Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Benazepryl

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania benazeprylu

Benazeprylu chlorowodorek, jako inhibitor konwertazy angiotensyny (ACE), wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności w trakcie leczenia. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i zalecenia dla personelu medycznego przepisującego leki zawierające benazeprylu chlorowodorek.¹

Reakcje nadwrażliwości i obrzęk naczynioruchowy

Podczas terapii benazeprylem mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości u pacjentów zarówno z wywiadem alergicznym (astma oskrzelowa, alergie), jak i bez takiego wywiadu. Należy mieć świadomość, że u pacjentów leczonych inhibitorami ACE, w tym produktem Lotensin, mogą wystąpić reakcje rzekomoanafilaktyczne związane z wpływem na metabolizm eikozanoidów i polipeptydów, w szczególności endogennej bradykininy.²

Jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych benazeprylu jest obrzęk naczynioruchowy, który może dotyczyć twarzy, warg, języka, głośni i krtani. W przypadku pojawienia się takich objawów należy natychmiast przerwać leczenie produktem Lotensin i zastosować odpowiednie postępowanie, obserwując pacjenta do całkowitego ustąpienia objawów. W zależności od lokalizacji obrzęku:

• Jeśli obrzęk jest ograniczony do twarzy i warg, zwykle ustępuje samoistnie lub po podaniu leków przeciwhistaminowych
• Jeśli obrzęk obejmuje język, głośnię lub krtań, co może prowadzić do niedrożności dróg oddechowych, konieczne jest natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego leczenia, np. podanie podskórnie adrenaliny w stężeniu 1:1000 (0,3-0,5 ml) oraz zapewnienie drożności dróg oddechowych

³

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia obrzęku naczynioruchowego:

• Pacjenci rasy czarnej – zaobserwowano, że w tej grupie częstość występowania obrzęku naczynioruchowego podczas leczenia inhibitorami ACE jest większa niż u pacjentów innych ras
• Pacjenci z obrzękiem naczynioruchowym w wywiadzie, niezwiązanym z leczeniem inhibitorami ACE – w tej grupie ryzyko wystąpienia tego powikłania w trakcie stosowania inhibitora ACE jest wyższe

⁴

Interakcje związane z ryzykiem obrzęku naczynioruchowego

Istnieją określone przeciwwskazania i ostrzeżenia dotyczące jednoczesnego stosowania benazeprylu z innymi lekami ze względu na zwiększone ryzyko obrzęku naczynioruchowego:

• Sakubitryl z walsartanem – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane; nie należy rozpoczynać leczenia sakubitrylem z walsartanem wcześniej niż po upływie 36 godzin od przyjęcia ostatniej dawki benazeprylu, a leczenia benazeprylem wcześniej niż po upływie 36 godzin od przyjęcia ostatniej dawki sakubitrylu z walsartanem
• Racekadotryl, inhibitory mTOR (np. syrolimus, ewerolimus, temsyrolimus) lub wildagliptyna – jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko obrzęku naczynioruchowego (np. obrzęku dróg oddechowych lub języka, z zaburzeniami oddychania lub bez); należy zachować szczególną ostrożność przy rozpoczynaniu leczenia tymi lekami u pacjentów już przyjmujących benazeprylu chlorowodorek

⁵

Reakcje rzekomoanafilaktyczne w szczególnych sytuacjach

Stosowanie benazeprylu wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji rzekomoanafilaktycznych w określonych sytuacjach klinicznych:

Podczas leczenia odczulającego

U pacjentów leczonych inhibitorami ACE, podczas terapii odczulającej przeciwko jadom owadów błonkoskrzydłych, opisywano groźne dla życia reakcje rzekomoanafilaktyczne. Należy pamiętać, że w takich przypadkach tymczasowe odstawienie inhibitorów ACE pozwalało uniknąć kolejnych reakcji, jednak po nieumyślnym ponownym zastosowaniu tych leków reakcje występowały ponownie.⁶

Podczas hemodializy i plazmaferezy

Reakcje rzekomoanafilaktyczne mogą wystąpić podczas:

• Plazmaferezy LDL (lipoprotein o małej gęstości) z użyciem siarczanu dekstranu do absorpcji – przed wykonaniem aferezy należy zmienić lek przeciwnadciśnieniowy na inny, nie będący inhibitorem ACE
• Hemodializy z użyciem błon dializacyjnych o dużej przepuszczalności (high-flux) – należy rozważyć zastosowanie innego rodzaju błon dializacyjnych lub zmianę leku przeciwnadciśnieniowego na lek z innej grupy

⁷

Niedociśnienie tętnicze

U pacjentów z niepowikłanym nadciśnieniem tętniczym leczonych benazeprylem objawowe niedociśnienie tętnicze obserwuje się rzadko. Jednak istnieją grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia niedociśnienia tętniczego:

• Pacjenci ze zmniejszoną objętością krwi krążącej
• Pacjenci z nadmierną utratą sodu spowodowaną:
  • długotrwałym stosowaniem leków moczopędnych
  • ograniczonym spożyciem soli
  • dializą
  • biegunką
  • wymiotami

⁸

W takich przypadkach przed rozpoczęciem stosowania benazeprylu należy wyrównać niedobory płynów i/lub niedobór sodu. Jeśli wystąpi niedociśnienie tętnicze, pacjenta należy ułożyć w pozycji na plecach i, jeśli to konieczne, podać dożylnie roztwór soli fizjologicznej. Leczenie można kontynuować po normalizacji ciśnienia tętniczego i objętości płynów.⁹

Niewydolność serca i choroby układu krążenia

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z niewydolnością serca (z niewydolnością nerek lub bez niej), u których obserwowano objawowe niedociśnienie tętnicze. U pacjentów z ciężką zastoinową niewydolnością serca stosowanie benazeprylu może spowodować nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego, ze skąpomoczem lub postępującą azotemią oraz rzadziej z ostrą niewydolnością nerek.¹⁰

Największe ryzyko wystąpienia objawów niedociśnienia tętniczego dotyczy pacjentów z:

• Niewydolnością serca o większym stopniu zaawansowania (wskazuje na to stosowanie dużych dawek pętlowych leków moczopędnych, hiponatremia lub zaburzenia czynności nerek)
• Chorobą niedokrwienną serca
• Chorobą naczyń mózgowych

¹¹

U tych pacjentów leczenie benazeprylem należy rozpoczynać pod nadzorem lekarza, najlepiej w warunkach szpitalnych, oraz ściśle monitorować stan pacjenta przez pierwsze dwa tygodnie leczenia. Szczególną kontrolę należy zapewnić podczas każdej zmiany dawkowania benazeprylu i/lub leku moczopędnego.¹²

Zaburzenia hematologiczne

Podczas stosowania inhibitorów ACE (np. kaptoprylu) opisywano przypadki agranulocytozy i zahamowania czynności krwiotwórczej szpiku kostnego. Te działania niepożądane występują częściej u pacjentów z:

• Zaburzeniem czynności nerek, szczególnie u pacjentów z kolagenozą naczyń
• Jednoczesnym stosowaniem leków immunosupresyjnych, allopurynolu lub prokainamidu

¹³

U takich pacjentów mogą rozwinąć się ciężkie zakażenia, niekiedy oporne na intensywną antybiotykoterapię. Choć brak wystarczających danych potwierdzających, że benazeprylu chlorowodorek powoduje agranulocytozę w podobnych przypadkach, u pacjentów z układową zapalną chorobą tkanki łącznej, szczególnie przy współistniejących zaburzeniach czynności nerek, należy rozważyć okresowe kontrolowanie liczby krwinek białych.¹⁴

Pacjentów z grupy ryzyka należy poinstruować, aby zgłaszali wszelkie objawy zakażenia.¹⁵

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów stosujących inhibitory ACE istnieją nieliczne doniesienia o zespole chorobowym rozpoczynającym się od żółtaczki cholestatycznej i postępującej aż do piorunującej martwicy wątroby, niekiedy zakończonej zgonem. Mechanizm tego zespołu nie jest znany. U pacjentów otrzymujących benazeprylu chlorowodorek, u których wystąpi żółtaczka lub znaczne zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, należy przerwać stosowanie leku i zapewnić odpowiednią kontrolę lekarską.¹⁶

Lotensin należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub postępującą chorobą wątroby, ponieważ nawet niewielkie zmiany gospodarki wodno-elektrolitowej mogą wywołać śpiączkę wątrobową.¹⁷

Sytuacje szczególne

Stan po przeszczepieniu nerki

Ze względu na brak odpowiednich danych dotyczących stosowania benazeprylu chlorowodorku u pacjentów po niedawno przebytym przeszczepieniu nerki, leczenie tym lekiem nie jest zalecane w tej grupie pacjentów.¹⁸

Pierwotny hiperaldosteronizm

Stosowanie benazeprylu chlorowodorku u pacjentów z pierwotnym hiperaldosteronizmem nie jest zalecane, ponieważ nie reagują oni na leki przeciwnadciśnieniowe działające poprzez hamowanie układu renina-angiotensyna.¹⁹

Ciąża

Leczenia inhibitorami ACE, w tym benazeprylem, nie należy rozpoczynać w czasie ciąży. U pacjentek planujących ciążę należy zastosować inne leczenie przeciwnadciśnieniowe o potwierdzonym profilu bezpieczeństwa stosowania w ciąży, chyba że dalsze leczenie inhibitorami ACE uznaje się za niezbędne. W przypadku rozpoznania ciąży należy natychmiast przerwać leczenie benazeprylem oraz zastosować alternatywne leczenie przeciwnadciśnieniowe, jeżeli jest to konieczne.²⁰