Działania niepożądane leku PHINGROUM

PHINGROUM to produkt leczniczy zawierający sytagliptynę (w dawkach 25 mg, 50 mg lub 100 mg) w postaci tabletek powlekanych. Podczas stosowania tego leku mogą wystąpić różnorodne działania niepożądane, których znajomość jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę potencjalnych zagrożeń związanych z działaniami niepożądanymi sytagliptyny.¹

Charakterystyka ogólna profilu bezpieczeństwa

W badaniach klinicznych i obserwacjach po wprowadzeniu leku do obrotu zidentyfikowano szereg działań niepożądanych związanych ze stosowaniem sytagliptyny. Szczególną uwagę zwraca się na ciężkie działania niepożądane, wśród których najważniejsze to zapalenie trzustki i reakcje nadwrażliwości. Dodatkowo, w przypadku stosowania preparatu PHINGROUM w skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną, istotnym działaniem niepożądanym jest hipoglikemia, występująca z częstością 4,7-13,8% w przypadku kombinacji z pochodnymi sulfonylomocznika oraz 9,6% przy skojarzeniu z insuliną.²

Najczęstsze działania niepożądane

Podczas badań klinicznych z zastosowaniem sytagliptyny, niezależnie od związku przyczynowego z produktem leczniczym, u co najmniej 5% pacjentów odnotowano zakażenia górnych dróg oddechowych oraz zapalenie błony śluzowej nosogardła. Inne działania niepożądane, występujące częściej u pacjentów leczonych sytagliptyną (z częstością >0,5% większą niż w grupie kontrolnej, choć nie osiągające poziomu 5%), obejmowały zapalenia kości i stawów oraz ból kończyn.^{0,5% większą u pacjentów leczonych sytagliptyną niż w grupie kontrolnej), obejmowały zapalenia kości i stawów oraz ból kończyn.”>3}

Działania niepożądane w terapii skojarzonej

Częstość występowania niektórych działań niepożądanych zwiększa się przy stosowaniu sytagliptyny w połączeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi. Zaobserwowano, że:⁴

• Hipoglikemia występuje bardzo często w leczeniu skojarzonym z pochodnymi sulfonylomocznika i metforminą
• Grypa pojawia się często przy stosowaniu z insuliną (zarówno z metforminą, jak i bez niej)
• Nudności i wymioty występują często przy stosowaniu z metforminą
• Wzdęcia są częste przy stosowaniu z metforminą lub pioglitazonem
• Zaparcia występują często w leczeniu skojarzonym z pochodnymi sulfonylomocznika i metforminą
• Obrzęki obwodowe są częste przy stosowaniu z pioglitazonem oraz w leczeniu skojarzonym z pioglitazonem i metforminą
• Senność i biegunka występują niezbyt często przy stosowaniu z metforminą
• Suchość w ustach pojawia się niezbyt często przy stosowaniu z insuliną (zarówno z metforminą, jak i bez niej)

Powyższe obserwacje podkreślają konieczność dokładnego monitorowania pacjentów otrzymujących terapię skojarzoną.⁵

Bezpieczeństwo kardiologiczne

Badanie TECOS (Trial Evaluating Cardiovascular Outcomes with Sitagliptin) dostarczyło cennych informacji na temat bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego sytagliptyny. W badaniu uczestniczyło 7332 pacjentów leczonych sytagliptyną w dawce 100 mg na dobę (lub 50 mg na dobę przy eGFR ≥30 i <50 ml/min/1,73 m²) oraz 7339 pacjentów otrzymujących placebo. Całkowita częstość występowania ciężkich działań niepożądanych u pacjentów otrzymujących sytagliptynę była podobna do obserwowanej w grupie placebo.<sup data-drug="PHINGROUM" data-section="Działania niepożądane" title="Do badania TECOS (ang. TECOS, Trial Evaluating Cardiovascular Outcomes with Sitagliptin), oceniającego wpływ sytagliptyny na układ sercowo-naczyniowy włączono 7332 pacjentów leczonych sytagliptyną w dawce 100 mg na dobę (lub 50 mg na dobę, jeśli wartość początkowa eGFR wynosiła ≥ 30 i 6

Częstość występowania ciężkiej hipoglikemii w grupie pacjentów przyjmujących jednocześnie insulinę i/lub sulfonylomocznik wynosiła 2,7% wśród leczonych sytagliptyną i 2,5% w grupie placebo. Natomiast wśród pacjentów niestosujących jednocześnie insuliny i/lub sulfonylomocznika, ciężka hipoglikemia wystąpiła u 1,0% pacjentów leczonych sytagliptyną i 0,7% pacjentów otrzymujących placebo.⁷

