Właściwości farmakodynamiczne rupatadyny w postaci roztworu doustnego

Rupatadyna należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inne leki przeciwhistaminowe do stosowania ogólnego (kod ATC: R06AX28). Jest to lek przeciwhistaminowy drugiej generacji, charakteryzujący się długotrwałym działaniem jako selektywny antagonista obwodowych receptorów H1. Warto podkreślić, że niektóre metabolity rupatadyny, takie jak desloratadyna i jej hydroksylowany metabolit, również zachowują właściwości przeciwhistaminowe, co może częściowo zwiększać ogólną skuteczność terapeutyczną produktu leczniczego.¹

Mechanizm działania na poziomie komórkowym

Badania in vitro wykazały, że rupatadyna w wysokich stężeniach wykazuje dodatkowe działania immunomodulujące. Lek hamuje degranulację komórek tucznych indukowaną zarówno przez bodźce immunologiczne, jak i nieimmunologiczne. Ponadto rupatadyna hamuje uwalnianie cytokin, szczególnie TNFα (czynnika martwicy guza), z ludzkich komórek tucznych i monocytów. Należy jednak zaznaczyć, że kliniczne znaczenie tych obserwacji wymaga dalszego potwierdzenia w badaniach.²

Podobieństwo profilów farmakodynamicznych u dzieci i dorosłych

Badania wykazały, że profil farmakokinetyczny rupatadyny w postaci roztworu doustnego u dzieci w wieku od 6 do 11 lat jest zbliżony do profilu obserwowanego u osób dorosłych (w wieku powyżej 12 lat). Co istotne, działanie farmakodynamiczne, obejmujące hamowanie powstawania bąbla pokrzywkowego oraz efekt przeciwhistaminowy, było również obserwowane po 4 tygodniach leczenia w grupie pediatrycznej. ^{12 lat): działanie farmakodynamiczne (hamowanie powstawania bąbla pokrzywkowego, działanie przeciwhistaminowe) było również obserwowane po 4 tygodniach leczenia.”>3}

Skuteczność kliniczna w alergicznym zapaleniu śluzówki nosa

Przeprowadzono randomizowane, podwójnie zaślepione i kontrolowane placebo badanie u dzieci w wieku od 6 do 11 lat z przewlekłym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa. Wyniki badania potwierdziły, że rupatadyna w postaci roztworu doustnego znacząco skuteczniej niż placebo zmniejsza objawy ze strony nosa, takie jak wodnisty wyciek z nosa oraz swędzenie nosa, jamy ustnej, gardła i/lub uszu. Efekt terapeutyczny był widoczny po 4 i 6 tygodniach leczenia. Co ważne, przez cały okres badania obserwowano również istotną poprawę jakości życia pacjentów w porównaniu z grupą przyjmującą placebo.⁴

Skuteczność w leczeniu pokrzywki

Uzasadnienie badań w pokrzywce idiopatycznej

W badaniach oceniających skuteczność rupatadyny jako antagonisty receptorów H1 wykorzystano model przewlekłej pokrzywki idiopatycznej. Wybór tego modelu był uzasadniony podobną patofizjologią leżącą u podłoża różnych typów pokrzywek, niezależnie od ich etiologii, a także łatwiejszą rekrutacją pacjentów z przewlekłą pokrzywką do badań klinicznych. Należy podkreślić, że pokrzywka jest schorzeniem ściśle związanym z aktywnością komórek tucznych, a rozwój wszystkich zmian pokrzywkowych zależy głównie od histaminy i innych mediatorów zapalnych, takich jak czynnik aktywujący płytki krwi (PAF) oraz cytokiny. Ponieważ rupatadyna wykazuje zdolność blokowania uwalniania histaminy i innych mediatorów stanu zapalnego, oczekuje się, że będzie skuteczna w łagodzeniu objawów różnych rodzajów pokrzywek, nie tylko przewlekłej pokrzywki idiopatycznej, co jest zgodne z klinicznymi zaleceniami.⁵

Badanie w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej u dzieci

Przeprowadzono wieloośrodkowe, randomizowane badanie z aktywną kontrolą i placebo oceniające skuteczność rupatadyny w postaci roztworu doustnego w leczeniu przewlekłej pokrzywki idiopatycznej u dzieci w wieku od 2 do 11 lat. Do badania włączono łącznie 206 dzieci, w tym 113 w wieku 2-5 lat oraz 93 w wieku 6-11 lat. Pacjenci zostali przydzieleni do trzech grup terapeutycznych: rupatadyna (n=66), placebo (n=69) lub desloratadyna (n=71).⁶

Dawkowanie leków było dostosowane do masy ciała pacjentów:

• Rupatadyna: 2,5 mg dla dzieci o masie ciała do 25 kg oraz 5 mg dla dzieci o masie ciała powyżej 25 kg
• Desloratadyna: 1,25 mg dla dzieci o masie ciała do 25 kg oraz 2,5 mg dla dzieci o masie ciała powyżej 25 kg⁷

Wyniki badania w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej

Głównym punktem końcowym badania była średnia zmiana w skali aktywności pokrzywki (UAS7 – Urticaria Activity Score, obejmująca ocenę bąbli pokrzywkowych i świądu) w porównaniu tydzień do tygodnia po 6 tygodniach leczenia. Wykazano statystycznie istotną przewagę rupatadyny (-11,77) nad placebo (-5,55), przy p<0,001.<sup data-drug="Rupafin" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Statystycznie istotną poprawę w porównaniu do placebo wykazano w ocenianym po 6 tygodniach leczenia głównym punkcie końcowym, jaki stanowiła średnia zmiana w skali aktywności pokrzywki (ang. Urticaria Activity Score, UAS7; obejmująca bąble pokrzywkowe i świąd) porównując tydzień do tygodnia (rupatadyna –11,77 w porównaniu z placebo –5,55; p8

Szczegółowe wyniki w zakresie poprawy objawów pokrzywki po zakończeniu badania w porównaniu z wartościami początkowymi:

Zarówno rupatadyna, jak i desloratadyna wykazały statystycznie istotnie większą skuteczność w zmniejszaniu liczby bąbli pokrzywkowych oraz nasilenia świądu w porównaniu z placebo. Nie stwierdzono natomiast statystycznie istotnych różnic między substancjami czynnymi (rupatadyną i desloratadyną) w tym zakresie. Warto podkreślić, że poprawę większą niż 50% w skali aktywności pokrzywki (UAS7) obserwowano u 61% dzieci leczonych rupatadyną, w porównaniu do 36% dzieci otrzymujących placebo i 54% dzieci leczonych desloratadyną.⁹

Bezpieczeństwo kardiologiczne

Bezpieczeństwo kardiologiczne rupatadyny zostało dokładnie przebadane. Badania kliniczne z udziałem zdrowych ochotników (n=393) oraz pacjentów (n=2650) z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa i przewlekłą pokrzywką idiopatyczną nie wykazały znaczącego wpływu rupatadyny podawanej w postaci tabletek w szerokim zakresie dawek od 2 mg do 100 mg na zapis elektrokardiograficzny. Dane te potwierdzają dobry profil bezpieczeństwa kardiologicznego rupatadyny.¹⁰

Informacje regulacyjne

Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek dołączania wyników badań produktu leczniczego Rupafin roztwór doustny we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa i przewlekłej pokrzywce.¹¹