Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Czynnik krzepnięcia IX

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania czynnika krzepnięcia IX

Czynnik krzepnięcia IX jest istotnym elementem kaskady krzepnięcia krwi, a jego stosowanie w leczeniu pacjentów z hemofilią B lub innymi niedoborami tego czynnika wymaga zachowania odpowiednich środków ostrożności. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności związanych z zastosowaniem czynnika IX, które mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjentów i skuteczności terapii.^{1 2}

Identyfikowalność produktu

W celu poprawienia identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych zawierających czynnik krzepnięcia IX, zaleca się dokładne rejestrowanie nazwy i numeru serii podawanego produktu. Ma to szczególne znaczenie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych lub konieczności monitorowania leczenia. Stanowczo zaleca się, aby w przypadku każdego podania pacjentowi czynnika IX odnotować nazwę i numer serii produktu, w celu zachowania powiązania pomiędzy pacjentem a użytą serią produktu leczniczego.^{3 4}

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania produktów zawierających czynnik krzepnięcia IX mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości typu alergicznego. Produkty te zawierają śladowe ilości białek ludzkich innych niż czynnik IX oraz w niektórych przypadkach heparynę, które mogą wywołać reakcje alergiczne. Pacjenci powinni zostać poinformowani o konieczności natychmiastowego przerwania stosowania produktu i kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości.^{5 6}

Wczesne objawy reakcji nadwrażliwości, o których pacjent powinien być poinformowany, obejmują:

• Pokrzywkę
• Uogólnioną postać pokrzywki
• Uczucie ucisku w klatce piersiowej
• Świszczący oddech
• Spadek ciśnienia tętniczego
• Reakcje anafilaktyczne

^{7 8}

W razie wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego należy postępować zgodnie z odpowiednimi medycznymi standardami postępowania dotyczącymi leczenia wstrząsu.^{9 10}

Ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych pierwsze podanie czynnika IX powinno, zgodnie z oceną lekarza prowadzącego, nastąpić pod nadzorem personelu medycznego, aby możliwe było podjęcie właściwego leczenia ewentualnych reakcji alergicznych.^{11 12}

Inhibitory czynnika IX

Po wielokrotnym leczeniu produktami zawierającymi ludzki czynnik krzepnięcia IX, należy monitorować pacjentów pod kątem wytwarzania przeciwciał neutralizujących (inhibitorów) oznaczanych w jednostkach Bethesda (BU) za pomocą odpowiednich badań biologicznych.^{13 14}

W literaturze opublikowano doniesienia o związku pomiędzy występowaniem inhibitora czynnika IX a reakcjami alergicznymi. Z tego względu pacjenci, u których występują reakcje alergiczne, powinni zostać poddani badaniu na obecność inhibitora. Należy zauważyć, że u pacjentów, u których występuje inhibitor czynnika IX, może występować zwiększone ryzyko wstrząsu anafilaktycznego wywołanego podaniem czynnika IX.^{15 16}

Jeżeli nie udaje się osiągnąć spodziewanych poziomów aktywności czynnika IX w osoczu lub gdy przy właściwie dobranej dawce nie udaje się opanować krwawienia, należy wykonać badanie w kierunku sprawdzenia obecności inhibitora czynnika IX. U pacjentów z wysokim mianem inhibitora leczenie z użyciem czynnika IX może być nieskuteczne i należy rozważyć inne możliwości terapii. Leczenie takich pacjentów powinno być prowadzone przez lekarzy posiadających doświadczenie w opiece nad pacjentami z hemofilią, dlatego też zaleca się skontaktowanie ze specjalistycznym ośrodkiem leczenia hemofilii.¹⁷

Choroba zakrzepowo-zatorowa

Z uwagi na potencjalne ryzyko wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych, należy rozpocząć obserwacje kliniczne w zakresie wczesnych objawów zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego przy pomocy odpowiednich badań biologicznych, podczas podawania czynnika IX następującym grupom pacjentów:^{18 19}

