Działania niepożądane leku Tigrix

Profil bezpieczeństwa tikagreloru został dokładnie przebadany w ramach dwóch dużych badań klinicznych fazy 3 (PLATO i PEGASUS), które objęły łącznie ponad 39 000 pacjentów. Doświadczenia kliniczne wskazują na szczególny profil działań niepożądanych, który personel medyczny powinien brać pod uwagę podczas prowadzenia terapii tym lekiem. ¹

Ogólny profil bezpieczeństwa

W badaniu PLATO zaobserwowano wyższą częstość przerwania leczenia z powodu zdarzeń niepożądanych u pacjentów otrzymujących tikagrelor w porównaniu do grupy leczonej klopidogrelem (7,4% vs 5,4%). Podobnie w badaniu PEGASUS pacjenci przyjmujący tikagrelor częściej przerywali terapię z powodu działań niepożądanych niż pacjenci leczeni kwasem acetylosalicylowym (ASA) w monoterapii (16,1% w grupie leczonej tikagrelorem w dawce 60 mg w skojarzeniu z ASA vs 8,5% w grupie otrzymującej ASA w monoterapii). ²

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi u pacjentów leczonych tikagrelorem były krwawienia i duszność. Oba te działania niepożądane wymagają szczególnej uwagi klinicznej i monitorowania podczas terapii tikagrelorem. ³

Systematyka działań niepożądanych

Działania niepożądane tikagreloru zostały rozpoznane zarówno w trakcie badań klinicznych, jak i zgłoszone w ramach monitorowania bezpieczeństwa po wprowadzeniu produktu do obrotu. Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych według częstości występowania oraz klasyfikacji układów i narządów zgodnie z MedDRA. ⁴

Szczegółowa charakterystyka powikłań krwotocznych

Krwawienia stanowią najczęstsze i potencjalnie najpoważniejsze działania niepożądane związane ze stosowaniem tikagreloru. Wyniki badania PLATO przedstawiają szczegółową analizę częstości występowania różnych typów krwawień podczas terapii tikagrelorem. ⁵

W badaniach klinicznych uwzględniono różne kategorie krwawień, w tym:

• Ciężkie krwawienia ogółem według kryteriów PLATO – obejmują krwawienia prowadzące do zgonu, zagrażające życiu, wymagające transfuzji lub interwencji medycznej
• Ciężkie krwawienia prowadzące do zgonu/zagrażające życiu – najbardziej niebezpieczna podgrupa powikłań krwotocznych
• Ciężkie krwawienia niezwiązane z pomostowaniem aortalno-wieńcowym (CABG) – istotna kategoria kliniczna dla pacjentów niepoddawanych zabiegom kardiochirurgicznym
• Ciężkie krwawienia niezwiązane z zabiegami – krwawienia występujące poza kontekstem procedur inwazyjnych
• Ciężkie i niewielkie krwawienia łącznie – całościowa ocena obciążenia krwawieniami

Analiza danych z badania PLATO wykazała zwiększone ryzyko ciężkich krwawień ogółem u pacjentów przyjmujących tikagrelor w porównaniu do klopidogrelu. Ta różnica była szczególnie widoczna w kategoriach krwawień niezwiązanych z zabiegami pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG). ⁶

Duszność jako istotne działanie niepożądane

Duszność stanowi drugie najczęściej zgłaszane działanie niepożądane w trakcie terapii tikagrelorem. Jest to objaw występujący bardzo często (≥1/10 pacjentów) i wymaga różnicowania z potencjalnymi kardiologicznymi przyczynami trudności w oddychaniu. W przeciwieństwie do powikłań krwotocznych, duszność związana z tikagrelorem ma zazwyczaj charakter samoograniczający się i zwykle nie wymaga przerwania terapii, choć może znacząco wpływać na komfort życia pacjenta. ⁷

Zaburzenia metaboliczne związane z tikagrelorem

Wśród działań niepożądanych tikagreloru odnotowano również zaburzenia metaboliczne, w szczególności hiperurykemię (często) oraz dnę moczanową (niezbyt często). Obserwacje te wskazują na potrzebę monitorowania stężenia kwasu moczowego u pacjentów z czynnikami ryzyka, szczególnie z wywiadem w kierunku dny moczanowej lub hiperurykemii. ⁸

Wpływ na układ nerwowy

Tikagrelor może wywoływać działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak zawroty głowy, omdlenia i bóle głowy (często). Szczególnie istotnym, choć niezbyt częstym powikłaniem jest krwotok śródczaszkowy, który może stanowić zagrożenie życia i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. ⁹

Oddziaływanie na układ pokarmowy

Podczas stosowania tikagreloru często występują działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, w tym krwotoki z przewodu pokarmowego, biegunka, nudności, niestrawność i zaparcia. Szczególnie niebezpiecznym, choć niezbyt częstym powikłaniem jest krwotok zaotrzewnowy, który ze względu na trudności diagnostyczne może stanowić poważne zagrożenie dla pacjenta. ¹⁰

Reakcje nadwrażliwości

Niezbyt często podczas leczenia tikagrelorem mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy. Należy pouczyć pacjentów o konieczności natychmiastowego zgłoszenia objawów reakcji alergicznej, takich jak wysypka, świąd, obrzęk twarzy, warg lub języka. ¹¹

Zaburzenia hematologiczne

Oprócz powikłań krwotocznych, tikagrelor może wywoływać inne zaburzenia hematologiczne, takie jak małopłytkowość i trombocytopenia (niezbyt często). Z częstością nieznaną raportowano zakrzepową mikroangiopatię, która jest poważnym stanem klinicznym wymagającym szybkiego rozpoznania i leczenia. ¹²

Wpływ na nerki

Tikagrelor może powodować zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi (często), co wskazuje na potrzebę monitorowania funkcji nerek podczas terapii, szczególnie u pacjentów z wyjściowo upośledzoną czynnością nerek, osób starszych oraz pacjentów przyjmujących jednocześnie inne leki potencjalnie nefrotoksyczne. Krwawienia z układu moczowego również występują często podczas terapii tikagrelorem. ¹³