Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Paduden Express

W celu minimalizacji ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, lek Paduden Express (ibuprofen 200 mg) należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce przez najkrótszy okres konieczny do złagodzenia objawów. Takie postępowanie pozwala na znaczące zmniejszenie ryzyka powikłań, szczególnie ze strony przewodu pokarmowego oraz układu sercowo-naczyniowego.¹

Wpływ na przewód pokarmowy

Stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), w tym ibuprofenu, może prowadzić do poważnych powikłań ze strony przewodu pokarmowego. Opisywano przypadki krwawienia, owrzodzenia lub perforacji przewodu pokarmowego, które mogą zakończyć się zgonem. Powikłania te mogą wystąpić w dowolnym momencie leczenia, niekiedy bez wcześniejszych objawów ostrzegawczych, niezależnie od wywiadu dotyczącego chorób przewodu pokarmowego.²

Czynniki zwiększające ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego to:

• Stosowanie wysokich dawek ibuprofenu – ryzyko rośnie proporcjonalnie do dawki leku
• Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy w wywiadzie, zwłaszcza powikłana krwotokiem lub perforacją
• Podeszły wiek

³

U pacjentów z podwyższonym ryzykiem powikłań ze strony przewodu pokarmowego, a także u osób wymagających jednoczesnego leczenia małymi dawkami kwasu acetylosalicylowego lub innymi lekami zwiększającymi ryzyko uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego, należy rozważyć leczenie skojarzone z lekami osłonowymi (np. mizoprostolem lub inhibitorami pompy protonowej).⁴

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia owrzodzenia lub krwawienia, takie jak:

• Doustne kortykosteroidy
• Leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna)
• Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny
• Leki antyagregacyjne (np. kwas acetylosalicylowy)

⁵

Pacjenci, u których wcześniej wystąpiło działanie toksyczne w obrębie przewodu pokarmowego, szczególnie osoby w podeszłym wieku, powinni zgłaszać wszelkie niepokojące objawy ze strony jamy brzusznej, zwłaszcza krwawienia z przewodu pokarmowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy występujące w początkowym okresie leczenia.⁶

W przypadku wystąpienia krwawienia z przewodu pokarmowego lub owrzodzenia u pacjentów przyjmujących ibuprofen, należy natychmiast przerwać leczenie.⁷

Ibuprofen należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z chorobami zapalnymi jelit w wywiadzie (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna), ponieważ schorzenia te mogą ulec zaostrzeniu po zastosowaniu NLPZ.⁸

Wpływ na układ krążenia i naczynia mózgowe

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia powikłań sercowo-naczyniowych, nie należy przekraczać maksymalnej dawki dobowej ibuprofenu wynoszącej 1200 mg.⁹

Szczególną ostrożność należy zachować przed rozpoczęciem leczenia u pacjentów z:

• Nadciśnieniem tętniczym
• Niewydolnością serca

U pacjentów przyjmujących NLPZ obserwowano zatrzymanie płynów, nadciśnienie tętnicze i obrzęki.¹⁰

Badania kliniczne wskazują, że stosowanie ibuprofenu, szczególnie w wysokich dawkach (2400 mg/dobę), może wiązać się z niewielkim wzrostem ryzyka wystąpienia tętniczych incydentów zatorowo-zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu. Natomiast przyjmowanie ibuprofenu w dawkach nieprzekraczających 1200 mg/dobę nie wykazuje istotnego związku ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia tych powikłań.¹¹

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:

• Niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym
• Zastoinową niewydolnością serca (NYHA II-III)
• Rozpoznaną chorobą niedokrwienną serca
• Chorobą naczyń obwodowych
• Chorobą naczyń mózgowych

U tych pacjentów leczenie ibuprofenem należy stosować po dokładnym rozważeniu korzyści i ryzyka, przy czym należy unikać stosowania wysokich dawek (2400 mg/dobę).¹²

Długotrwałe leczenie należy również starannie rozważyć u pacjentów z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, takimi jak:

