Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Bisoprolol

Wpływ bisoprololu na płodność

W dostępnych danych klinicznych brakuje obszernych informacji na temat wpływu bisoprololu na płodność u ludzi. W badaniach doświadczalnych przeprowadzonych na zwierzętach bisoprolol nie wykazywał istotnego negatywnego wpływu na płodność i ogólne zdolności reprodukcyjne. Podczas gdy sam bisoprolol nie wywiera znaczącego wpływu na parametry płodności, niektóre preparaty złożone zawierające bisoprolol, takie jak Concoram (połączenie bisoprololu z amlodypiną), mogą potencjalnie wpływać na płodność ze względu na obecność drugiej substancji czynnej.^{1 2}

W przypadku preparatu Alotendin, zawierającego bisoprolol i amlodypinę, zgłaszano odwracalne zmiany biochemiczne w plemnikach u niektórych pacjentów leczonych antagonistami wapnia, jednak dane kliniczne są niewystarczające, aby jednoznacznie określić potencjalny wpływ takiego połączenia na płodność mężczyzn.^{3 4}

Dla większości preparatów zawierających wyłącznie bisoprolol nie przedstawiono szczegółowych danych dotyczących wpływu na płodność, co sugeruje brak znaczących obaw w tym zakresie.⁵

Wpływ bisoprololu na przebieg ciąży

Ze względu na swoje działanie farmakologiczne bisoprolol może wywierać szkodliwy wpływ na przebieg ciąży oraz rozwój płodu i noworodka. Beta-adrenolityki, do których należy bisoprolol, zmniejszają przepływ krwi przez łożysko, co wiąże się z potencjalnie poważnymi konsekwencjami dla ciąży i rozwoju płodu.^{6 7}

Ryzyko dla płodu związane ze stosowaniem bisoprololu

Stosowanie bisoprololu w czasie ciąży może prowadzić do następujących negatywnych konsekwencji dla płodu:

• Opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego⁸
• Śmierć wewnątrzmaciczna⁹
• Poronienie¹⁰
• Przedwczesny poród¹¹
• Hipoglikemia u płodu i noworodka¹²
• Bradykardia u płodu i noworodka¹³

Zalecenia dla kobiet w ciąży

Mając na uwadze potencjalne zagrożenia, stosowanie bisoprololu w czasie ciąży powinno podlegać następującym zasadom:

• Bisoprolol nie jest zalecany w czasie ciąży, chyba że istnieją bezwzględne wskazania do jego stosowania¹⁴
• Jeśli leczenie beta-adrenolitykami jest konieczne, preferowane są selektywne beta1-adrenolityki, takie jak bisoprolol¹⁵
• Podczas stosowania bisoprololu w ciąży należy regularnie monitorować przepływ maciczno-łożyskowy i rozwój płodu¹⁶
• W przypadku wykrycia niekorzystnego wpływu na przebieg ciąży lub rozwój płodu, należy rozważyć zastosowanie alternatywnego leczenia¹⁷
• Noworodek matki leczonej bisoprololem musi pozostawać pod ścisłą obserwacją¹⁸

Objawy u noworodka po ekspozycji na bisoprolol w życiu płodowym

Objawy hipoglikemii i bradykardii u noworodków po ekspozycji na bisoprolol w okresie płodowym występują zazwyczaj w ciągu pierwszych 3 dni życia.^{19 20} Personel medyczny powinien zwrócić szczególną uwagę na te objawy i wdrożyć odpowiednie leczenie w razie ich wystąpienia.

