Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Topamax 25 mg

Wpływ topiramatu na płodność, ciążę i laktację

Topiramat, jako lek przeciwpadaczkowy (LPP), wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Poniższe informacje stanowią kompleksowy przegląd kluczowych aspektów bezpieczeństwa, które lekarz powinien przekazać pacjentce w tych szczególnych sytuacjach klinicznych.¹

Ogólne ryzyko związane z padaczką i LPP

Kluczowym elementem opieki nad kobietami w wieku rozrodczym chorującymi na padaczkę jest zapewnienie specjalistycznej porady dotyczącej potencjalnego ryzyka dla płodu. Ryzyko to wynika zarówno z samych napadów padaczkowych, jak i ze stosowanego leczenia przeciwpadaczkowego. Przy planowaniu ciąży należy zweryfikować konieczność kontynuacji leczenia przeciwpadaczkowego. Bardzo istotne jest unikanie nagłego przerywania terapii LPP u kobiet z padaczką, gdyż może to spowodować napady przełomowe, niebezpieczne zarówno dla matki, jak i dla płodu. Jeśli to możliwe, należy preferować monoterapię, ponieważ leczenie skojarzone wieloma lekami przeciwpadaczkowymi może wiązać się z większym ryzykiem wystąpienia wad wrodzonych.²

Specyficzne ryzyko związane ze stosowaniem topiramatu

Topiramat wykazuje działanie teratogenne, co zostało potwierdzone w badaniach na zwierzętach (myszy, szczury, króliki). U ludzi lek ten przenika przez barierę łożyskową, osiągając podobne stężenia w krwi pępowinowej i matczynej.³

Dane z rejestrów ciąż wskazują na następujące ryzyka u niemowląt narażonych na topiramat w życiu płodowym podczas monoterapii:⁴

Poważne wady wrodzone i zahamowanie wzrostu płodu

• Zwiększone ryzyko wad wrodzonych – szczególnie rozszczepu wargi/podniebienia, spodziectwa i nieprawidłowości dotyczących różnych układów ciała, zwłaszcza po ekspozycji w pierwszym trymestrze ciąży. Północnoamerykański rejestr ciąż u pacjentek leczonych lekami przeciwpadaczkowymi wykazał około 3-krotnie większą częstość występowania poważnych wad wrodzonych (4,3%) w porównaniu z grupą referencyjną nieprzyjmującą LPP (1,4%). Rejestr skandynawski potwierdził 2-3-krotnie większą częstość takich wad (do 9,5%) w porównaniu z grupą kontrolną (3,0%). Badania wskazują również, że terapia skojarzona z innymi LPP zwiększa ryzyko działania teratogennego w porównaniu z monoterapią. Ryzyko to jest zależne od dawki i dotyczy wszystkich zakresów dawkowania. U kobiet, które urodziły dziecko z wadą wrodzoną podczas terapii topiramatem, istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia wad rozwojowych w kolejnych ciążach przy kontynuacji ekspozycji na ten lek.⁵
• Większa częstość niskiej masy urodzeniowej (<2500 gramów) w porównaniu z grupą referencyjną.⁶
• Zwiększona częstość za małej masy ciała dziecka w stosunku do wieku ciążowego (SGA – Small for Gestational Age), definiowana jako masa urodzeniowa poniżej 10. percentyla skorygowana o wiek ciążowy, ze stratyfikacją według płci. W północnoamerykańskim rejestrze ryzyko SGA u dzieci kobiet otrzymujących topiramat wynosiło 18% w porównaniu z 5% u dzieci kobiet zdrowych nieprzyjmujących LPP. Długoterminowe następstwa SGA nie zostały do końca określone.⁷

Zaburzenia neurorozwojowe

Dane z dwóch skandynawskich rejestrów obserwacyjnych sugerują, że częstość występowania zaburzeń ze spektrum autyzmu, niepełnosprawności intelektualnej lub zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) może być 2-3 razy większa u około 300 dzieci matek chorych na padaczkę narażonych na topiramat w życiu płodowym, w porównaniu z dziećmi matek chorych na padaczkę nienarażonych na LPP. Należy jednak zaznaczyć, że trzecie obserwacyjne badanie kohortowe przeprowadzone w USA nie wykazało zwiększonej skumulowanej częstości występowania tych powikłań do 8. roku życia u około 1000 dzieci matek chorych na padaczkę narażonych na topiramat w życiu płodowym w porównaniu z dziećmi matek chorych na padaczkę nienarażonych na LPP.⁸

