Właściwości farmakokinetyczne cefuroksymu

Cefuroksym aksetyl jest prolekiem cefalosporynowym drugiej generacji, który po podaniu doustnym ulega przekształceniu do aktywnej postaci – cefuroksymu. Ocena właściwości farmakokinetycznych tego leku obejmuje szczegółową analizę procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji, a także różnice występujące u poszczególnych grup pacjentów.¹

Wchłanianie

Po doustnym podaniu cefuroksymu aksetylu substancja ta wchłania się z przewodu pokarmowego, gdzie ulega szybkiej hydrolizie zarówno w błonie śluzowej jelita, jak i we krwi. Hydroliza prowadzi do uwolnienia wolnego, aktywnego cefuroksymu do krwiobiegu. Proces wchłaniania przebiega optymalnie, gdy lek jest przyjmowany krótko po posiłku.²

Po podaniu cefuroksymu aksetylu w postaci tabletek, maksymalne stężenia w surowicy krwi występują po około 2-3 godzinach od przyjęcia leku razem z pokarmem. Wartości maksymalnego stężenia w surowicy są zależne od dawki:

• 2,1 µg/ml po dawce 125 mg
• 4,1 µg/ml po dawce 250 mg
• 7,0 µg/ml po dawce 500 mg
• 13,6 µg/ml po dawce 1000 mg

Należy podkreślić, że zawiesina doustna cefuroksymu aksetylu charakteryzuje się odmiennym profilem wchłaniania w porównaniu z tabletkami. Wchłanianie z zawiesiny przebiega wolniej, co prowadzi do późniejszego wystąpienia mniejszego stężenia maksymalnego w surowicy oraz do zmniejszonej biodostępności (o 4-17%) w porównaniu z tabletkami. Co istotne, zawiesina doustna cefuroksymu aksetylu nie wykazuje biorównoważności z tabletkami, co stwierdzono w badaniach u zdrowych dorosłych ochotników. Z tego powodu nie należy zastępować jednej postaci leku drugą, przeliczając wprost miligramy na miligramy.³

Farmakokinetyka cefuroksymu wykazuje liniowość w całym zakresie dawkowania doustnego od 125 mg do 1000 mg, co oznacza, że wzrost stężenia leku w surowicy jest proporcjonalny do podanej dawki. Istotną cechą jest brak kumulacji leku po podawaniu powtarzanych dawek doustnych w zakresie 250-500 mg.⁴

Dystrybucja

Cefuroksym wiąże się z białkami osocza w stopniu umiarkowanym, co wynosi od 33% do 50%, zależnie od zastosowanej metodologii badawczej. Po zastosowaniu pojedynczej dawki cefuroksymu aksetylu wynoszącej 500 mg w postaci tabletek u 12 zdrowych ochotników, pozorna objętość dystrybucji osiągnęła wartość 50 l (ze współczynnikiem zmienności wynoszącym 28%).⁵

Cefuroksym wykazuje dobrą penetrację do tkanek i płynów ustrojowych. Stężenia leku przekraczające minimalne stężenia hamujące (MIC) dla powszechnie występujących patogenów bakteryjnych osiągane są w następujących strukturach:

• migdałkach
• tkance zatok przynosowych
• błonie śluzowej oskrzeli
• tkance kostnej
• płynie opłucnowym
• płynie stawowym
• mazi stawowej
• płynie otrzewnowym
• żółci
• plwocinie
• ciele szklistym

Cefuroksym posiada zdolność przenikania przez barierę krew-mózg, jednak występuje to jedynie w przypadku zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, kiedy przepuszczalność tej bariery jest zwiększona.⁶

Metabolizm

Cefuroksym nie podlega procesom metabolicznym w organizmie. Po przekształceniu proleku (cefuroksymu aksetylu) do aktywnej postaci (cefuroksymu), związek ten jest wydalany w formie niezmienionej.⁷

Eliminacja

Okres półtrwania cefuroksymu w surowicy mieści się w przedziale od 1 do 1,5 godziny. Lek jest wydalany głównie przez nerki w procesie przesączania kłębuszkowego i wydzielania cewkowego. Klirens nerkowy cefuroksymu wynosi od 125 do 148 ml/min/1,73 m².⁸

Farmakokinetyka w specjalnych grupach pacjentów

Płeć

Nie zaobserwowano istotnych różnic w farmakokinetyce cefuroksymu pomiędzy mężczyznami i kobietami, co wskazuje, że płeć nie wpływa na parametry farmakokinetyczne tego antybiotyku.⁹

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek nie jest wymagane stosowanie szczególnych środków ostrożności przy dawkach nieprzekraczających 1 g na dobę. Należy jednak pamiętać, że u pacjentów w tej grupie wiekowej często występuje zmniejszona wydolność nerek. Z tego powodu dawkowanie cefuroksymu u osób w podeszłym wieku powinno być dostosowane do stopnia wydolności nerek.¹⁰

Dzieci

U starszych niemowląt (powyżej 3 miesiąca życia) oraz u dzieci profil farmakokinetyczny cefuroksymu jest zbliżony do tego obserwowanego u dorosłych. Brak jest natomiast danych z badań klinicznych dotyczących stosowania cefuroksymu aksetylu u dzieci poniżej 3 miesiąca życia.^{3 miesięcy) oraz u dzieci, farmakokinetyka cefuroksymu jest podobna do obserwowanej u dorosłych. Nie ma dostępnych danych z badań klinicznych, dotyczących stosowania cefuroksymu aksetylu u dzieci w wieku poniżej 3 miesięcy.”>11}

Zaburzenia czynności nerek

Nie przeprowadzono pełnej oceny bezpieczeństwa stosowania i skuteczności cefuroksymu aksetylu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Ponieważ cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki, u pacjentów ze znacznym upośledzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min) zaleca się zmniejszenie dawki cefuroksymu. Celem modyfikacji dawkowania jest zrównoważenie wolniejszego wydalania leku. Co istotne, cefuroksym jest skutecznie usuwany z organizmu podczas dializy.<sup data-drug="Zinnat" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności cefuroksymu aksetylu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki. Dlatego, tak samo jak w przypadku podobnych antybiotyków, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. CrCl 12

Zaburzenia czynności wątroby

Nie ma dostępnych danych dotyczących farmakokinetyki cefuroksymu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Ponieważ cefuroksym jest eliminowany głównie przez nerki, przewiduje się, że zaburzenia czynności wątroby nie będą miały istotnego wpływu na farmakokinetykę tego antybiotyku.¹³

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Dla cefalosporyn, w tym dla cefuroksymu, najważniejszym wskaźnikiem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym, korelującym ze skutecznością kliniczną in vivo, jest wyrażona procentowo część odstępu czasowego między dawkami (%T), w której stężenie niezwiązanego leku w osoczu utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla docelowego patogenu. Parametr ten jest określany jako %T>MIC i bezpośrednio wpływa na skuteczność terapeutyczną leku.^MIC).”>14