Stosowanie bisoprololu w poszczególnych trymestrach ciąży

W charakterystykach poszczególnych produktów leczniczych zawierających bisoprolol brakuje szczegółowych informacji dotyczących zróżnicowania ryzyka w zależności od trymestru ciąży. Generalnie zaleca się unikanie stosowania bisoprololu przez cały okres ciąży, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne. Dla porównania, w przypadku inhibitorów konwertazy angiotensyny (jak ramipryl), które mogą być składnikiem preparatów złożonych z bisoprololem (np. ACEBIS), wyraźnie zaznacza się różnice w bezpieczeństwie stosowania w zależności od trymestru ciąży.²¹

Wpływ bisoprololu na laktację

Dostępne dane naukowe dotyczące przenikania bisoprololu do mleka kobiecego są ograniczone. Większość charakterystyk produktów leczniczych zawierających bisoprolol wskazuje na brak wystarczających informacji w tym zakresie.^{22 23}

Zalecenia dla kobiet karmiących piersią

Ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa, nie zaleca się karmienia piersią podczas stosowania bisoprololu.^{24 25}

W przypadku preparatów złożonych zawierających bisoprolol i inne substancje czynne, należy uwzględnić również wpływ tych dodatkowych składników na laktację. Na przykład, amlodypina, która występuje razem z bisoprololem w preparacie Concoram, przenika do mleka ludzkiego.²⁶

W przypadku preparatu Alotendin (bisoprolol+amlodypina) oszacowano, że odsetek dawki amlodypiny, jaką przyjmuje niemowlę od karmiącej piersią matki, mieści się w przedziale od 3% do 7%, przy czym wartość maksymalna wynosi 15%.²⁷

Zalecenia lekarskie dla kobiet w wieku reprodukcyjnym

Kobiety planujące ciążę

Kobietom planującym ciążę, które są leczone bisoprololem, lekarz powinien przekazać następujące informacje:

• Poinformować o potencjalnym ryzyku związanym ze stosowaniem bisoprololu w czasie ciąży
• Rozważyć alternatywne leczenie o lepszym profilu bezpieczeństwa w ciąży
• Omówić konieczność ścisłej kontroli ciśnienia tętniczego i innych parametrów podczas ciąży, jeśli kontynuacja leczenia bisoprololem zostanie uznana za niezbędną

Kobiety w ciąży

W przypadku kobiet, u których stwierdzono ciążę podczas leczenia bisoprololem, lekarz powinien:

• Ocenić stosunek korzyści do ryzyka dalszego stosowania bisoprololu
• Jeśli to możliwe, zamienić bisoprolol na inny lek o lepszym profilu bezpieczeństwa w ciąży
• Jeśli kontynuacja leczenia bisoprololem jest niezbędna – zapewnić ścisłe monitorowanie przepływu maciczno-łożyskowego i rozwoju płodu²⁸
• Poinformować pacjentkę o konieczności zgłaszania wszelkich niepokojących objawów
• Zaplanować odpowiednią opiekę nad noworodkiem po porodzie, uwzględniającą możliwość wystąpienia hipoglikemii i bradykardii

Kobiety karmiące piersią

Kobietom karmiącym piersią, które wymagają leczenia bisoprololem, lekarz powinien przekazać następujące informacje:

• Ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania bisoprololu podczas karmienia piersią, nie zaleca się jednoczesnego karmienia piersią i przyjmowania tego leku²⁹
• Jeśli leczenie jest bezwzględnie konieczne, należy rozważyć przerwanie karmienia piersią na czas terapii
• W przypadku preparatów złożonych, jak Alotendin (bisoprolol+amlodypina), należy uwzględnić również wpływ innych składników na karmienie piersią³⁰

Podsumowując, bisoprolol może wywierać szkodliwy wpływ na przebieg ciąży i rozwój płodu ze względu na swoje działanie farmakologiczne polegające na zmniejszaniu przepływu krwi przez łożysko. Nie zaleca się stosowania bisoprololu w czasie ciąży i podczas karmienia piersią, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. W przypadku konieczności leczenia bisoprololem w ciąży, niezbędne jest ścisłe monitorowanie stanu zdrowia matki, przepływu maciczno-łożyskowego oraz rozwoju płodu.