Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania roztworu Ringer

Roztwór Ringer do infuzji zawiera chlorek sodu, chlorek potasu oraz dwuwodny chlorek wapnia, jednak stężenie potasu oraz wapnia jest zbyt niskie, aby roztwór mógł być stosowany do utrzymania właściwego poziomu tych jonów lub wyrównania ich niedoborów. Po odpowiednim nawodnieniu pacjenta należy zastąpić ten roztwór płynem podtrzymującym, który dostarczy niezbędne jony.¹

Ryzyko związane z objętością i szybkością infuzji

Podczas terapii infuzyjnej roztworem Ringer należy zachować ostrożność, ponieważ w zależności od objętości oraz szybkości podawania może dojść do zatrzymania płynów i/lub przeciążenia substancją rozpuszczoną, prowadzącego do przewodnienia. Stan ten może objawiać się przekrwieniem, w tym przekrwieniem płuc oraz obrzękiem.²

Postępowanie w długotrwałym leczeniu pozajelitowym

W przypadku długotrwałego leczenia pozajelitowego konieczne jest zapewnienie pacjentowi właściwych substancji odżywczych w odpowiedniej formie. Dodatkowo, należy regularnie monitorować stan pacjenta poprzez ocenę kliniczną i badania laboratoryjne, aby kontrolować zmiany równowagi płynów, stężenia elektrolitów oraz równowagi kwasowo-zasadowej, szczególnie jeśli stan pacjenta lub szybkość podawania pozwalają na taką ocenę.³

Szczególne grupy pacjentów wymagające wzmożonej ostrożności

Roztwory zawierające chlorek sodu powinny być podawane ze szczególną ostrożnością następującym grupom pacjentów:⁴

• Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym – dodatkowa objętość płynu i sodu może nasilać nadciśnienie
• Pacjenci z niewydolnością serca – zwiększone obciążenie płynami może nasilać objawy niewydolności
• Pacjenci z obrzękiem obwodowym lub płuc – dodatkowa objętość może nasilać istniejące obrzęki
• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek – ograniczona zdolność do regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej
• Pacjenci ze stanem przedrzucawkowym – ryzyko nasilenia zatrzymania sodu i obrzęków
• Pacjenci z aldosteronizmem oraz innymi stanami związanymi z zatrzymaniem sodu

Roztwory zawierające sole potasu należy podawać z zachowaniem ostrożności pacjentom:⁵

• Z chorobami serca – hiperkaliemia może prowadzić do zaburzeń rytmu serca
• W stanach predysponujących do hiperkaliemii, takich jak:
  • Niewydolność nerek – ograniczone wydalanie potasu
  • Niewydolność nadnerczy – zaburzenia regulacji gospodarki potasowej
  • Ostre odwodnienie – względny wzrost stężenia potasu
  • Rozległe zniszczenie tkanek (np. ciężkie oparzenia) – uwolnienie potasu z uszkodzonych komórek

Ryzyko hiponatremii związanej z leczeniem szpitalnym

U pacjentów z niewydolnością serca, niewydolnością oddechową oraz u pacjentów z nieosmotyczną stymulacją wydzielania wazopresyny (w tym zespół SIADH), infuzja wysokoobjętościowa wymaga specjalnego nadzoru, ze względu na podwyższone ryzyko hiponatremii.⁶

Grupy szczególnie narażone na hiponatremię

Szczególnie narażeni na wystąpienie ostrej hiponatremii po podaniu płynów hipotonicznych w infuzji dożylnej są:⁷

• Pacjenci z nieosmotyczną stymulacją wydzielania wazopresyny, np. z:
  • Ostrymi chorobami
  • Dolegliwościami bólowymi
  • Stresem pooperacyjnym
  • Zakażeniami
  • Oparzeniami
  • Chorobami OUN
• Pacjenci z chorobami serca, wątroby i nerek
• Pacjenci przyjmujący leki z grupy agonistów wazopresyny

Ryzyko encefalopatii hiponatremicznej

Ostra hiponatremia może prowadzić do rozwoju ostrej encefalopatii hiponatremicznej (obrzęku mózgu), charakteryzującej się bólem głowy, nudnościami, drgawkami, ospałością i wymiotami. Pacjenci z obrzękiem mózgu są szczególnie narażeni na wystąpienie ciężkiego, nieodwracalnego i zagrażającego życiu uszkodzenia mózgu.⁸

Następujące grupy pacjentów są szczególnie narażone na wystąpienie ciężkiego i zagrażającego życiu obrzęku mózgu w wyniku ostrej hiponatremii:⁹

• Dzieci
• Kobiety w wieku rozrodczym
• Pacjenci ze zmniejszoną podatnością mózgowia, np. z:
  • Zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych
  • Krwawieniem wewnątrzczaszkowym
  • Obrzękiem mózgu
  • Stłuczeniem mózgu

Ostrzeżenia związane z zawartością wapnia

Ze względu na obecność wapnia w roztworze Ringer należy zachować szczególne środki ostrożności:¹⁰

• Unikać wynaczynienia podczas wlewu dożylnego, co może powodować miejscowe podrażnienie tkanek
• Podawać z ostrożnością pacjentom z zaburzeniami czynności nerek
• Zachować ostrożność u pacjentów z chorobami, którym towarzyszy zwiększone stężenie witaminy D, np. sarkoidoza
• Nie podawać roztworu przez ten sam zestaw do przetaczania w przypadku równoczesnej transfuzji krwi, ze względu na ryzyko koagulacji

Ryzyko wytrącania soli wapniowych ceftriaksonu

Odnotowano przypadki zgonu w wyniku wytrącenia soli wapniowych ceftriaksonu w płucach i nerkach u wcześniaków i noworodków urodzonych w terminie, poniżej 1 miesiąca życia.¹¹

U pacjentów w każdym wieku nie wolno mieszać ani podawać ceftriaksonu jednocześnie z żadnymi roztworami dożylnymi zawierającymi wapń, nawet przez różne linie infuzyjne lub inne miejsca infuzji.¹²

U pacjentów powyżej 28 dnia życia można podawać ceftriakson i roztwory zawierające wapń kolejno jeden po drugim, jeśli:¹³

• Linie do infuzji są wkłute w różne miejsca, lub
• Linie infuzyjne są wymieniane, lub
• Linie są dokładnie płukane roztworem fizjologicznym soli między infuzjami, aby uniknąć wytrącania osadów

W przypadku hipowolemii należy unikać podawania ceftriaksonu i roztworów zawierających wapń jeden po drugim.¹⁴

Dodatkowe środki ostrożności w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Roztwór Ringer powinien być podawany ze szczególną ostrożnością pacjentom z ryzykiem ciężkiej niewydolności nerek. U tych pacjentów podanie roztworu Ringer może prowadzić do nieprawidłowości elektrolitowych.¹⁵

Dzieci i młodzież

U dzieci i młodzieży należy dokładnie kontrolować stężenie elektrolitów w osoczu, ze względu na większe ryzyko zaburzeń równowagi elektrolitowej w tej grupie wiekowej.¹⁶

Pacjenci w podeszłym wieku

Przy wyborze rodzaju roztworu do infuzji oraz objętości/szybkości infuzji u pacjentów w podeszłym wieku, należy wziąć pod uwagę, że w tej grupie wiekowej częściej występują choroby:¹⁷

• Serca
• Nerek
• Wątroby
• Inne choroby współistniejące

Dodatkowo należy uwzględnić jednoczesne stosowanie innych produktów leczniczych, które mogą wchodzić w interakcje z roztworem Ringer lub modyfikować odpowiedź organizmu na leczenie.¹⁸