Właściwości farmakodynamiczne leku Sitagliptin Polpharma

Sitagliptin Polpharma należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inhibitory dipeptydylopeptydazy 4 (DPP-4), której przypisano kod ATC: A10BH01. Jest to doustny lek hipoglikemizujący stosowany w terapii cukrzycy typu 2.¹

Mechanizm działania

Poprawa kontroli glikemii obserwowana podczas stosowania Sitagliptin Polpharma wynika z pośrednictwa w zwiększaniu stężenia aktywnych hormonów z grupy inkretyn. Do tej grupy należą glukagonopodobny peptyd-1 (GLP-1) oraz zależny od glukozy polipeptyd insulinotropowy (GIP), które są uwalniane w jelicie przez cały dzień, a ich stężenie zwiększa się w odpowiedzi na spożycie pokarmu.² Inkretyny stanowią część endogennego systemu uczestniczącego w fizjologicznej kontroli homeostazy glukozy.³

Wpływ na metabolizm glukozy

W warunkach prawidłowego lub podwyższonego stężenia glukozy we krwi, GLP-1 oraz GIP zwiększają syntezę insuliny i jej uwalnianie z komórek beta trzustki. Proces ten zachodzi poprzez wewnątrzkomórkowe szlaki sygnalizacyjne z udziałem cyklicznego AMP.⁴ Badania na zwierzęcych modelach cukrzycy typu 2 wykazały, że leczenie GLP-1 lub inhibitorami DPP-4:

• Zwiększa reaktywność komórek beta trzustki
• Pobudza biosyntezę insuliny
• Stymuluje uwalnianie insuliny

Przy zwiększonym stężeniu insuliny we krwi następuje nasilenie wychwytu glukozy w tkankach.⁵

Dodatkowym mechanizmem działania jest wpływ GLP-1 na wydzielanie glukagonu. GLP-1 zmniejsza wydzielanie glukagonu przez komórki alfa trzustki, co w połączeniu ze zwiększonym stężeniem insuliny prowadzi do ograniczenia wytwarzania glukozy w wątrobie. Efektem końcowym jest zmniejszenie stężenia glukozy we krwi.⁶

Działanie zależne od glukozy

Istotną właściwością mechanizmu działania inkretyn jest jego zależność od stężenia glukozy. Gdy stężenie glukozy we krwi jest niskie, nie obserwuje się pobudzenia uwalniania insuliny ani zahamowania wydzielania glukagonu przez GLP-1.⁷ Natomiast przy wzroście stężenia glukozy powyżej wartości prawidłowych, pobudzenie uwalniania insuliny przez GLP-1 i GIP nasila się proporcjonalnie.⁸ Ważną cechą GLP-1 jest również to, że nie zaburza prawidłowej odpowiedzi glukagonu na hipoglikemię, co stanowi istotny mechanizm zabezpieczający przed nadmiernym spadkiem stężenia glukozy.⁹

Rola inhibitora DPP-4

Aktywność hormonów inkretynowych w organizmie jest naturalnie ograniczana przez enzym dipeptydylopeptydazę 4 (DPP-4), który powoduje szybką hydrolizę inkretyn do nieaktywnych produktów.¹⁰ Sytagliptyna działa poprzez hamowanie aktywności enzymu DPP-4, zapobiegając hydrolizie GLP-1 i GIP, co prowadzi do zwiększenia stężenia aktywnych form tych hormonów w osoczu krwi.¹¹

Poprzez zwiększenie stężenia aktywnych hormonów inkretynowych, sytagliptyna oddziałuje na dwa kluczowe procesy:

1. Zwiększa uwalnianie insuliny
2. Zmniejsza stężenie glukagonu

Oba te efekty działają w sposób zależny od stężenia glukozy.¹²

Efekty kliniczne

U pacjentów z cukrzycą typu 2, u których występuje hiperglikemia, opisane wyżej zmiany stężenia insuliny i glukagonu indukowane przez sytagliptynę prowadzą do korzystnych efektów terapeutycznych:

• Zmniejszenia wartości hemoglobiny glikowanej A1c (HbA1c)
• Redukcji stężenia glukozy na czczo
• Obniżenia stężenia glukozy po posiłku

Efekty te przyczyniają się do poprawy kontroli glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2.¹³

Różnice w mechanizmie działania w porównaniu do innych leków hipoglikemizujących

Mechanizm działania sytagliptyny, zależny od stężenia glukozy, zasadniczo różni się od mechanizmu działania pochodnych sulfonylomocznika. Pochodne sulfonylomocznika powodują zwiększenie wydzielania insuliny niezależnie od aktualnego stężenia glukozy we krwi, w tym również przy niskim stężeniu glukozy. Mechanizm ten może prowadzić do hipoglikemii zarówno u pacjentów z cukrzycą typu 2, jak i u osób zdrowych.¹⁴

Selektywność działania

Sytagliptyna charakteryzuje się wysoką selektywnością działania wobec enzymu DPP-4. Jest silnym inhibitorem tego enzymu, ale nie powoduje zahamowania blisko spokrewnionych enzymów DPP-8 czy DPP-9 w stężeniach terapeutycznych.¹⁵ Ta wysoka selektywność ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa terapii, ponieważ zapobiega potencjalnym działaniom niepożądanym, które mogłyby wynikać z hamowania innych enzymów z rodziny DPP.