• Nadciśnienie tętnicze
• Hiperlipidemia
• Cukrzyca
• Palenie tytoniu

Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie wysokich dawek ibuprofenu (2400 mg/dobę) u tych pacjentów.¹³

U pacjentów leczonych produktem Paduden Express zgłaszano przypadki zespołu Kounisa – ostrego zespołu wieńcowego występującego w przebiegu reakcji alergicznej lub nadwrażliwości. Zespół ten charakteryzuje się objawami ze strony układu sercowo-naczyniowego związanymi ze zwężeniem tętnic wieńcowych, które mogą prowadzić do zawału mięśnia sercowego.¹⁴

Zagrożenia dermatologiczne

W związku ze stosowaniem ibuprofenu zgłaszano występowanie ciężkich skórnych działań niepożądanych (SCAR), które mogą zagrażać życiu lub prowadzić do zgonu. Do tych reakcji należą:

• Złuszczające zapalenie skóry
• Rumień wielopostaciowy
• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN)
• Polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (zespół DRESS)
• Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)

Większość z tych reakcji występuje w ciągu pierwszego miesiąca leczenia. W przypadku pojawienia się objawów przedmiotowych i podmiotowych świadczących o występowaniu tych reakcji, należy natychmiast odstawić ibuprofen i rozważyć zastosowanie alternatywnej terapii.¹⁵

Zaburzenia czynności nerek i (lub) wątroby

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania ibuprofenu u pacjentów z:

• Chorobą wątroby w wywiadzie
• Chorobą nerek w wywiadzie

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci przyjmujący jednocześnie leki moczopędne, ponieważ inhibicja syntezy prostaglandyn przez ibuprofen może powodować zatrzymanie płynów i pogorszenie czynności nerek. U tych pacjentów należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę ibuprofenu i regularnie monitorować czynność nerek.¹⁶

U pacjentów odwodnionych istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia zaburzeń czynności nerek. Dlatego u takich osób należy zadbać o odpowiednią podaż płynów. Szczególne ryzyko wystąpienia zaburzeń czynności nerek dotyczy odwodnionych nastolatków.¹⁷

Długotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych, zwłaszcza jednoczesne przyjmowanie różnych substancji o działaniu przeciwbólowym, może prowadzić do trwałego uszkodzenia nerek z ryzykiem rozwoju niewydolności nerek (nefropatia postanalgetyczna). Szczególnie narażeni na to powikłanie są:

• Pacjenci w podeszłym wieku
• Pacjenci z niewydolnością nerek
• Pacjenci z niewydolnością serca
• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
• Pacjenci przyjmujący leki moczopędne
• Pacjenci przyjmujący inhibitory ACE

Po przerwaniu leczenia NLPZ zazwyczaj następuje powrót do stanu sprzed rozpoczęcia terapii.¹⁸

Podobnie jak inne leki z grupy NLPZ, ibuprofen może powodować przejściowe, niewielkie podwyższenie niektórych parametrów czynności wątroby, a także istotne podwyższenie aktywności transaminaz (SGOT i SGPT). W przypadku znaczącego wzrostu tych parametrów należy przerwać leczenie.¹⁹

Maskowanie objawów zakażenia podstawowego

Paduden Express może maskować objawy infekcji, co może prowadzić do opóźnienia wprowadzenia właściwego leczenia przeciwinfekcyjnego, a w konsekwencji do pogorszenia przebiegu zakażenia. Zjawisko to zaobserwowano szczególnie w przypadku:

• Pozaszpitalnego bakteryjnego zapalenia płuc
• Bakteryjnych powikłań ospy wietrznej

Jeśli Paduden Express jest stosowany w trakcie infekcji przebiegającej z gorączką i bólem, zaleca się monitorowanie przebiegu zakażenia. W warunkach ambulatoryjnych pacjent powinien skonsultować się z lekarzem w przypadku utrzymywania się lub nasilania objawów.²⁰

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku, po zastosowaniu leków z grupy NLPZ, częściej występują działania niepożądane, szczególnie krwawienia i perforacje przewodu pokarmowego, które mogą prowadzić do zgonu. Dlatego u tych pacjentów należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania ibuprofenu.²¹

