Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Artykaina

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania artykainy

Przed zastosowaniem preparatu zawierającego artykainę należy przeprowadzić dokładny wywiad z pacjentem dotyczący aktualnie stosowanego leczenia i historii medycznej, utrzymywać stały kontakt werbalny podczas zabiegu oraz zapewnić dostępność sprzętu do resuscytacji.¹²³

Choroby układu krążenia

U pacjentów z chorobami układu krążenia należy stosować artykainę ze szczególną ostrożnością. W przypadku ciężkich lub niestabilnych chorób układu krążenia może być konieczne odsunięcie w czasie planowanego zabiegu stomatologicznego.⁴⁵

Najmniejszą skuteczną dawkę artykainy należy stosować w przypadku:⁶⁷⁸

• Zaburzeń tworzenia i przewodzenia impulsów w sercu (np. blok przedsionkowo-komorowy stopnia II i III, znacząca bradykardia)
• Ostrej, zdekompensowanej niewydolności serca (ostrej zastoinowej niewydolności serca)
• Niedociśnienia
• Napadowej tachykardii lub utrwalonych zaburzeń rytmu z szybką czynnością serca
• Niestabilnej dusznicy bolesnej lub zawału mięśnia sercowego w ciągu ostatnich 6 miesięcy
• Pomostowania aortalno-wieńcowego wykonanego w ciągu ostatnich 3 miesięcy
• Stosowania przez pacjenta niekardioselektywnych beta-adrenolityków (np. propranololu) ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego lub ciężkiej bradykardii
• Niekontrolowanego nadciśnienia tętniczego
• Jednoczesnego stosowania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, których substancje czynne mogą nasilać wpływ adrenaliny/epinefryny na układ krążenia

⁹¹⁰

Zaburzenia neurologiczne

Padaczka

Wszelkie środki znieczulenia miejscowego, w tym artykainę, należy stosować bardzo ostrożnie u pacjentów z padaczką ze względu na ich potencjalne działanie drgawkowe.¹¹¹²¹³

Zaburzenia krążenia mózgowego

U pacjentów z zaburzeniami krążenia mózgowego oraz z udarem w wywiadzie należy rozważyć zastosowanie preparatu z niższą zawartością adrenaliny/epinefryny (5 μg/ml). Zaleca się odsunięcie w czasie leczenia stomatologicznego z zastosowaniem artykainy i adrenaliny/epinefryny na okres sześciu miesięcy po udarze mózgu z powodu podwyższonego ryzyka nawrotu udaru.¹⁴¹⁵¹⁶

Zaburzenia enzymatyczne

Niedobór cholinesterazy osoczowej

Niedobór cholinesterazy osoczowej można podejrzewać, gdy po typowym dawkowaniu artykainy występują kliniczne objawy przedawkowania, a wykluczono wstrzyknięcie do naczynia krwionośnego. W takim przypadku należy zachować ostrożność przy następnym wstrzyknięciu i zastosować mniejszą dawkę.¹⁷¹⁸¹⁹

U osób z niedoborem cholinesterazy produkt Orabloc należy stosować tylko w przypadkach istotnych wskazań, ponieważ jego działanie może ulec wydłużeniu lub być intensywniejsze.²⁰

Choroby nerek i wątroby

Choroba nerek

U pacjentów z chorobą nerek należy stosować najmniejszą dawkę artykainy, która pozwala uzyskać skuteczne znieczulenie.²¹²²²³

Choroba wątroby

U pacjentów z ciężką chorobą wątroby należy stosować artykainę ostrożnie, pomimo faktu, że 90% artykainy ulega pierwszej inaktywacji przez nieswoiste esterazy osoczowe w tkankach i krwi.²⁴²⁵²⁶

