Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Sedron 70 mg tabletki powlekane

Stosowanie kwasu alendronowego wymaga zachowania szczególnej uwagi w odniesieniu do ryzyka działań niepożądanych oraz odpowiedniej kwalifikacji pacjentów do leczenia. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące środków ostrożności związanych ze stosowaniem leku Sedron 70 mg.^{1}

Działania niepożądane ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego

Alendronian może wywoływać miejscowe podrażnienie błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z aktywnymi zaburzeniami dotyczącymi górnego odcinka przewodu pokarmowego, takimi jak:^{2}

• Dysfagia – trudności w połykaniu, mogące zwiększać ryzyko podrażnienia przełyku
• Zaburzenia przełyku – wszelkie patologie dotyczące struktury lub funkcji przełyku
• Zapalenie błony śluzowej żołądka lub dwunastnicy
• Owrzodzenia przewodu pokarmowego

Szczególną ostrożność należy zachować również u pacjentów po niedawno przebytej (w ciągu poprzedniego roku) ciężkiej chorobie przewodu pokarmowego, takiej jak choroba wrzodowa żołądka lub czynne krwawienie z przewodu pokarmowego, a także po zabiegach chirurgicznych w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego (innych niż plastyka odźwiernika).^{3}

U pacjentów z rozpoznanym przełykiem Barretta decyzja o leczeniu alendronianem powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem potencjalnych korzyści i ryzyka dla każdego pacjenta.^{4}

W trakcie terapii alendronianem mogą wystąpić działania niepożądane dotyczące przełyku, czasami o ciężkim przebiegu wymagającym hospitalizacji, takie jak:^{5}

• Zapalenie przełyku – stan zapalny błony śluzowej przełyku
• Owrzodzenia przełyku – ubytki w błonie śluzowej sięgające głębszych warstw
• Nadżerki przełyku – powierzchowne ubytki błony śluzowej
• Zwężenie przełyku (w rzadkich przypadkach) – komplikacja mogąca wystąpić w następstwie powyższych zmian

Lekarze powinni zwracać szczególną uwagę na objawy, które mogą wskazywać na niekorzystne działanie alendronianu na przełyk. Należy poinformować pacjentów o konieczności natychmiastowego zaprzestania przyjmowania leku Sedron i skonsultowania się z lekarzem w przypadku wystąpienia objawów podrażnienia przełyku, takich jak:^{6}

• Dysfagia – trudności w połykaniu
• Odynofagia – ból podczas połykania
• Ból zamostkowy – dolegliwości bólowe zlokalizowane za mostkiem
• Zgaga (nowa lub nasilenie istniejącej) – uczucie pieczenia za mostkiem

Ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych dotyczących przełyku jest większe u pacjentów nieprzestrzegających zaleceń dotyczących przyjmowania leku lub kontynuujących leczenie pomimo objawów podrażnienia przełyku. Dlatego kluczowe jest dokładne przekazanie pacjentowi wytycznych dotyczących dawkowania i upewnienie się, że pacjent je zrozumiał.^{7}

Po wprowadzeniu alendronianu do obrotu raportowano rzadkie przypadki choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, niektóre o ciężkim przebiegu z powikłaniami, choć w obszernych badaniach klinicznych nie stwierdzono zwiększonego ryzyka ich występowania.^{8}

Martwica kości szczęki

Martwica kości szczęki (ONJ) związana z ekstrakcją zęba i/lub zakażeniami miejscowymi (w tym zapaleniem szpiku) była raportowana u pacjentów z rozpoznaniem nowotworu otrzymujących schematy leczenia zawierające głównie bisfosfoniany podawane dożylnie. Przypadki ONJ odnotowano również u pacjentów z osteoporozą leczonych bisfosfonianami doustnymi, w tym alendronianem.^{9}

Przy ocenie ryzyka wystąpienia martwicy kości szczęki u pacjenta należy uwzględnić następujące czynniki:^{10}

Przed rozpoczęciem leczenia doustnymi bisfosfonianami u pacjentów z niskim poziomem higieny jamy ustnej zaleca się przeprowadzenie badania stomatologicznego i wdrożenie odpowiednich działań profilaktycznych.^{11}

W trakcie leczenia bisfosfonianami pacjenci powinni unikać inwazyjnych zabiegów stomatologicznych, o ile to możliwe. U pacjentów, u których doszło do rozwoju martwicy kości szczęki w trakcie leczenia bisfosfonianami, zabieg chirurgiczny w obrębie jamy ustnej może spowodować pogorszenie stanu.^{12}

Dla pacjentów wymagających zabiegów stomatologicznych brak jest danych wskazujących, czy przerwanie leczenia bisfosfonianami zmniejsza ryzyko martwicy kości szczęki. Lekarz prowadzący powinien ocenić stosunek korzyści do ryzyka indywidualnie dla każdego pacjenta.^{13}

Pacjentów otrzymujących bisfosfoniany należy zachęcać do:^{14}

• Utrzymywania dobrego stanu higieny jamy ustnej
• Wykonywania rutynowych przeglądów dentystycznych
• Niezwłocznego zgłaszania wszelkich objawów ze strony jamy ustnej, takich jak ruchomość zębów, ból lub opuchnięcie