Reakcje alergiczne

Podczas stosowania ibuprofenu mogą wystąpić reakcje alergiczne, w tym reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, nawet u pacjentów, którzy wcześniej nie mieli kontaktu z tym lekiem.²²

Zaburzenia oddychania

U pacjentów z występującą obecnie lub stwierdzoną w wywiadzie astmą oskrzelową lub chorobą alergiczną może dojść do skurczu oskrzeli w wyniku podania ibuprofenu.²³

TRU oraz choroby mieszane tkanki łącznej

W rzadkich przypadkach u pacjentów leczonych ibuprofenem obserwowano jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Chociaż powikłanie to występuje częściej u pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym (TRU) i pokrewnymi chorobami tkanki łącznej, odnotowano je również u osób bez przewlekłych chorób podstawowych. Dlatego należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia tego powikłania podczas leczenia ibuprofenem.²⁴

Dzieci i młodzież

U odwodnionych dzieci i młodzieży istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia zaburzeń czynności nerek, dlatego należy zadbać o odpowiednią podaż płynów u tych pacjentów.²⁵

Inne leki z grupy NLPZ

Należy unikać jednoczesnego stosowania ibuprofenu z innymi lekami z grupy NLPZ, w tym z selektywnymi inhibitorami cyklooksygenazy-2, ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych.²⁶

Monitorowanie podczas długotrwałego leczenia

U pacjentów poddawanych długotrwałemu leczeniu ibuprofenem należy regularnie monitorować:

• Czynność nerek
• Czynność wątroby
• Czynność układu krwiotwórczego
• Morfologię krwi

²⁷

U pacjentów po przebytym poważnym zabiegu chirurgicznym, którym podaje się ibuprofen, konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu klinicznego.²⁸

Podczas długotrwałego leczenia wysokimi dawkami leków przeciwbólowych mogą wystąpić bóle głowy, których nie należy leczyć poprzez zwiększanie dawki leku.²⁹

Ospa wietrzna

W rzadkich przypadkach ospa wietrzna może prowadzić do ciężkich powikłań infekcyjnych skóry i tkanek miękkich. Dotychczas nie można wykluczyć roli NLPZ w nasilaniu tych zakażeń. Dlatego zaleca się unikanie stosowania ibuprofenu u pacjentów z ospą wietrzną.³⁰

Pacjenci z ostrą porfirią przerywaną

U pacjentów z ostrą porfirią przerywaną należy stosować ibuprofen wyłącznie po przeprowadzeniu dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka.³¹

Wpływ na płodność

Istnieją dowody wskazujące, że leki hamujące działanie cyklooksygenazy/syntezę prostaglandyn mogą wpływać na obniżenie płodności u kobiet poprzez oddziaływanie na proces owulacji. Działanie to jest odwracalne i ustępuje po zakończeniu leczenia.³²

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Paduden Express zawiera następujące substancje pomocnicze o znanym działaniu:

• Tartrazyna (E 102) – może powodować reakcje alergiczne
• Sorbitol – produkt zawiera 61,3 mg sorbitolu (w postaci sorbitolu płynnego, częściowo odwodnionego) w każdej kapsułce, co odpowiada 0,88 mg/kg masy ciała

Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (39 mg) potasu na kapsułkę, więc uznaje się go za „wolny od potasu”.³³

Wpływ na wyniki badań diagnostycznych

Stosowanie ibuprofenu może wpływać na wyniki następujących badań laboratoryjnych:

• Czas krwawienia – może być wydłużony do jednego dnia po przerwaniu leczenia
• Stężenie glukozy we krwi – może być obniżone
• Klirens kreatyniny – może być obniżony
• Hematokryt lub stężenie hemoglobiny – mogą być obniżone
• Stężenie azotu mocznikowego we krwi, kreatyniny i potasu w surowicy – mogą być podwyższone
• Wskaźniki czynności wątroby – może wystąpić podwyższenie aktywności transaminaz

³⁴