Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Profenid 100 mg

Wpływ ketoprofenu na płodność, ciążę i laktację

Ketoprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Lek ten, podobnie jak inne NLPZ, poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn może wywierać istotny wpływ na układ rozrodczy oraz rozwój płodu. Właściwa ocena korzyści i ryzyka jest niezbędna przed podjęciem decyzji o zastosowaniu ketoprofenu w tych grupach pacjentek.¹

Wpływ na płodność

Ketoprofen, jako inhibitor syntezy prostaglandyn, może wpływać na płodność kobiet i nie jest zalecany u pacjentek planujących ciążę. Obserwacje kliniczne wskazują, że NLPZ mogą powodować odwracalne zaburzenia płodności u kobiet poprzez wpływ na owulację. Efekt ten ustępuje po zakończeniu terapii.²

Stosowanie w okresie ciąży

Stosowanie ketoprofenu w ciąży wiąże się z wieloma zagrożeniami dla matki i płodu, a ryzyko to zmienia się w zależności od okresu ciąży.³

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują, że przyjmowanie inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poronienia oraz wystąpienia wad rozwojowych. Szczególnie dotyczy to wad rozwojowych serca oraz wytrzewienia jelit. Bezwzględne ryzyko wad dotyczących układu sercowo-naczyniowego wzrasta z mniej niż 1% do około 1,5%. Ryzyko to zwiększa się wraz ze zwiększeniem dawki i wydłużeniem czasu leczenia.⁴

Badania na zwierzętach wykazały, że podanie inhibitora syntezy prostaglandyn powoduje:

• Zwiększoną utratę przed- i poimplantacyjną zarodków
• Zwiększenie śmiertelności zarodków i płodów
• Zwiększoną częstość rozwoju wad rozwojowych, w tym dotyczących układu sercowo-naczyniowego (obserwowane podczas podawania w okresie organogenezy)⁵

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie ketoprofenu może powodować małowodzie wynikające z zaburzeń czynności nerek płodu. Zjawisko to może wystąpić wkrótce po rozpoczęciu leczenia i zwykle ustępuje po odstawieniu leku. Ponadto odnotowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze ciąży, z których większość ustąpiła po przerwaniu leczenia.⁶

W związku z powyższym, ketoprofenu nie należy stosować w I i II trymestrze ciąży, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli ketoprofen stosowany jest u kobiet starających się zajść w ciążę lub u kobiet w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, lek należy podawać w możliwie najmniejszej dawce przez możliwie najkrótszy czas.⁷

W przypadku stosowania ketoprofenu przez kilka dni w okresie od 20. tygodnia ciąży należy rozważyć monitorowanie przedporodowe pod kątem:

• Małowodzia
• Zwężenia przewodu tętniczego

Należy bezwzględnie przerwać stosowanie ketoprofenu w przypadku stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego.⁸

Trzeci trymestr ciąży

Wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym ketoprofen, stosowane w III trymestrze ciąży mogą narazić płód na:

• Toksyczne działanie na układ krążenia i oddechowy – przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne
• Zaburzenia czynności nerek – mogące prowadzić do niewydolności nerek z małowodziem⁹

Przyjmowane pod koniec ciąży mogą narazić matkę i noworodka na:

• Wydłużenie czasu krwawienia – działanie przeciwagregacyjne, które może wystąpić nawet po zastosowaniu małych dawek ketoprofenu
• Zahamowanie skurczów macicy – prowadzące do opóźnienia lub przedłużenia porodu¹⁰

Z tego względu stosowanie ketoprofenu w III trymestrze ciąży jest przeciwwskazane.¹¹

Karmienie piersią

Brak jest dokładnych danych dotyczących wydzielania ketoprofenu do mleka matki. Z uwagi na brak wystarczających informacji oraz potencjalne ryzyko działań niepożądanych u niemowlęcia, nie zaleca się stosowania ketoprofenu u kobiet karmiących piersią.¹²

Zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki w wieku rozrodczym

Przed wdrożeniem leczenia

Przed włączeniem leczenia ketoprofenem u kobiet w wieku rozrodczym lekarz powinien:

1. Przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący planowania ciąży
2. Poinformować pacjentkę o potencjalnym wpływie ketoprofenu na płodność oraz ryzku związanym ze stosowaniem w ciąży
3. Wykluczyć ciążę przed rozpoczęciem leczenia
4. Rozważyć alternatywne metody leczenia u pacjentek planujących ciążę

Monitorowanie w trakcie leczenia

W przypadku konieczności stosowania ketoprofenu u kobiet w ciąży (w I i II trymestrze), lekarz powinien:

• Stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas
• Od 20. tygodnia ciąży rozważyć monitorowanie przedporodowe pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego
• Natychmiast przerwać stosowanie ketoprofenu w przypadku stwierdzenia zaburzeń rozwoju płodu, małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego
• Bezwzględnie unikać stosowania ketoprofenu w III trymestrze ciąży¹³

Informacje dla pacjentek

Pacjentkom w wieku rozrodczym otrzymującym ketoprofen należy przekazać następujące informacje:

• Lek może wpływać negatywnie na płodność u kobiet – skutek ten jest odwracalny po zaprzestaniu leczenia
• Należy poinformować lekarza o planowanej ciąży
• W przypadku podejrzenia ciąży podczas stosowania leku należy natychmiast skontaktować się z lekarzem
• Nie zaleca się stosowania leku podczas karmienia piersią¹⁴

Interakcje z innymi lekami istotne w okresie ciąży

U kobiet w ciąży należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu ketoprofenu z następującymi lekami, ze względu na możliwe interakcje:

Powyższe interakcje są szczególnie istotne u kobiet w ciąży, gdyż mogą prowadzić do powikłań zarówno u matki, jak i u płodu.¹⁵

Podsumowanie praktycznych zaleceń

Lekarz przepisujący ketoprofen kobiecie w wieku rozrodczym powinien pamiętać o następujących zasadach:

Kobiety planujące ciążę

• Rozważyć alternatywne metody leczenia
• Poinformować o potencjalnym wpływie na płodność i wczesny okres ciąży

Kobiety w ciąży

• I i II trymestr: stosować tylko jeśli jest to bezwzględnie konieczne, w najmniejszej skutecznej dawce przez jak najkrótszy czas
• Od 20. tygodnia ciąży: monitorować pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego
• III trymestr: stosowanie przeciwwskazane¹⁶

Kobiety karmiące piersią

• Nie zaleca się stosowania ketoprofenu z uwagi na brak odpowiednich danych¹⁷