Właściwości farmakokinetyczne Scorbolamid EXTRA

Scorbolamid EXTRA to preparat złożony zawierający 300 mg salicylamidu, 200 mg kwasu askorbowego, 50 mg rutozydu oraz 5 mg cynku w postaci glukonianu cynku. Właściwości farmakokinetyczne każdego z tych składników charakteryzują się specyficznym profilem wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji.¹

Wchłanianie składników aktywnych

Wchłanianie salicylamidu

Salicylamid po podaniu doustnym charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. W standardowych dawkach terapeutycznych ulega on praktycznie całkowitej biotransformacji do nieaktywnych metabolitów już podczas procesu wchłaniania oraz w wyniku efektu pierwszego przejścia przez wątrobę. W osoczu wykrywane są jedynie śladowe ilości leku w postaci niezmienionej.²

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone na zdrowych dorosłych ochotnikach otrzymujących salicylamid w dawkach pojedynczych 650 mg, 1,3 g, 1,95 g oraz 2,6 g doustnie wykazały, że maksymalne stężenie niezmienionego salicylamidu w surowicy osiągane jest po 20-60 minutach i wynosi przeciętnie odpowiednio: poniżej 1 μg/ml, 2 μg/ml, 4 μg/ml i 7 μg/ml.³

Istotną obserwacją jest fakt, że u pacjentów z marskością wątroby maksymalne stężenie salicylamidu (Cmax) jest wyższe niż u osób zdrowych ze względu na zmniejszoną zdolność metabolizowania leku podczas pierwszego przejścia przez wątrobę.⁴

Wchłanianie kwasu askorbowego

Kwas askorbowy łatwo wchłania się po podaniu doustnym, choć stopień wchłaniania może być mniejszy u pacjentów z biegunką lub schorzeniami przewodu pokarmowego. Przy podaży kwasu askorbowego w ilości 30-180 mg (poziom odpowiadający normalnej diecie) wchłanianiu ulega 70-85% podanej dawki. Charakterystyczną cechą farmakokinetyki kwasu askorbowego jest to, że wraz ze zwiększeniem dawki proporcjonalnie spada stopień jego wchłaniania – przy podaniu 12 g/dobę wchłanianiu ulega jedynie 16% tej ilości.⁵

Wchłanianie cynku

W przypadku cynku wchłanianiu ulega około 20-30% dawki przyjętej w postaci produktu leczniczego lub pożywienia. Proces ten zachodzi w jelicie cienkim. Warto zauważyć, że fityniany mogą zaburzać wchłanianie cynku poprzez tworzenie nierozpuszczalnych kompleksów chelatowych. Po wchłonięciu cynk wiąże się z białkiem metalotioneiną w obrębie jelit. W organizmie człowieka około 99% cynku znajduje się wewnątrz komórek, a jedynie 1% w surowicy krwi. Cynk gromadzi się głównie w krwinkach czerwonych i białych, a także w mięśniach, kościach, skórze, nerkach, wątrobie, trzustce, siatkówce i gruczole krokowym.⁶

Dystrybucja składników aktywnych

Dystrybucja salicylamidu

Salicylamid charakteryzuje się szybką penetracją do wielu tkanek, w tym mięśni, wątroby i mózgu. Aktualnie brak jest wystarczających danych dotyczących przenikania salicylamidu i jego metabolitów przez barierę łożyskową oraz do mleka kobiecego. W badaniach in vitro wykazano, że salicylamid w stężeniu 20-500 µg/ml wiąże się z białkami surowicy w zakresie 40-55%.⁷

Dystrybucja kwasu askorbowego

Kwas askorbowy, podobnie jak salicylamid, szybko rozprzestrzenia się w tkankach. Najwyższe stężenia kwasu askorbowego obserwuje się w wątrobie, leukocytach, trombocytach i soczewce oka. Około 25% kwasu askorbowego wiąże się z białkami osocza. Istotną cechą farmakokinetyczną kwasu askorbowego jest jego zdolność do przenikania przez barierę łożyskową oraz do mleka kobiecego. Stężenie w krwi pępowinowej jest 2-4 razy wyższe niż w krwi matki.⁸

