Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Podczas stosowania olanzapiny w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (Zolaxa Rapid) należy wziąć pod uwagę, że poprawa kliniczna może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach leczenia. W tym okresie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu pacjenta¹.

Pacjenci z otępieniem i psychozą lub zaburzeniami zachowania

Stosowanie olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem nie jest zalecane ze względu na podwyższone ryzyko śmiertelności oraz zdarzeń naczyniowo-mózgowych. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo, trwających 6-12 tygodni, u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem, odnotowano dwukrotnie wyższą częstość zgonów u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy przyjmującej placebo (3,5% vs 1,5%). Zwiększona śmiertelność nie wynikała z dawkowania olanzapiny (średnia dawka dobowa 4,4 mg) ani czasu leczenia².

Czynniki zwiększające ryzyko zgonu w tej populacji obejmują:

• wiek powyżej 65 lat
• utrudnione połykanie
• sedacja
• niedożywienie i odwodnienie
• choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Jednak nawet u pacjentów bez powyższych czynników ryzyka śmiertelność była wyższa w grupie leczonej olanzapiną niż placebo^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy związanej z przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych u tych pacjentów bardzo często raportowano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, występujące częściej niż w grupie placebo. Co więcej, olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych⁵.

W tych badaniach wymagano, aby stan pacjentów był stabilny podczas przyjmowania najmniejszej skutecznej dawki leków przeciwparkinsonowskich (agonistów dopaminy) i aby przez cały czas badania pacjenci przyjmowali te same leki w stałych dawkach. Olanzapinę podawano początkowo w dawce 2,5 mg/dobę, a następnie, według decyzji badacza, dawkę tę zwiększano maksymalnie do 15 mg/dobę⁶.

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny to stan zagrażający życiu, związany ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Rzadkie przypadki ZZN zgłaszano również podczas leczenia olanzapiną. Objawy kliniczne ZZN obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia krwi, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Mogą również wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek⁷.

W przypadku wystąpienia objawów podmiotowych i przedmiotowych wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, bez innych klinicznych objawów ZZN, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę⁸.

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często raportowano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój lub nasilenie objawów cukrzycy, sporadycznie związane z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków zakończonych zgonem. W niektórych przypadkach odnotowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym⁹.

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjenta zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego. Pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, w tym produktem Zolaxa Rapid, należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (takich jak nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie). Pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka rozwoju cukrzycy należy regularnie badać w celu wykrycia pogorszenia kontroli glikemii¹⁰.

Zalecany schemat monitorowania:

• Pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia
• Kontrola 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• Następnie raz na rok

Należy również regularnie kontrolować masę ciała:

• Przed rozpoczęciem leczenia
• Po 4, 8 i 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia olanzapiną
• Następnie raz na kwartał

¹¹

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniu lipidów. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów oraz u osób z czynnikami ryzyka rozwoju takich zaburzeń¹².

U pacjentów otrzymujących leki przeciwpsychotyczne, w tym produkt Zolaxa Rapid, należy regularnie badać stężenie lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi:

• Przed rozpoczęciem leczenia
• Po 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia olanzapiną
• Następnie co 5 lat

¹³

Aktywność antycholinergiczna

Mimo że w badaniach in vitro wykazano aktywność antycholinergiczną olanzapiny, doświadczenia kliniczne ujawniły małą częstość występowania powiązanych objawów. Ponieważ doświadczenie kliniczne ze stosowaniem olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami jest ograniczone, należy zachować ostrożność przepisując produkt leczniczy pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• podobnymi schorzeniami

¹⁴

Czynność wątroby

Często obserwowano przemijające i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych – aminotransferazy alaninowej (AlAT) i aminotransferazy asparaginianowej (AspAT), szczególnie w początkowym etapie leczenia. Należy zachować ostrożność i wdrożyć monitoring u pacjentów:

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

¹⁵

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (w tym wątrobowokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną¹⁶.

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów:

• z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny
• przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• z przebytym zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki
• z zahamowaniem czynności szpiku kostnego w przebiegu współistniejącej choroby, radioterapii lub chemioterapii
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

¹⁷

Często zgłaszano występowanie neutropenii u pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem¹⁸.

Przerwanie leczenia

W przypadku nagłego przerwania leczenia olanzapiną rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) zgłaszano występowanie ostrych objawów, takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności
• wymioty

¹⁹

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF<500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) i nie wykazano istotnych różnic w częstości kardiologicznych zdarzeń niepożądanych w porównaniu do placebo²⁰.

Należy zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, szczególnie u pacjentów:

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

²¹

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zgłaszano przemijające występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Związek przyczynowy między tymi zdarzeniami a leczeniem olanzapiną nie został ustalony. Ponieważ u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami w układzie żylnym, należy wcześnie identyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka (np. unieruchomienie) i podejmować odpowiednie działania zapobiegawcze²².

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na główny wpływ olanzapiny na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Ponieważ olanzapina wykazuje in vitro antagonizm z dopaminą, może wykazywać działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy²³.

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków w wywiadzie stwierdzano napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia²⁴.

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej późne dyskinezy występowały ze statystycznie istotnie mniejszą częstością w przypadku olanzapiny. Jednak ryzyko wystąpienia późnych dyskinez wzrasta wraz z czasem trwania leczenia, dlatego w przypadku pojawienia się ich objawów u pacjenta przyjmującego olanzapinę należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie produktu. Po odstawieniu olanzapiny objawy późnych dyskinez mogą tymczasowo ulec zaostrzeniu lub dopiero się ujawnić²⁵.

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych niezbyt często obserwowano niedociśnienie ortostatyczne u pacjentów w podeszłym wieku leczonych olanzapiną. Zaleca się okresowy pomiar ciśnienia tętniczego u pacjentów powyżej 65. roku życia²⁶.

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano występowanie nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym, obserwacyjnym badaniu kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. W badaniu wykazano, że ryzyko nagłego zgonu sercowego podczas stosowania olanzapiny było porównywalne do ryzyka związanego z innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi uwzględnionymi w analizie zbiorczej²⁷.

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny²⁸.

Aspartam

Tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej Zolaxa Rapid zawierają aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. Ten produkt leczniczy może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią²⁹.