Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Busulfan

Wpływ busulfanu na płodność, ciążę i laktację

Busulfan, jako substancja cytostatyczna stosowana w przygotowaniu do przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych (HPCT) w postaci dożylnej (Busulfan Accord, Busulfan Zentiva) oraz w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej w postaci doustnej (Myleran), wywiera istotny wpływ na płodność, ciążę oraz laktację. Informacje te mają kluczowe znaczenie dla lekarzy prowadzących terapię pacjentów w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży lub karmiących piersią.^{1 2}

Wpływ na ciążę

Przeciwwskazania do stosowania busulfanu w postaci dożylnej opierają się na fakcie, że przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych (HPCT) jest przeciwwskazane u kobiet w ciąży. Z tego powodu, zarówno Busulfan Accord, jak i Busulfan Zentiva są przeciwwskazane w okresie ciąży.^{3 4}

W przypadku Myleranu (postać doustna busulfanu), należy unikać jego stosowania w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze. Decyzja o leczeniu powinna być podjęta po starannym rozważeniu potencjalnego zagrożenia dla płodu wobec oczekiwanego efektu terapeutycznego u matki.⁵

Działanie teratogenne busulfanu zostało potwierdzone w badaniach na zwierzętach, które wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję, obejmujący obumieranie zarodków i płodów oraz powstawanie wad rozwojowych.^{6 7 8}

Dane kliniczne dotyczące stosowania busulfanu u kobiet w ciąży są ograniczone. W przypadku busulfanu i dimetyloacetoamidu (DMA, rozpuszczalnik w preparatach dożylnych) dostępne są jedynie nieliczne dane.^{9 10}

Odnotowano kilka przypadków wad wrodzonych po doustnym stosowaniu małych dawek busulfanu, jednak związek ze stosowaniem substancji czynnej nie został jednoznacznie potwierdzony.^{11 12 13}

Ekspozycja na busulfan w trzecim trymestrze ciąży może skutkować zaburzeniami wzrostu wewnątrzmacicznego płodu.^{14 15 16}

Należy jednak zaznaczyć, że istnieją doniesienia o przypadkach urodzeń zdrowych dzieci przez kobiety, które przyjmowały Myleran, nawet w pierwszym trymestrze ciąży.¹⁷

Antykoncepcja u kobiet w wieku rozrodczym

Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczne metody zapobiegania ciąży zarówno podczas leczenia busulfanem, jak i przez 6 miesięcy po jego zakończeniu.^{18 19 20}

Wpływ na karmienie piersią

Nie wiadomo, czy busulfan i dimetyloacetoamid (DMA) przenikają do mleka kobiecego.^{21 22 23}

Z uwagi na potencjalne działanie rakotwórcze busulfanu, potwierdzone w badaniach zarówno u ludzi, jak i zwierząt, karmienie piersią należy bezwzględnie przerwać podczas leczenia busulfanem (niezależnie od stosowanego preparatu).^{24 25 26}

Wpływ na płodność

Busulfan i dimetyloacetoamid (DMA) mogą prowadzić do upośledzenia płodności zarówno u mężczyzn, jak i kobiet.^{27 28 29}

Wpływ na płodność u mężczyzn

U mężczyzn leczonych busulfanem zaleca się:

• Stosowanie środków uniemożliwiających zapłodnienie w czasie leczenia oraz przez okres do 6 miesięcy po jego zakończeniu^{30 31}
• Rozważenie możliwości kriokonserwacji nasienia przed rozpoczęciem leczenia ze względu na ryzyko wystąpienia nieodwracalnej bezpłodności^{32 33}

Busulfan może wywoływać niepłodność, azoospermię i zanik jąder u mężczyzn poddawanych leczeniu.³⁴

Wpływ na płodność u kobiet

U kobiet busulfan może powodować:

• Zahamowanie czynności jajników³⁵
• Brak miesiączki³⁶
• Ciężką i utrzymującą się niewydolność jajników³⁷
• Niemożność osiągnięcia dojrzałości płciowej po stosowaniu w dużych dawkach u młodych dziewczynek i dziewcząt w wieku przedpokwitaniowym³⁸