Dystrybucja cynku

Cynk obecny w surowicy krwi tworzy połączenia z różnymi białkami: w 60% z albuminami, w 30-40% z α2-makroglobuliną lub transferyną, a w około 1% z aminokwasami, głównie histydyną i cysteiną. Czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia (Tmax) wynosi 2 godziny.⁹

Metabolizm składników aktywnych

Metabolizm salicylamidu

Salicylamid podlega intensywnemu efektowi pierwszego przejścia w wątrobie. Głównymi metabolitami są formy sprzężone z kwasem siarkowym i glukuronowym oraz gentyzamid i jego glukuronid.¹⁰

Metabolizm kwasu askorbowego

Kwas askorbowy metabolizowany jest głównie w wątrobie, a w pewnym stopniu również w nerkach, gdzie powstają nieaktywne metabolity: siarczan i szczawian kwasu askorbowego. Po podaniu wysokich dawek kwas askorbowy podlega szybkiemu metabolizmowi, którego końcowym produktem jest dwutlenek węgla wydalany z wydychanym powietrzem.¹¹

Metabolizm rutozydu

Proces metabolizmu rutozydu rozpoczyna się w jelicie cienkim i okrężnicy, gdzie pod wpływem mikroflory jelitowej przekształcany jest m.in. w kwercetyną, która stanowi jego aktywny metabolit.¹²

Eliminacja składników aktywnych

Eliminacja salicylamidu

Okres półtrwania salicylamidu i jego metabolitów u zdrowych dorosłych wynosi około 1,2 godziny (na podstawie testów wydalania z moczem). Salicylamid i jego metabolity są szybko wydalane z moczem. U osób z prawidłową czynnością wątroby i nerek 90-100% pojedynczej dawki leku podanego doustnie jest wydalane z moczem w ciągu doby.¹³

Po zażyciu przez osoby dorosłe salicylamidu w dawce od 150 mg do 1 g, profil wydalania z moczem przedstawia się następująco:

• 40-70% dawki w postaci glukuronianów¹⁴
• 25-50% w postaci siarczanów¹⁵
• 5-10% jako glukuronian gentyzamidu¹⁶
• mniej niż 5% w postaci niezmienionej¹⁷

Eliminacja kwasu askorbowego

Kwas askorbowy jest wydalany z moczem zarówno w formie nieaktywnych metabolitów, jak i w postaci niezmienionej. Istotnym parametrem jest próg nerkowy dla kwasu askorbowego, który wynosi około 14 μg/ml. Po osiągnięciu tego progu kwas askorbowy wydalany jest z moczem w postaci niezmienionej.¹⁸

Eliminacja rutozydu

Rutozyd jest wydalany z organizmu z moczem w formie szeregu metabolitów. Dodatkowo, część związku, która nie uległa biotransformacji, jest prawdopodobnie wydalana z kałem.¹⁹

Eliminacja cynku

Cynk jest wydalany z organizmu głównie z kałem (około 90%), a w mniejszym stopniu z moczem i potem. Dominujący udział wydalania z kałem wynika częściowo z obecności w jelitach niewchłoniętego cynku, ale również z endogennej sekrecji jelitowej. Ten mechanizm umożliwia ponowne wchłanianie cynku w jelicie cienkim i grubym.²⁰

Farmakokinetyka w specjalnych grupach pacjentów

W przypadku pacjentów z marskością wątroby obserwuje się wyższe maksymalne stężenie salicylamidu w surowicy w porównaniu do osób zdrowych, co wynika ze zmniejszonej zdolności metabolizowania leku podczas pierwszego przejścia przez wątrobę.²¹

Wchłanianie kwasu askorbowego może być obniżone u pacjentów z biegunką lub innymi schorzeniami przewodu pokarmowego.²²