Martwica kości przewodu słuchowego zewnętrznego

W trakcie leczenia bisfosfonianami raportowano również przypadki martwicy kości przewodu słuchowego zewnętrznego, głównie u pacjentów poddanych długotrwałej terapii. Potencjalne czynniki ryzyka tego powikłania obejmują:^{15}

• Stosowanie steroidów
• Chemioterapia
• Czynniki ryzyka miejscowe, takie jak:
  • Zakażenie ucha
  • Uraz przewodu słuchowego

Możliwość martwicy kości przewodu słuchowego zewnętrznego należy uwzględnić u pacjentów przyjmujących bisfosfoniany, u których występują objawy związane z uchem, takie jak ból, wydzielina z ucha lub przewlekłe zakażenia ucha.^{16}

Bóle mięśniowo-szkieletowe

U pacjentów leczonych bisfosfonianami zgłaszano występowanie bólów kości, stawów i/lub mięśni. Na podstawie danych uzyskanych po wprowadzeniu preparatów do obrotu, objawy te rzadko miały ciężki przebieg i/lub powodowały niesprawność pacjenta.^{17}

Dolegliwości bólowe mogą wystąpić w dowolnym momencie terapii – zarówno w pierwszym dniu leczenia, jak i po wielu miesiącach od rozpoczęcia przyjmowania leku. U większości pacjentów objawy ustępują po przerwaniu stosowania bisfosfonianu. W podgrupie pacjentów obserwowano nawrót objawów po ponownym włączeniu tego samego leku lub innego bisfosfonianu.^{18}

Nietypowe złamania kości udowej

U pacjentów długotrwale leczonych bisfosfonianami z powodu osteoporozy odnotowano przypadki nietypowych złamań podkrętarzowych i trzonu kości udowej. Złamania te charakteryzują się następującymi cechami:^{19}

• Są to złamania poprzeczne lub krótkie skośne
• Mogą wystąpić w dowolnym miejscu wzdłuż kości udowej – od obszaru tuż pod krętarzem mniejszym aż do okolicy nadkłykciowej
• Powstają po minimalnym urazie lub bez urazu (złamania niskoenergetyczne)
• Mogą być poprzedzone bólem uda lub pachwiny, często na kilka tygodni lub miesięcy przed pełnym złamaniem

W badaniach obrazowych często na kilka tygodni lub miesięcy przed całkowitym złamaniem kości udowej widoczne są cechy złamań z przeciążenia (zmęczeniowych). Złamania tego typu często występują obustronnie, dlatego u pacjentów leczonych bisfosfonianami, u których stwierdzono złamanie trzonu kości udowej, należy wykonać badanie obrazowe drugiej kończyny.^{20}

Zaobserwowano również słabe gojenie się tych złamań. W przypadku pacjentów, u których podejrzewa się nietypowe złamanie kości udowej, należy rozważyć przerwanie leczenia bisfosfonianami do czasu przeprowadzenia pełnej oceny klinicznej i określenia indywidualnego stosunku korzyści do ryzyka kontynuacji terapii.^{21}

Pacjentom należy zalecić, aby zgłaszali wszelkie dolegliwości bólowe w obrębie uda, biodra lub pachwiny występujące w trakcie leczenia bisfosfonianami. Każdy pacjent z takimi objawami powinien być zbadany pod kątem obecności niecałkowitego złamania kości udowej.^{22}

Zaburzenia czynności nerek

Nie zaleca się stosowania alendronianu u pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 35 ml/min ze względu na brak wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w tej grupie pacjentów.^{23}

Metabolizm kostny i mineralny

Przed rozpoczęciem leczenia alendronianem należy rozważyć również inne przyczyny osteoporozy niż niedobór estrogenów i starzenie się.^{24}

Przed włączeniem terapii alendronianem należy skorygować istniejącą hipokalcemię. Należy również skutecznie leczyć inne zaburzenia metabolizmu mineralnego (takie jak niedobór witaminy D czy niedoczynność przytarczyc).^{25}

U pacjentów z wymienionymi zaburzeniami należy monitorować stężenie wapnia w surowicy krwi oraz obserwować pod kątem objawów hipokalcemii w trakcie leczenia lekiem Sedron.^{26}

Ze względu na zwiększenie mineralizacji kości pod wpływem alendronianu, może wystąpić obniżenie stężenia wapnia i fosforanów w surowicy krwi. Zmiany te są zwykle niewielkie i bezobjawowe. Jednak w rzadkich przypadkach raportowano objawową hipokalcemię, niekiedy o ciężkim przebiegu, występującą szczególnie u pacjentów z grupy ryzyka (np. z niedoczynnością przytarczyc, niedoborem witaminy D, zaburzeniami wchłaniania wapnia).^{27}

Zapewnienie odpowiedniej podaży wapnia i witaminy D jest szczególnie istotne u pacjentów przyjmujących glikokortykosteroidy, u których może być zmniejszone wchłanianie wapnia.^{28}

Informacje dodatkowe

Produkt leczniczy Sedron 70 mg zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”, co ma znaczenie dla pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie.^{29}