Przeciwwskazania stosowania
Bisoprolol

Przeciwwskazania stosowania substancji bisoprolol

Bisoprolol, jako selektywny antagonista receptorów β1-adrenergicznych, jest substancją powszechnie stosowaną w terapii chorób układu sercowo-naczyniowego. Jednak istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie bisoprololu jest przeciwwskazane ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania leku.¹

Przeciwwskazania związane z układem sercowo-naczyniowym

W obrębie układu sercowo-naczyniowego występuje szereg stanów klinicznych, w których stosowanie bisoprololu jest przeciwwskazane:²

• Ostra niewydolność serca oraz epizody dekompensacji niewydolności serca wymagające dożylnego podawania leków o działaniu inotropowym dodatnim³
• Wstrząs kardiogenny⁴
• Zaburzenia przewodzenia takie jak:
  • Blok przedsionkowo-komorowy II lub III stopnia (bez stymulatora serca)⁵
  • Zespół chorego węzła zatokowego⁶
  • Blok zatokowo-przedsionkowy⁷
• Objawowa bradykardia⁸
• Objawowe niedociśnienie tętnicze⁹
• Ciężkie postacie choroby zarostowej tętnic obwodowych lub ciężkie postacie zespołu Raynauda¹⁰

Przeciwwskazania związane z układem oddechowym

Ze względu na potencjalny wpływ na mięśniówkę oskrzeli, bisoprolol jest przeciwwskazany u pacjentów z:¹¹

• Ciężką astmą oskrzelową¹²
• Ciężką przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP)¹³

Przeciwwskazania metaboliczne i endokrynologiczne

W zakresie zaburzeń metabolicznych i endokrynologicznych bisoprolol jest przeciwwskazany w przypadku:¹⁴

• Kwasicy metabolicznej¹⁵
• Nieleczonego guza chromochłonnego nadnerczy¹⁶

W przypadku guza chromochłonnego (pheochromocytoma), terapia bisoprololem może być wdrożona dopiero po wcześniejszym zastosowaniu leczenia alfa-adrenolitycznego. Niezastosowanie się do tej zasady może prowadzić do niebezpiecznego wzrostu ciśnienia tętniczego.¹⁷

Nadwrażliwość na składniki leku

Przeciwwskazaniem do stosowania bisoprololu jest również:¹⁸

• Nadwrażliwość na bisoprolol lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie¹⁹

Szczególne sytuacje kliniczne – postacie złożone

W przypadku produktów leczniczych zawierających bisoprolol w połączeniu z innymi substancjami aktywnymi (np. amlodypina, ramipryl), występują dodatkowe przeciwwskazania:²⁰

Bisoprolol + Amlodypina (np. Concoram, Alotendin)

Oprócz przeciwwskazań dla bisoprololu, dodatkowe przeciwwskazania związane z amlodypiną to:²¹

• Ciężkie niedociśnienie tętnicze²²
• Zwężenie drogi odpływu z lewej komory serca (np. zwężenie zastawki aorty dużego stopnia)²³
• Niestabilna hemodynamicznie niewydolność serca po ostrym zawale mięśnia sercowego²⁴

Bisoprolol + Ramipryl (np. ACEBIS)

W przypadku połączenia bisoprololu z ramiprylem (inhibitor ACE), dodatkowe przeciwwskazania obejmują:²⁵

• Obrzęk naczynioruchowy w wywiadzie związany z wcześniejszym leczeniem inhibitorem ACE²⁶
• Dziedziczny lub idiopatyczny obrzęk naczynioruchowy²⁷
• Drugi i trzeci trymestr ciąży²⁸
• Stosowanie leku w skojarzeniu z produktami zawierającymi aliskiren u pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniami czynności nerek (GFR <60 ml/min/1,73m²)<sup data-drug="ACEBIS" data-section="Przeciwwskazania" title="Stosowanie leku ACEBIS w skojarzeniu z produktami zawierającymi aliskiren u pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniami czynności nerek (GFR 29
• Stosowanie w skojarzeniu z produktem złożonym zawierającym sakubitryl i walsartan³⁰
• Zabiegi pozaustrojowe prowadzące do kontaktu krwi z ujemnie naładowanymi powierzchniami³¹
• Znaczące obustronne zwężenie tętnicy nerkowej lub zwężenie tętnicy do jedynej nerki³²

Bisoprolol + Kwas acetylosalicylowy (np. Bisoratio ASA)

W przypadku połączenia bisoprololu z kwasem acetylosalicylowym, dodatkowe przeciwwskazania to:³³