Choroby endokrynologiczne

Cukrzyca

U pacjentów z niekontrolowaną cukrzycą należy stosować artykainę ostrożnie z powodu działania hiperglikemizującego adrenaliny/epinefryny. W takich przypadkach zaleca się stosowanie preparatu z niższą zawartością adrenaliny/epinefryny (5 μg/ml).²⁷²⁸²⁹

Nadczynność tarczycy

U pacjentów z nadczynnością tarczycy należy zachować ostrożność przy stosowaniu artykainy ze względu na zawartość adrenaliny/epinefryny.³⁰³¹³²

Guz chromochłonny nadnerczy

U pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy należy zachować ostrożność przy stosowaniu artykainy ze względu na zawartość adrenaliny/epinefryny.³³³⁴³⁵

Choroby oczu

U pacjentów z podatnością na ostrą jaskrę z zamkniętym kątem przesączania należy zachować ostrożność przy stosowaniu artykainy ze względu na zawartość adrenaliny/epinefryny.³⁶³⁷³⁸

Inne specjalne populacje pacjentów

Miastenia

U pacjentów z miastenią leczonych inhibitorami acetylocholinoesterazy należy stosować najmniejszą dawkę artykainy, która pozwala uzyskać skuteczne znieczulenie.³⁹⁴⁰⁴¹

Porfiria

Preparaty artykainy należy stosować u pacjentów z ostrą porfirią wyłącznie w sytuacji, gdy nie ma bezpieczniejszej alternatywy. W przypadku wszystkich pacjentów z porfirią należy podjąć odpowiednie środki ostrożności, ponieważ środek znieczulający może wyzwolić porfirię.⁴²⁴³⁴⁴

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku mogą wystąpić podwyższone stężenia artykainy w osoczu, zwłaszcza po wielokrotnym podaniu. W razie konieczności powtórzenia wstrzyknięcia, pacjenta należy uważnie monitorować w celu rozpoznania wszelkich objawów względnego przedawkowania produktu. W związku z tym należy stosować najmniejszą dawkę, która pozwala uzyskać skuteczne znieczulenie.⁴⁵⁴⁶⁴⁷

Interakcje z innymi lekami

Halogenowe wziewne środki znieczulające

U pacjentów otrzymujących jednocześnie halogenowe wziewne środki znieczulające należy stosować najmniejszą dawkę artykainy, która pozwala uzyskać skuteczne znieczulenie.⁴⁸⁴⁹⁵⁰

Środki przeciwpłytkowe/przeciwkrzepliwe

Artykainę należy podawać ostrożnie pacjentom, którzy stosują leki przeciwpłytkowe/przeciwkrzepliwe lub mają zaburzenia krzepnięcia ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Zwiększone ryzyko krwawienia jest bardziej związane z zabiegiem niż z lekiem.⁵¹⁵²⁵³

Problemy związane z miejscem podania

Adrenalina/epinefryna zawarta w preparatach artykainy upośledza przepływ krwi w dziąsłach, co może doprowadzić do miejscowej martwicy tkanek.⁵⁴⁵⁵⁵⁶

Po znieczuleniu przewodowym żuchwy zgłaszano bardzo rzadkie przypadki przedłużającego się lub nieodwracalnego uszkodzenia nerwu i utraty smaku.⁵⁷⁵⁸⁵⁹

W razie wstrzyknięcia w miejsce, gdzie występuje stan zapalny lub zakażenie, miejscowe działanie znieczulające artykainy może być osłabione.⁶⁰⁶¹⁶²

Dawkę artykainy należy zmniejszyć w przypadku niedotlenienia, hiperkaliemii i kwasicy metabolicznej.⁶³⁶⁴⁶⁵

Środki ostrożności przy podawaniu

Istnieją dwa główne zagrożenia związane z podaniem artykainy, które wymagają szczególnych środków ostrożności:⁶⁶⁶⁷

1. Zagrożenia związane z przypadkowym wstrzyknięciem do naczynia krwionośnego

   Przypadkowe wstrzyknięcie do naczynia krwionośnego może spowodować nagłe wystąpienie wysokich stężeń adrenaliny/epinefryny i artykainy w krążeniu ogólnoustrojowym. Może to wiązać się z ciężkimi działaniami niepożądanymi, takimi jak drgawki, a następnie depresja ośrodkowego układu nerwowego oraz układu krążenia i oddechowego, a nawet śpiączka, postępująca do zatrzymania czynności oddechowej i krążenia.

