Działania niepożądane
Benazepryl

Działania niepożądane benazeprylu

Benazepryl, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Lotensin (dostępnym w tabletkach powlekanych o dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg), może wywoływać szereg działań niepożądanych. Profil bezpieczeństwa benazeprylu u dzieci i młodzieży jest zbliżony do obserwowanego u dorosłych pacjentów, jednakże brakuje danych dotyczących długotrwałego stosowania leku w populacji pediatrycznej oraz jego wpływu na wzrost, dojrzewanie płciowe i ogólny rozwój.¹

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane benazeprylu klasyfikowane są według następującej konwencji częstości występowania:

• Bardzo często (≥1/10) – występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów
• Często (≥1/100, <1/10) – występują u 1 na 100 do 1 na 10 pacjentów
• Niezbyt często (≥1/1 000, <1/100) – występują u 1 na 1000 do 1 na 100 pacjentów
• Rzadko (≥1/10 000, <1/1 000) – występują u 1 na 10 000 do 1 na 1000 pacjentów
• Bardzo rzadko (<1/10 000) – występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

²

Najważniejsze działania niepożądane

Wśród najistotniejszych klinicznie działań niepożądanych benazeprylu wymagających szczególnej uwagi lekarza znajdują się:

Zaburzenia hematologiczne – u pacjentów leczonych benazeprylem mogą wystąpić zmiany w obrazie morfologii krwi, w tym zmniejszenie stężenia hemoglobiny, wartości hematokrytu, liczby leukocytów i płytek krwi, a w rzadszych przypadkach niedokrwistość hemolityczna, małopłytkowość, leukopenia, neutropenia czy agranulocytoza.³

Obrzęk naczynioruchowy – może dotyczyć warg, twarzy, a także jelita cienkiego i wymaga natychmiastowego przerwania leczenia. Chociaż występuje rzadko, stanowi potencjalnie zagrażające życiu powikłanie terapii inhibitorami ACE.⁴

Reakcje rzekomoanafilaktyczne – występują z nieznaną częstością, ale ze względu na potencjalne zagrożenie życia wymagają ścisłego monitorowania pacjentów, szczególnie przy rozpoczynaniu terapii.⁵

Hiperkaliemia – podwyższone stężenie potasu we krwi może wystąpić, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek lub stosujących jednocześnie leki oszczędzające potas.⁶

Zaburzenia funkcji nerek – mogą wystąpić w postaci zwiększenia stężenia mocznika i kreatyniny w surowicy krwi. Ryzyko wzrasta u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki moczopędne lub u osób ze zwężeniem tętnicy nerkowej.⁷

Ciężkie reakcje skórne – w bardzo rzadkich przypadkach benazepryl może wywoływać zespół Stevensa-Johnsona, a także pęcherzycę, pokrzywkę i zaostrzenie łuszczycy.⁸

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W trakcie leczenia benazeprylem często obserwuje się zmiany w parametrach hematologicznych, takie jak zmniejszenie stężenia hemoglobiny, wartości hematokrytu, liczby leukocytów i płytek krwi. Te zaburzenia zwykle nie mają charakteru klinicznie istotnego, ale wymagają monitorowania.⁹

Bardzo rzadko mogą wystąpić niedokrwistość hemolityczna i małopłytkowość, które stanowią poważne powikłania hematologiczne. Dodatkowo z nieznaną częstością raportowano leukopenię, neutropenię i agranulocytozę – stany, które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia, zwłaszcza u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek, chorobami tkanki łącznej lub podczas równoczesnego stosowania innych leków mogących wywoływać zmiany obrazu krwi.¹⁰

Zaburzenia układu immunologicznego

Rzadko podczas stosowania benazeprylu może wystąpić obrzęk naczynioruchowy obejmujący wargi lub twarz. Jest to reakcja alergiczna wymagająca natychmiastowego zaprzestania leczenia i wprowadzenia odpowiednich procedur ratunkowych.¹¹

Z nieznaną częstością występują również reakcje rzekomoanafilaktyczne, które są zagrażającymi życiu stanami nagłymi wymagającymi natychmiastowej interwencji lekarskiej.¹²

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Hiperkaliemia (podwyższone stężenie potasu we krwi) jest działaniem niepożądanym występującym z nieznaną częstością. Ryzyko jego wystąpienia jest większe u pacjentów z niewydolnością nerek, cukrzycą oraz u osób przyjmujących jednocześnie suplementy potasu, leki oszczędzające potas lub substancje mogące prowadzić do zwiększenia stężenia potasu w surowicy.¹³

Zaburzenia psychiczne i neurologiczne

W obszarze układu nerwowego benazepryl może powodować:¹⁴

• Często: ból głowy i zawroty głowy – najbardziej rozpowszechnione neurologiczne działania niepożądane
• Rzadko: bezsenność, nerwowość, parestezje (zaburzenia czucia w postaci mrowienia, drętwienia), senność
• Bardzo rzadko: zaburzenia smaku (dysgeuzja)