Postępowanie w zależności od wskazania

Wskazanie w leczeniu padaczki

Topiramat jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, chyba że nie ma odpowiedniego leczenia alternatywnego. Kobieta musi zostać szczegółowo poinformowana i w pełni zrozumieć ryzyko związane ze stosowaniem topiramatu w trakcie ciąży, w tym ryzyko dotyczące niekontrolowanej padaczki w ciąży.⁹

Kluczowe zalecenia dotyczące postępowania w przypadku padaczki:

• Jeśli kobieta planuje ciążę, należy podjąć działania zmierzające do zmiany leczenia na odpowiednie leczenie alternatywne przed odstawieniem antykoncepcji.¹⁰
• Jeśli kobieta zajdzie w ciążę podczas stosowania topiramatu, należy ją niezwłocznie skierować do specjalisty w celu ponownej oceny leczenia i rozważenia alternatywnych opcji terapeutycznych.¹¹
• Jeśli topiramat jest kontynuowany w ciąży, konieczne jest skierowanie pacjentki do specjalisty w celu oceny i uzyskania porady dotyczącej narażonej ciąży oraz zapewnienia ścisłego monitorowania w okresie prenatalnym.¹²

Wskazanie w zapobieganiu migrenie

Topiramat jest bezwzględnie przeciwwskazany do stosowania w czasie ciąży w przypadku wskazania migrenowego.¹³

Zalecenia dla kobiet w wieku rozrodczym

Niezależnie od wskazania, topiramat jest przeciwwskazany do stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują wysoce skutecznej antykoncepcji. Wyjątkiem są pacjentki z padaczką, dla których nie ma odpowiedniej alternatywy terapeutycznej, ale które planują ciążę i są w pełni świadome ryzyka związanego ze stosowaniem topiramatu w trakcie ciąży.¹⁴

Zasady dotyczące antykoncepcji:

• Należy stosować co najmniej jedną wysoce skuteczną metodę antykoncepcji (np. wkładkę wewnątrzmaciczną) lub dwie uzupełniające się formy antykoncepcji, w tym metodę barierową.¹⁵
• Antykoncepcję należy kontynuować w trakcie leczenia i przez co najmniej 4 tygodnie po zakończeniu stosowania produktu Topamax.¹⁶
• U kobiet w wieku rozrodczym należy rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne, jeśli są dostępne.¹⁷

Przed rozpoczęciem leczenia topiramatem u kobiet w wieku rozrodczym wymagane są następujące działania:

1. Wykonanie testu ciążowego.¹⁸
2. Pełne poinformowanie pacjentki o ryzyku związanym ze stosowaniem topiramatu w trakcie ciąży, w tym o konieczności konsultacji specjalistycznej w przypadku planowania ciąży oraz o potrzebie natychmiastowego kontaktu ze specjalistą w razie zajścia w ciążę lub podejrzenia ciąży podczas przyjmowania topiramatu.¹⁹
3. U kobiet chorych na padaczkę konieczne jest również omówienie ryzyka związanego z niekontrolowaną padaczką dla ciąży.²⁰

Karmienie piersią

Badania na zwierzętach wykazały wydzielanie topiramatu z mlekiem matki. Chociaż brak jest kontrolowanych badań dotyczących wydzielania topiramatu do mleka kobiet, ograniczone obserwacje kliniczne wskazują, że topiramat jest w znacznym stopniu wydzielany do mleka ludzkiego.²¹

U noworodków i niemowląt karmionych piersią przez matki otrzymujące topiramat zaobserwowano następujące objawy:

• Biegunka
• Senność
• Drażliwość
• Nieprawidłowy przyrost masy ciała²²

Ze względu na te potencjalne działania niepożądane u dzieci karmionych piersią, lekarz powinien przeprowadzić szczegółową ocenę stosunku korzyści do ryzyka i podjąć decyzję, czy zalecić przerwanie karmienia piersią, czy też przerwanie/zaniechanie leczenia topiramatem. Decyzja powinna uwzględniać korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii dla kobiety.²³

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały niekorzystnego wpływu topiramatu na płodność. Natomiast nie przeprowadzono dotychczas badań określających wpływ topiramatu na płodność u ludzi, dlatego ten aspekt pozostaje nieustalony.²⁴