Właściwości farmakodynamiczne
Soligamma 10 000 IU

Właściwości farmakodynamiczne leku Soligamma

Lek Soligamma zawiera cholekalcyferol (witaminę D₃) należący do grupy farmakoterapeutycznej witamin D i jej analogów (kod ATC: A11CC05). Dostępny jest w trzech mocach: 5 000 IU (125 mikrogramów), 10 000 IU (250 mikrogramów) oraz 20 000 IU (500 mikrogramów) w postaci tabletek powlekanych. Lek stosowany jest w leczeniu początkowym klinicznie istotnego niedoboru witaminy D u osób dorosłych.¹

Mechanizm działania

Cholekalcyferol (witamina D₃) jest związkiem wytwarzanym naturalnie w skórze z 7-dehydrocholesterolu pod wpływem promieniowania ultrafioletowego UVB. Aby osiągnąć biologicznie aktywną postać, witamina D₃ przechodzi dwuetapowy proces hydroksylacji – pierwszy etap zachodzi w wątrobie (w pozycji 25), a drugi w nerkach (w pozycji 1), co prowadzi do powstania 1,25-dihydroksycholekalcyferolu.²

Rola fizjologiczna witaminy D₃

Aktywna forma witaminy D₃ pełni kluczową funkcję w gospodarce wapniowo-fosforanowej organizmu, współdziałając z parathormonem (PTH) i kalcytoniną. Główne działania biologiczne 1,25-dihydroksycholekalcyferolu obejmują:³

• Stymulację wchłaniania wapnia w jelicie – witamina D₃ w formie aktywnej zwiększa wchłanianie wapnia w jelicie cienkim, zarówno przez mechanizmy bierne, jak i czynne⁴
• Regulację metabolizmu kostnego – wspomaga wbudowywanie wapnia w osseinę (białkową macierz kostną) oraz kontroluje uwalnianie wapnia z tkanki kostnej⁵
• Transport fosforanów – aktywna witamina D₃ stymuluje zarówno bierny, jak i czynny transport fosforanów w organizmie⁶
• Działanie nerkowe – zmniejsza wydalanie wapnia i fosforanów przez nerki poprzez zwiększenie ich cewkowego wchłaniania zwrotnego⁷
• Regulację wydzielania parathormonu – aktywna forma witaminy D₃ hamuje bezpośrednio wytwarzanie PTH w przytarczycach; dodatkowo wydzielanie PTH jest pośrednio hamowane przez zwiększone wchłanianie wapnia w jelicie cienkim⁸

Status biologiczny witaminy D₃

Z punktu widzenia biochemicznego i fizjologicznego, cholekalcyferol powinien być traktowany bardziej jako prekursor hormonu sterydowego niż klasyczna witamina. Oprócz syntezy skórnej pod wpływem promieniowania UVB, cholekalcyferol może być również dostarczany organizmowi z pożywieniem lub jako preparat farmaceutyczny. Warto zauważyć, że podawanie cholekalcyferolu w postaci leku może ominąć naturalny mechanizm hamowania jego nadmiernej syntezy w skórze, co potencjalnie może prowadzić do przedawkowania i zatrucia w przypadku nieprawidłowego stosowania.⁹

Źródła witaminy D₃ w diecie

Naturalnymi źródłami witaminy D₃ w diecie są przede wszystkim:

• Źródła bogate w witaminę D₃: olej z wątroby ryb oraz same ryby¹⁰
• Źródła o niższej zawartości witaminy D₃: mięso, żółtko jaja, mleko i przetwory mleczne, awokado¹¹

Konsekwencje niedoboru witaminy D

Niedobór witaminy D może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolizmu kostnego i gospodarki wapniowo-fosforanowej, takich jak:¹²

• Krzywica – niewystarczające wapnienie kośćca u dzieci i młodzieży w okresie wzrostu
• Osteomalacja – odwapnienie kości u dorosłych
• Osteoporoza – utrata masy kostnej prowadząca do zwiększonego ryzyka złamań

Niedobór wapnia i/lub witaminy D powoduje wtórną nadczynność przytarczyc charakteryzującą się zwiększonym wydzielaniem parathormonu. Ten mechanizm kompensacyjny prowadzi do zwiększonego obrotu kostnego, co może skutkować zwiększoną łamliwością kości i podwyższonym ryzykiem złamań. Warto zaznaczyć, że ten proces jest potencjalnie odwracalny po wyrównaniu stężenia witaminy D do prawidłowego poziomu.¹³