Ważnym aspektem bezpieczeństwa było monitorowanie przypadków zapalenia trzustki. Częstość występowania obiektywnie potwierdzonych przypadków zapalenia trzustki wyniosła 0,3% w grupie pacjentów leczonych sytagliptyną i 0,2% w grupie pacjentów otrzymujących placebo.⁸

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

W badaniach klinicznych z zastosowaniem sytagliptyny u młodych pacjentów z cukrzycą typu 2 (w wieku 10-17 lat) nie odnotowano znaczących różnic w profilu działań niepożądanych w porównaniu do dorosłych. Profil bezpieczeństwa preparatu PHINGROUM w populacji pediatrycznej został więc uznany za porównywalny z profilem obserwowanym u dorosłych.⁹

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia pełną listę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem sytagliptyny, wraz z ich częstością występowania i charakterystyką. Działania niepożądane zostały pogrupowane według klasyfikacji układów i narządów, a ich częstość występowania określono zgodnie z następującym podziałem: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) i częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="PHINGROUM" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane podano poniżej (Tabela 1.) według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania. Częstości występowania określono jako występujące: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (10

Kliniczne znaczenie wybranych działań niepożądanych

Zapalenie trzustki

Zapalenie trzustki stanowi jedno z najpoważniejszych potencjalnych działań niepożądanych sytagliptyny. Może przybierać różne formy – od ostrego zapalenia trzustki przez martwicze do krwotocznego zapalenia trzustki, w niektórych przypadkach ze skutkiem śmiertelnym. W badaniu TECOS częstość występowania obiektywnie potwierdzonych przypadków zapalenia trzustki wyniosła 0,3% w grupie pacjentów leczonych sytagliptyną wobec 0,2% w grupie placebo.¹¹

Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości, w tym odpowiedzi anafilaktyczne, są kolejnymi ciężkimi działaniami niepożądanymi związanymi ze stosowaniem sytagliptyny. Mogą one manifestować się w różny sposób, obejmując takie objawy jak świąd, wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy czy zapalenie naczyń skóry. Szczególnie groźny jest obrzęk naczynioruchowy w okolicy górnych dróg oddechowych, który może zagrażać życiu pacjenta poprzez zablokowanie przepływu powietrza.¹²

Powikłania skórne

Wśród dermatologicznych działań niepożądanych szczególną uwagę zwracają złuszczające choroby skóry, w tym zespół Stevensa-Johnsona. Jest to rzadka, ale potencjalnie zagrażająca życiu reakcja, charakteryzująca się złuszczaniem naskórka, zmianami zapalnymi błon śluzowych oraz objawami ogólnoustrojowymi. Innym istotnym powikłaniem skórnym jest pemfigoid pęcherzowy – autoimmunologiczna choroba prowadząca do powstawania pęcherzy na skórze.¹³

Hipoglikemia

Hipoglikemia stanowi częste działanie niepożądane, szczególnie przy stosowaniu sytagliptyny w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi. Występuje często podczas monoterapii, ale jej częstość znacząco wzrasta przy stosowaniu w połączeniu z pochodnymi sulfonylomocznika (4,7-13,8%) lub insuliną (9,6%). W badaniu TECOS ciężka hipoglikemia wystąpiła u 2,7% pacjentów leczonych sytagliptyną i jednocześnie stosujących insulinę i/lub sulfonylomocznik (wobec 2,5% w grupie placebo).¹⁴

Działania niepożądane układu oddechowego

Śródmiąższowa choroba płuc jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem terapii sytagliptyną o nieznanej częstości występowania. Jest to stan zapalny prowadzący do uszkodzenia tkanki płucnej i ograniczenia wymiany gazowej. Może manifestować się dusznością, kaszlem i ogólnym pogorszeniem wydolności oddechowej.¹⁵

Działania niepożądane nerkowe

Zaburzenia czynności nerek oraz ostra niewydolność nerek to działania niepożądane o częstości nieznanej, ale o potencjalnie poważnych konsekwencjach. Ostra niewydolność nerek wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i może prowadzić do trwałego uszkodzenia nerek. W przypadku pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami czynności nerek konieczne jest dostosowanie dawki sytagliptyny do wartości eGFR.¹⁶

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego PHINGROUM do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl).¹⁷

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.¹⁸