• Pacjentom z chorobą wątroby
• Pacjentom w okresie pooperacyjnym
• Noworodkom
• Pacjentom z trombofilią
• Pacjentom ze stanami nadkrzepliwości
• Pacjentom z dławicą piersiową
• Pacjentom z chorobą wieńcową
• Pacjentom z ostrym zawałem serca
• Pacjentom z ryzykiem powikłań zakrzepowych
• Pacjentom z zespołem rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC)

^{20 21}

W każdej z wymienionych sytuacji należy rozważyć korzyści wynikające z leczenia czynnikiem IX względem ryzyka wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych.^{22 23}

Incydenty sercowo-naczyniowe

U pacjentów z występującymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego terapia substytucyjna czynnikiem IX może zwiększać ryzyko sercowo-naczyniowe.^{24 25}

Powikłania związane z cewnikami

Jeżeli wymagane jest stosowanie systemu centralnego dostępu naczyniowego (ang. central venous access device, CVAD), należy rozważyć ryzyko wystąpienia powikłań związanych z CVAD, w tym zakażeń miejscowych, bakteriemii oraz zakrzepicy w miejscu umieszczenia cewnika.²⁶

Bezpieczeństwo wirusowe

Standardowe środki, mające na celu zapobieganie zakażeniom wynikającym ze stosowania produktów leczniczych wytwarzanych z ludzkiej krwi lub osocza, obejmują selekcję dawców, badanie każdego pobrania krwi i pul osocza w kierunku swoistych markerów zakażenia oraz wprowadzenie do procesu wytwarzania skutecznych etapów mających na celu inaktywację/usunięcie wirusów.^{27 28}

Mimo zastosowania opisanych powyżej środków zapobiegawczych, przy podawaniu produktów leczniczych wytworzonych z ludzkiej krwi lub osocza, nie można całkowicie wykluczyć przeniesienia czynników zakaźnych. Dotyczy to również wszelkich nieznanych lub nowych wirusów oraz innych czynników chorobotwórczych.^{29 30}

Podejmowane środki uważa się za skuteczne wobec wirusów otoczkowych, takich jak ludzki wirus niedoboru odporności (HIV), wirus zapalenia wątroby typu B (HBV) i wirus zapalenia wątroby typu C (HCV), a także bezotoczkowego wirusa zapalenia wątroby typu A (HAV).^{31 32}

Skuteczność tych środków może być ograniczona w przypadku wirusów bezotoczkowych, takich jak wirus zapalenia wątroby typu A (HAV) oraz parwowirus B19. Zakażenie parwowirusem B19 może mieć ciężki przebieg u kobiet w ciąży (infekcja płodu) oraz u osób z niedoborem odporności lub zwiększoną erytropoezą (np. anemia hemolityczna).^{33 34}

Należy rozważyć wykonanie odpowiednich szczepień (przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B) u pacjentów otrzymujących regularnie/wielokrotnie produkty zawierające czynnik IX pochodzący z osocza ludzkiego.^{35 36}

Substancje pomocnicze o znanym działaniu

Sód

Produkty zawierające czynnik krzepnięcia IX zawierają sód w różnych ilościach, co należy uwzględnić u pacjentów stosujących dietę z kontrolą sodu. Poniższa tabela przedstawia zawartość sodu w poszczególnych preparatach:

^{37 38 39 40}

Heparyna

Niektóre produkty zawierające czynnik IX zawierają heparynę, która może wywoływać reakcje alergiczne oraz ciężką trombocytopenię indukowaną heparyną (HIT) typu II, jak również zaburzenia procesu krzepnięcia. Pacjenci, u których wcześniej wystąpiły reakcje alergiczne wywołane heparyną, powinni unikać stosowania leków zawierających heparynę.^{41 42}

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

Wyniki badań klinicznych zgromadzonych dla pacjentów wcześniej nieleczonych oraz dzieci poniżej 6. roku życia są ograniczone, jednak są spójne z wynikami uzyskanymi u pacjentów w starszym wieku. Wymienione ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczą zarówno osób dorosłych, jak i dzieci.^{43 44}

W przypadku produktu Prothromplex Total NF nie ma wystarczających danych, aby zalecać podawanie go u dzieci.⁴⁵