Zaburzenia narządów zmysłów

Bardzo rzadko podczas terapii benazeprylem pacjenci mogą doświadczać szumu w uszach (tinnitus), który zazwyczaj ustępuje po zakończeniu leczenia.¹⁵

Zaburzenia serca i naczyń

Benazepryl, jako inhibitor ACE, wpływa na układ sercowo-naczyniowy, powodując:¹⁶

• Często: kołatanie serca, objawy ortostatyczne, uderzenia gorąca
• Rzadko: niedociśnienie ortostatyczne, ból w klatce piersiowej, dławica piersiowa, zaburzenia rytmu serca
• Bardzo rzadko: zawał mięśnia sercowego lub epizod niedokrwienny mózgu

Szczególnie istotne jest monitorowanie pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub zaburzeniami krążenia mózgowego, u których nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego może prowadzić do zawału serca lub udaru mózgu.

Zaburzenia układu oddechowego

W trakcie terapii benazeprylem często obserwuje się kaszel oraz objawy ze strony górnych dróg oddechowych. Kaszel związany z inhibitorami ACE jest suchy, nieproduktywny i zazwyczaj ustępuje po zakończeniu leczenia.¹⁷

Zaburzenia żołądka i jelit

Benazepryl może powodować różne dolegliwości gastroenterologiczne:¹⁸

• Często: niespecyficzne zaburzenia żołądkowo-jelitowe
• Rzadko: biegunka, zaparcie, nudności, wymioty, bóle brzucha
• Bardzo rzadko: zapalenie trzustki, niedrożność jelit
• Częstość nieznana: obrzęk naczynioruchowy jelita cienkiego

Na szczególną uwagę zasługuje obrzęk naczynioruchowy jelita cienkiego, który może manifestować się nagłym bólem brzucha i wymaga natychmiastowej diagnostyki oraz interwencji medycznej.

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Rzadkim, ale potencjalnie poważnym działaniem niepożądanym benazeprylu jest zapalenie wątroby (głównie cholestatyczne) oraz żółtaczka cholestatyczna. Objawy te zwykle ustępują po odstawieniu leku, jednak wymagają dokładnego monitorowania funkcji wątroby.¹⁹

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Reakcje skórne podczas stosowania benazeprylu obejmują:²⁰

• Często: wysypka, nagłe zaczerwienienie twarzy, świąd, nadwrażliwość na światło
• Rzadko: pęcherzyca, pokrzywka
• Bardzo rzadko: zespół Stevensa-Johnsona (ciężka reakcja skórna z potencjalnie śmiertelnymi powikłaniami)
• Częstość nieznana: zaostrzenie łuszczycy

Pojawienie się rozległej wysypki, pęcherzy lub innych ciężkich reakcji skórnych wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i konsultacji dermatologicznej.

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Rzadko podczas stosowania benazeprylu mogą występować bóle stawów, zapalenie stawów oraz bóle mięśni. Objawy te zwykle ustępują po zakończeniu leczenia.²¹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Benazepryl może wpływać na funkcję nerek, powodując:²²

• Często: częste oddawanie moczu
• Rzadko: zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny w surowicy krwi
• Bardzo rzadko: zaburzenie czynności nerek

U pacjentów z samoistnym nadciśnieniem tętniczym leczonych wyłącznie produktem Lotensin, u mniej niż 0,1% osób obserwowano nieznaczne zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we krwi oraz stężenia kreatyniny w surowicy, które ustępowały po odstawieniu leku. Ryzyko tych powikłań wzrasta u pacjentów otrzymujących jednocześnie leki moczopędne lub u osób ze zwężeniem tętnicy nerkowej.²³

Zaburzenia ogólne

Częstym objawem ogólnym podczas terapii benazeprylem jest uczucie zmęczenia, które może wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta i jego zdolność do wykonywania złożonych czynności, takich jak prowadzenie pojazdów.²⁴

Tabela działań niepożądanych benazeprylu

Specjalne populacje pacjentów i czynniki ryzyka

Należy zwrócić szczególną uwagę na monitorowanie działań niepożądanych u następujących grup pacjentów, gdyż są one bardziej narażone na wystąpienie powikłań związanych z leczeniem benazeprylem:

• Pacjenci z niewydolnością nerek – wyższe ryzyko hiperkaliemii oraz dalszego pogorszenia funkcji nerek²⁵
• Pacjenci ze zwężeniem tętnicy nerkowej – zwiększone ryzyko zaburzenia czynności nerek²⁶
• Pacjenci jednocześnie przyjmujący leki moczopędne – zwiększone ryzyko niedociśnienia i zaburzeń funkcji nerek²⁷
• Pacjenci z chorobą niedokrwienną serca lub zaburzeniami krążenia mózgowego – wyższe ryzyko zawału serca lub udaru mózgu w wyniku nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego²⁸
• Pacjenci z łuszczycą – ryzyko zaostrzenia choroby²⁹

Monitorowanie bezpieczeństwa i raportowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Pracownicy służby zdrowia powinni zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.³⁰