Przeciwwskazania stosowania szczepionki VARIVAX

VARIVAX jako szczepionka zawierająca żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej (szczep Oka/Merck) posiada szereg istotnych przeciwwskazań do stosowania, które lekarz powinien starannie ocenić przed kwalifikacją pacjenta do szczepienia. Prawidłowa identyfikacja przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta¹.

Nadwrażliwość na składniki szczepionki

Szczepionki VARIVAX nie należy podawać osobom z nadwrażliwością na:

• Jakąkolwiek szczepionkę przeciwko ospie wietrznej – dotyczy to przypadków reakcji alergicznych na wcześniej podane szczepionki przeciw ospie wietrznej
• Którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w charakterystyce produktu – pełny wykaz znajduje się w części 6.1 ChPL
• Neomycynę – szczepionka może zawierać śladowe ilości tego antybiotyku, co jest szczególnie istotne u osób z udokumentowaną reakcją alergiczną na neomycynę w wywiadzie²

Nowotwory układu krwiotwórczego i chłonnego

Przeciwwskazaniem do podania szczepionki VARIVAX są następujące schorzenia onkologiczne i hematologiczne:

• Dyskrazja krwi – zaburzenia dotyczące składników morfotycznych krwi
• Białaczka – wszystkie typy nowotworów układu krwiotwórczego
• Chłoniaki – każdy rodzaj, niezależnie od typu histologicznego i stopnia zaawansowania
• Inne nowotwory złośliwe układu krwiotwórczego i chłonnego – ze względu na potencjalne ryzyko niekontrolowanego namnażania się wirusa szczepionkowego u pacjentów z upośledzoną odpornością³

Stany immunosupresji i zaburzenia odporności

Ze względu na zawartość żywego atenuowanego wirusa, szczepionka VARIVAX jest przeciwwskazana u osób z następującymi zaburzeniami odporności:

• Osoby leczone immunosupresyjnie, w tym stosujące duże dawki kortykosteroidów – leczenie immunosupresyjne zmniejsza zdolność organizmu do kontrolowania namnażania wirusa szczepionkowego
• Pacjenci z ciężkim humoralnym lub komórkowym niedoborem odporności, zarówno pierwotnym jak i nabytym, np.:
  • Ciężki złożony niedobór odporności
  • Agammaglobulinemia
  • AIDS
  • Objawowe zakażenie wirusem HIV
• Dzieci z niedoborem limfocytów T CD4+, według kryteriów wiekowych:
  • Poniżej 12 miesięcy: odsetek CD4+ < 25%
  • W wieku 12-35 miesięcy: odsetek CD4+ < 20%
  • W wieku 36-59 miesięcy: odsetek CD4+ < 15%
• Osoby z wrodzonym lub dziedzicznym zaburzeniem odporności w wywiadzie rodzinnym, u których nie potwierdzono prawidłowej funkcji układu immunologicznego przed planowanym szczepieniem⁴

Choroby infekcyjne i stany gorączkowe

Przeciwwskazaniem do podania szczepionki VARIVAX są także:

• Nieleczona czynna gruźlica – podanie żywej szczepionki może potencjalnie pogorszyć przebieg choroby i zwiększyć ryzyko powikłań
• Obecność choroby przebiegającej z gorączką powyżej 38,5°C – należy odroczyć szczepienie do czasu ustąpienia objawów. Warto podkreślić, że niewielkie podwyższenie temperatury ciała nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia⁵

Ciąża

Ciąża stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do podania szczepionki VARIVAX. Dodatkowo, po szczepieniu kobiety w wieku rozrodczym powinny unikać zajścia w ciążę przez okres co najmniej 1 miesiąca. Wynika to z teoretycznego ryzyka przeniesienia wirusa szczepionkowego na płód. Lekarze powinni poinformować pacjentki o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji w tym okresie⁶.

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie szczepionki VARIVAX?

Sytuacje wymagające czasowego odroczenia szczepienia

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których lekarz powinien rozważyć czasowe odroczenie szczepienia szczepionką VARIVAX:

• Stan podgorączkowy lub niewielkie infekcje górnych dróg oddechowych – po ustąpieniu ostrych objawów szczepienie może zostać wykonane
• Planowane w najbliższym czasie zabiegi operacyjne wymagające immunosupresji
• Niedawne przetoczenie krwi lub podanie immunoglobulin – należy zachować odpowiedni odstęp czasowy zgodnie z zaleceniami dla szczepionek zawierających żywe wirusy
• Pacjenci w trakcie intensywnej terapii lekami immunosupresyjnymi – szczepienie należy odroczyć do czasu odbudowy funkcji układu immunologicznego⁷

Szczególne grupy pacjentów wymagające ostrożności

Lekarz powinien zachować szczególną ostrożność i dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka w następujących grupach pacjentów:

• Osoby zamieszkujące z pacjentami z ciężkimi niedoborami odporności – ze względu na ryzyko przeniesienia wirusa szczepionkowego
• Pacjenci z łagodnymi zaburzeniami odporności, u których nie stwierdzono bezwzględnych przeciwwskazań
• Osoby z wywiadem reakcji alergicznych na inne szczepionki lub leki
• Pacjenci, u których w rodzinie występowały ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne⁸

Okoliczności wymagające natychmiastowej dyskwalifikacji

Istnieją sytuacje, w których lekarz powinien natychmiast odradzić stosowanie szczepionki VARIVAX:

• Wystąpienie ciężkiej reakcji alergicznej po poprzedniej dawce tej samej szczepionki
• Potwierdzona nadwrażliwość na neomycynę
• Wykrycie podczas kwalifikacji do szczepienia nierozpoznanego wcześniej zaburzenia odporności
• Podejrzenie lub potwierdzenie ciąży
• Rozpoznanie aktywnej postaci nieleczonej gruźlicy⁹

Zalecenia dla lekarzy kwalifikujących do szczepienia

Przed kwalifikacją pacjenta do szczepienia szczepionką VARIVAX, lekarz powinien:

• Przeprowadzić dokładny wywiad medyczny, zwracając szczególną uwagę na przebyte choroby i reakcje alergiczne
• Ocenić aktualny stan zdrowia pacjenta, w tym obecność gorączki i innych objawów infekcji
• Zweryfikować przyjmowane przez pacjenta leki, ze szczególnym uwzględnieniem leków immunosupresyjnych
• U kobiet w wieku rozrodczym wykluczyć ciążę i poinformować o konieczności unikania zajścia w ciążę przez miesiąc po szczepieniu
• W przypadku wątpliwości dotyczących stanu immunologicznego pacjenta, rozważyć wykonanie odpowiednich badań laboratoryjnych przed podjęciem decyzji o szczepieniu¹⁰