączeniu z ksylometazoliną (Septanazal dla dzieci, Xylo-Pantenol, Xylodex 0,1% regeneracja)^{38 39 40}
3. Pacjentom z suchym zapaleniem błony śluzowej nosa (rhinitis sicca) nie należy aplikować aerozoli donosowych zawierających dekspantenol i ksylometazolinę^{41 42 43}
4. Pacjentom z perforacją błony bębenkowej nie należy aplikować preparatu Bepanthen Plus⁴⁴
5. Pacjentom z hemofilią nie należy stosować preparatu Recreol na rany, ze względu na ryzyko ciężkiego krwawienia⁴⁵

Osoby przyjmujące leki z grupy inhibitorów MAO

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów przyjmujących leki z grupy inhibitorów monoaminooksydazy (MAO) lub tych, którzy przyjmowali je w ciągu ostatnich 14 dni. Takim pacjentom nie należy podawać syropów Acodin 150 Junior i Acodin Duo zawierających dekspantenol i dekstrometorfan.^{46 47}

Przeciwwskazania związane ze stanem zdrowia u pacjentów stosujących Multi-Sanostol

W przypadku preparatu Multi-Sanostol, który zawiera dekspantenol w połączeniu z kompleksem witamin i związków wapnia, należy odradzić jego stosowanie w następujących przypadkach:⁴⁸

• Zwiększone stężenie wapnia we krwi (hiperkalcemia)
• Zwiększone wydalanie wapnia z moczem (hiperkalcynuria)
• Zwiększone stężenie witaminy A lub D (hiperwitaminoza A lub D)
• Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy⁴⁹

Ograniczenia wiekowe

Należy odradzić stosowanie preparatów zawierających dekspantenol u pacjentów poniżej określonego wieku:

• Aerozol do nosa Septanazal dla dzieci nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 2 lat⁵⁰
• Aerozol do nosa Xylo-Pantenol jest przeciwwskazany u dzieci w wieku 6 lat lub młodszych⁵¹
• Aerozol do nosa Xylodex 0,1% regeneracja nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 6 lat⁵²

Szczególne uwagi dotyczące stosowania na zmiany skórne

W przypadku preparatu Alantan-Plus do stosowania na skórę, należy odradzić jego stosowanie:⁵³

• Do oczu
• Na zmiany skórne w okresie ostrego stanu zapalnego z obecnością zmian sączących