   Z tego powodu, aby upewnić się, że przy wstrzyknięciu igła nie penetruje do naczynia krwionośnego, należy wykonać aspirację przed podaniem produktu leczniczego o działaniu miejscowo znieczulającym. Jednak brak krwi w strzykawce nie stanowi gwarancji uniknięcia wstrzyknięcia do naczynia krwionośnego.

2. Zagrożenia związane ze wstrzyknięciem do nerwu

   Przypadkowe wstrzyknięcie do nerwu może doprowadzić do wstecznego przemieszczenia leku wzdłuż nerwu. Aby uniknąć wstrzyknięcia do nerwu oraz zapobiec obrażeniom nerwów związanym z ich blokadą, należy zawsze delikatnie wycofać igłę w razie wystąpienia u pacjenta uczucia podobnego do porażenia prądem elektrycznym podczas wkłucia lub jeśli wkłucie jest szczególnie bolesne.

   Jeśli dojdzie do obrażeń nerwu, działanie neurotoksyczne może się nasilić z powodu potencjalnej neurotoksyczności chemicznej artykainy oraz obecności adrenaliny/epinefryny, gdyż może ona upośledzać okołonerwowy dopływ krwi i zapobiegać miejscowemu wypłukiwaniu artykainy.

⁶⁸⁶⁹

Bezpieczeństwo pacjenta po zabiegu

Istnieje ryzyko obrażeń spowodowanych ugryzieniem (warg, policzków, błony śluzowej i języka), szczególnie w przypadku dzieci. Należy poinformować pacjentów, że powinni unikać żucia gumy i jedzenia do czasu powrotu prawidłowego czucia.⁷⁰⁷¹⁷²

Opiekunowie małych dzieci powinni być świadomi ryzyka wystąpienia przypadkowych urazów tkanek miękkich na skutek ugryzienia z powodu ich przedłużonego zdrętwienia.⁷³

Substancje pomocnicze o znanym działaniu

Preparaty artykainy zawierają siarczyn sodu (E221) lub pirosiarczyn sodu (E223), który w rzadkich przypadkach może powodować ciężkie reakcje nadwrażliwości i skurcz oskrzeli.⁷⁴⁷⁵⁷⁶

Większość preparatów artykainy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na wkład, więc uznaje się je za „wolne od sodu”.^77787980

Wybór preparatu artykainy z odpowiednią zawartością adrenaliny/epinefryny

W przypadku pacjentów z określonymi chorobami współistniejącymi zaleca się stosowanie preparatu artykainy z niższą zawartością adrenaliny/epinefryny (5 μg/ml) zamiast preparatu z wyższą zawartością (10 μg/ml). Dotyczy to pacjentów z:⁸¹⁸²⁸³

• Chorobami układu krążenia (np. niewydolnością serca, chorobą wieńcową, zawałem mięśnia sercowego, zaburzeniami rytmu serca, nadciśnieniem tętniczym w wywiadzie)
• Zaburzeniami krążenia mózgowego, udarami w wywiadzie
• Niekontrolowaną cukrzycą
• Nadczynnością tarczycy
• Guzem chromochłonnym nadnerczy
• Podatnością na ostrą jaskrę z zamkniętym kątem przesączania

⁸⁴⁸⁵⁸⁶

Ryzyko reakcji alergicznych

W razie jakiegokolwiek ryzyka wystąpienia reakcji alergicznej należy wybrać do znieczulenia inny lek, nie zawierający artykainy.⁸⁷⁸⁸⁸⁹