Przedawkowanie leku Tramadol hydrochloride + Paracetamol Accord

Tramadol hydrochloride + Paracetamol Accord (37,5 mg + 325 mg) jest złożonym produktem leczniczym, zawierającym dwie substancje czynne. Przedawkowanie tego preparatu jest szczególnie niebezpieczne, gdyż może prowadzić do wystąpienia objawów zatrucia zarówno tramadolem chlorowodorkiem, jak i paracetamolem, lub objawów związanych z obiema substancjami jednocześnie. ¹

Objawy przedawkowania tramadolu chlorowodorku

W przypadku zatrucia tramadolem chlorowodorkiem należy spodziewać się objawów typowych dla przedawkowania opioidowych leków przeciwbólowych o działaniu ośrodkowym. Klinicznie manifestują się one poprzez charakterystyczne objawy, do których należą: ²

• Zwężenie źrenic – charakterystyczna mioza opioidowa
• Wymioty – często intensywne, trudne do opanowania
• Zapaść sercowo-naczyniowa – objawiająca się spadkiem ciśnienia tętniczego i zaburzeniami perfuzji narządowej
• Zaburzenia świadomości – od senności i splątania do śpiączki
• Drgawki – mogą występować napady drgawkowe o różnym nasileniu
• Depresja oddechowa – od płytkiego, nieregularnego oddechu do całkowitego zatrzymania oddechu

Warto podkreślić, że w przypadku przedawkowania tramadolu notowano także przypadki zespołu serotoninowego, który jest potencjalnie zagrażającym życiu stanem wynikającym z nadmiernej aktywności serotoninergicznej w ośrodkowym układzie nerwowym. ³

Objawy przedawkowania paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu stanowi szczególne zagrożenie dla małych dzieci, jednakże u osób w każdym wieku może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Charakterystyczny przebieg zatrucia paracetamolem obejmuje kilka faz: ⁴

W ciągu pierwszych 24 godzin mogą wystąpić następujące objawy:

• Bladość – wynikająca z zaburzeń hemodynamicznych
• Nudności i wymioty – często intensywne, mogące maskować inne objawy
• Jadłowstręt – brak apetytu
• Ból brzucha – najczęściej zlokalizowany w prawym podżebrzu

Uszkodzenie wątroby, stanowiące najpoważniejsze powikłanie zatrucia paracetamolem, rozwija się zazwyczaj w ciągu 12-48 godzin po przyjęciu toksycznej dawki leku. W przebiegu ciężkiego zatrucia mogą wystąpić: ⁵

• Zaburzenia metabolizmu glukozy – hipoglikemia lub hiperglikemia
• Kwasica metaboliczna – wynikająca z zaburzeń funkcji wątroby
• Niewydolność wątroby – która może prowadzić do encefalopatii wątrobowej, śpiączki i zgonu
• Ostra niewydolność nerek – z ostrą martwicą nabłonka kanalików nerkowych, może rozwinąć się nawet przy braku ciężkiego uszkodzenia wątroby
• Zaburzenia rytmu serca – manifestujące się jako arytmie o różnym nasileniu
• Zapalenie trzustki – jako powikłanie zatrucia paracetamolem

Istotnym aspektem jest fakt, że u osób dorosłych uszkodzenie wątroby może wystąpić po przyjęciu 7,5-10 g lub większej dawki paracetamolu. ⁶ Mechanizm toksyczności paracetamolu polega na tym, że nadmierne ilości toksycznego metabolitu, który przy standardowych dawkach jest neutralizowany przez glutation, przy przedawkowaniu nieodwracalnie wiążą się z tkanką wątrobową, prowadząc do jej uszkodzenia. ⁷

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Przedawkowanie preparatu Tramadol hydrochloride + Paracetamol Accord wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i hospitalizacji na oddziale specjalistycznym. Kluczowe znaczenie ma szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania: ⁸

1. Podtrzymywanie czynności życiowych – zapewnienie drożności dróg oddechowych i stabilizacja układu krążenia ma priorytetowe znaczenie
2. Diagnostyka laboratoryjna – należy jak najszybciej pobrać krew w celu oznaczenia stężeń paracetamolu i tramadolu w osoczu oraz wykonania prób wątrobowych ⁹
3. Monitorowanie funkcji wątroby – należy wykonać próby wątrobowe na początku leczenia i powtarzać je co 24 godziny; zazwyczaj obserwuje się podwyższoną aktywność enzymów wątrobowych (AspAT, ALAT), które wracają do wartości prawidłowych po 1-2 tygodniach ¹⁰
4. Dekontaminacja przewodu pokarmowego – opróżnienie żołądka poprzez wywołanie wymiotów (tylko u pacjentów przytomnych) lub płukanie żołądka ¹¹
5. Leczenie specyficznych objawów:
   • Depresji oddechowej – stosowanie naloksonu (antagonisty receptorów opioidowych)
   • Drgawek – podawanie diazepamu

   ¹²

Należy podkreślić, że hemodializa i hemofiltracja mają ograniczoną skuteczność w eliminacji tramadolu z organizmu, gdyż substancja ta jest usuwana z surowicy w minimalnym stopniu tymi metodami. Z tego powodu, leczenie ostrego zatrucia produktem Tramadol hydrochloride + Paracetamol Accord wyłącznie za pomocą hemodializy lub hemofiltracji nie stanowi odpowiedniej metody detoksykacji. ¹³

Specyficzne postępowanie w przedawkowaniu paracetamolu

W przypadku przedawkowania paracetamolu, które stanowi największe zagrożenie ze względu na potencjalne nieodwracalne uszkodzenie wątroby, kluczowe znaczenie ma szybkie rozpoczęcie leczenia, nawet przy braku wyraźnych wczesnych objawów. ¹⁴

Postępowanie obejmuje:

1. Płukanie żołądka – zalecane u każdej osoby dorosłej lub nastolatka, która przyjęła około 7,5 g lub więcej paracetamolu w ciągu poprzedzających 4 godzin oraz u każdego dziecka, które przyjęło ≥150 mg/kg mc. paracetamolu w tym samym okresie ¹⁵
2. Oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi – należy je wykonać po upływie 4 godzin od zażycia dawki leku, aby ocenić ryzyko uszkodzenia wątroby przy pomocy nomogramu przedawkowania paracetamolu ¹⁶
3. Podanie antidotum – może być konieczne podanie doustne metioniny lub dożylne N-acetylocysteiny (NAC), które mogą działać korzystnie przynajmniej przez 48 godzin po przedawkowaniu ¹⁷

Szczególnie istotne jest wczesne rozpoczęcie podawania NAC – najlepsze wyniki daje terapia rozpoczęta w ciągu 8 godzin od przedawkowania. Jednakże, nawet jeśli upłynęło więcej niż 8 godzin od zażycia leku, należy podać NAC i kontynuować jego podawanie przez cały okres terapii. ¹⁸

W przypadku podejrzenia bardzo dużego przedawkowania leczenie przy użyciu NAC należy rozpocząć bezzwłocznie, bez oczekiwania na wyniki badań. ¹⁹ Co więcej, niezależnie od ilości spożytego paracetamolu, należy podać antidotum (NAC) doustnie lub dożylnie tak szybko, jak to możliwe, optymalnie w ciągu 8 godzin od przedawkowania. ²⁰

Tabela objawów przedawkowania