Właściwości farmakodynamiczne
Tigrix 90 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Tigrix

Tikagrelor, substancja czynna leku Tigrix, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków hamujących agregację płytek z wyłączeniem heparyny, oznaczonej kodem ATC: B01AC24. Jest to związek chemiczny zaliczany do grupy cyklopentylotriazolopirymidyn (CPTP), który wykazuje swoiste właściwości farmakodynamiczne wpływające na funkcjonowanie płytek krwi.¹

Mechanizm działania

Tikagrelor jest doustnym, bezpośrednio działającym i selektywnym antagonistą receptora P2Y12. Charakterystyczną cechą tego leku jest odwracalność wiązania z receptorem. Mechanizm działania tikagreloru polega na zapobieganiu ADP-zależnej aktywacji i agregacji płytek krwi, która jest związana z receptorem P2Y12. Należy podkreślić, że tikagrelor nie blokuje samego wiązania ADP do receptora, lecz po przyłączeniu się do receptora P2Y12 zapobiega przekazywaniu sygnału stymulowanemu przez ADP.²

Znaczenie kliniczne tego mechanizmu wynika z faktu, że płytki krwi uczestniczą zarówno w inicjowaniu, jak i progresji zakrzepowych powikłań miażdżycy. W badaniach wykazano, że hamowanie czynności płytek krwi prowadzi do zmniejszenia ryzyka wystąpienia poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak:³

• zgon
• zawał mięśnia sercowego
• udar mózgu

Dodatkowym mechanizmem działania tikagreloru jest zwiększanie lokalnego stężenia endogennej adenozyny, co zachodzi poprzez hamowanie równowagowego transportera nukleozydów-1 (ENT-1, ang. equilibrative nucleoside transporter 1). Ta właściwość leku przyczynia się do występowania specyficznych efektów biologicznych.⁴

W badaniach klinicznych wykazano, że tikagrelor, poprzez zwiększenie stężenia adenozyny, nasila następujące działania u zdrowych ochotników oraz pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym (OZW):⁵

• Rozszerzenie naczyń krwionośnych – mierzone jako wzrost przepływu wieńcowego zarówno u zdrowych ochotników, jak i u pacjentów z OZW
• Ból głowy – jako objaw związany z rozszerzeniem naczyń
• Hamowanie czynności płytek krwi – obserwowane w pełnej krwi ludzkiej w warunkach in vitro
• Duszność – jako efekt zwiększonego stężenia adenozyny

Należy jednak zaznaczyć, że związek pomiędzy obserwowanym zwiększeniem ilości adenozyny a skutkami klinicznymi (np. zachorowalność-śmiertelność) nie został dotychczas jednoznacznie określony.⁶

Dynamika działania leku

Profil działania farmakodynamicznego tikagreloru charakteryzuje się specyficzną dynamiką zarówno w kontekście początku, jak i końca działania leku.⁷

Początek działania

U pacjentów ze stabilną chorobą wieńcową, którzy jednocześnie stosują kwas acetylosalicylowy, tikagrelor charakteryzuje się szybkim początkiem działania farmakologicznego. Obrazują to następujące parametry:⁸

• Średnie zahamowanie agregacji płytek (IPA) równe około 41% po zaledwie 30 minutach od zastosowania dawki nasycającej 180 mg tikagreloru
• Maksymalny wpływ IPA na poziomie 89% osiągany po upływie 2-4 godzin od zastosowania leku
• Utrzymywanie się maksymalnego efektu przez okres od 2 do 8 godzin

Warto podkreślić, że u 90% pacjentów największy stopień zahamowania płytek, przekraczający 70%, obserwowany jest już po 2 godzinach od zastosowania leku. Ten fakt ma istotne znaczenie kliniczne, szczególnie w kontekście stosowania leku w ostrych stanach kardiologicznych.⁹

Koniec działania

Zakończenie działania tikagreloru ma szczególne znaczenie w kontekście planowanych zabiegów operacyjnych. W przypadku planowanego wykonania zabiegu pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG), ryzyko krwawienia związane ze stosowaniem tikagreloru jest większe w porównaniu z klopidogrelem, jeśli lek zostanie odstawiony na krócej niż 96 godzin przed zabiegiem. Ten fakt powinien być uwzględniany przy planowaniu interwencji chirurgicznych u pacjentów otrzymujących tikagrelor.¹⁰

Zmiana terapii przeciwpłytkowej

Dane farmakodynamiczne dotyczące zmiany terapii między lekami przeciwpłytkowymi wskazują na istotne różnice w stopniu zahamowania agregacji płytek krwi:¹¹

• Zmiana leczenia z klopidogrelu w dawce 75 mg na tikagrelor w dawce 90 mg dwa razy na dobę skutkuje zwiększeniem IPA o 26,4% w liczbach bezwzględnych
• Zmiana z tikagreloru na klopidogrel powoduje zmniejszenie IPA o 24,5% w liczbach bezwzględnych

Co istotne z perspektywy klinicznej, pacjenci mogą być przestawiani z klopidogrelu na tikagrelor bez zaburzenia działania przeciwpłytkowego, co zapewnia ciągłość ochrony przeciwzakrzepowej podczas zmiany leku.¹²