• Nadwrażliwość na związki kwasu acetylosalicylowego lub inhibitory syntezy prostaglandyn³⁴
• Objawy ze strony przewodu pokarmowego lub ból żołądka po uprzednim stosowaniu leku³⁵
• Choroba wrzodowa żołądka lub jelit (aktualnie lub w wywiadzie) i/lub krwawienie z przewodu pokarmowego lub inne rodzaje krwawień³⁶
• Skaza krwotoczna lub zaburzenia krzepnięcia³⁷
• Ciężka niewydolność wątroby lub nerek³⁸
• Niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej³⁹
• Stosowanie metotreksatu w dawkach > 15 mg na tydzień ^{15 mg na tydzień (patrz punkt 4.5)”>40}
• Dna moczanowa⁴¹
• Trzeci trymestr ciąży (w dawkach kwasu acetylosalicylowego większych niż 100 mg na dobę)⁴²
• Karmienie piersią⁴³

Sytuacje szczególne – pacjenci wymagający szczególnej uwagi

Istnieją sytuacje kliniczne, które chociaż nie stanowią bezwzględnych przeciwwskazań, wymagają szczególnej ostrożności przy stosowaniu bisoprololu:⁴⁴

• Bradykardia z czynnością serca poniżej 50-60 skurczów/min przed rozpoczęciem leczenia⁴⁵
• Niedociśnienie z ciśnieniem skurczowym krwi poniżej 90-100 mmHg⁴⁶
• Łagodna lub umiarkowana astma oskrzelowa lub POChP⁴⁷
• Cukrzyca z dużymi wahaniami stężenia glukozy we krwi⁴⁸

Zalecenia dla lekarzy

Ocena pacjenta przed wdrożeniem terapii

Przed włączeniem bisoprololu należy dokładnie ocenić stan kliniczny pacjenta, zwracając szczególną uwagę na:⁴⁹

• Wywiad w kierunku chorób układu sercowo-naczyniowego⁵⁰
• Badanie elektrokardiograficzne (EKG) w celu wykluczenia zaburzeń przewodzenia⁵¹
• Wywiad w kierunku chorób układu oddechowego⁵²
• Ocenę funkcji nerek i wątroby⁵³
• Wykluczenie obecności guza chromochłonnego nadnerczy⁵⁴

Monitorowanie pacjenta w trakcie terapii

W trakcie stosowania bisoprololu niezbędne jest regularne monitorowanie:⁵⁵

• Częstości akcji serca⁵⁶
• Ciśnienia tętniczego krwi<sup data-drug="Bicardef 5 mg" data-section="Przeciwwskazania" title="z niedociśnieniem (skurczowe ciśnienie 57
• Parametrów funkcji układu oddechowego u pacjentów z chorobami płuc⁵⁸
• Stężenia glukozy we krwi u pacjentów z cukrzycą<sup data-drug="ACEBIS" data-section="Przeciwwskazania" title="Stosowanie leku ACEBIS w skojarzeniu z produktami zawierającymi aliskiren u pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniami czynności nerek (GFR 59

Postępowanie w przypadku wystąpienia przeciwwskazań

W sytuacji, gdy w trakcie terapii bisoprololem wystąpi stan kliniczny stanowiący przeciwwskazanie do dalszego stosowania leku, należy:⁶⁰

• W przypadku przeciwwskazań bezwzględnych – natychmiast przerwać podawanie bisoprololu⁶¹
• W przypadku przeciwwskazań względnych – rozważyć zmniejszenie dawki lub zastosowanie alternatywnego leczenia⁶²
• Ważne: nie należy odstawiać bisoprololu nagle, zwłaszcza u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, gdyż może to prowadzić do zaostrzenia objawów⁶³

Alternatywne opcje terapeutyczne

W przypadku występowania przeciwwskazań do stosowania bisoprololu, można rozważyć zastosowanie:⁶⁴

• Innych beta-adrenolityków (o mniejszej kardioselektywności lub z właściwościami wazodylatacyjnymi)⁶⁵
• Inhibitorów kanału wapniowego (np. diltiazem, werapamil) w przypadku choroby niedokrwiennej serca⁶⁶
• Inhibitorów ACE lub sartanów w przypadku nadciśnienia tętniczego<sup data-drug="ACEBIS" data-section="Przeciwwskazania" title="Stosowanie leku ACEBIS w skojarzeniu z produktami zawierającymi aliskiren u pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniami czynności nerek (GFR 67
• Iwabradyny w przypadku dławicy piersiowej⁶⁸