Działania niepożądane leku Pabi-Dexamethason

Pabi-Dexamethason, zawierający substancję czynną deksametazon w dawce 500 mikrogramów (μg) lub 1 mg w postaci tabletek, wykazuje szereg działań niepożądanych, które są ściśle związane z jego mechanizmem działania. Występowanie tych działań niepożądanych jest bezpośrednio uzależnione od hamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, a ich nasilenie koreluje z siłą działania leku, zastosowaną dawką, porą aplikacji oraz czasem trwania terapii.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Częstość występowania poszczególnych działań niepożądanych sklasyfikowano według następujących kategorii: ^{1/10) Często: (> 1/100, 1/1 000, 1/10 000, < 1/1 000) Bardzo rzadko: (2}

• Bardzo często: występujące u więcej niż 1 na 10 pacjentów (>1/10)
• Często: występujące u 1 na 10 do 1 na 100 pacjentów (>1/100, <1/10)
• Niezbyt często: występujące u 1 na 100 do 1 na 1000 pacjentów (>1/1000, <1/100)
• Rzadko: występujące u 1 na 1000 do 1 na 10000 pacjentów (>1/10000, <1/1000)
• Bardzo rzadko: występujące u mniej niż 1 na 10000 pacjentów (<1/10000), w tym pojedyncze przypadki
• Częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Większość działań niepożądanych leku Pabi-Dexamethason ma częstość występowania określoną jako „nieznana”. Oznacza to, że na podstawie dostępnych danych nie można jednoznacznie określić częstości ich występowania. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis działań niepożądanych w podziale na poszczególne układy organizmu.³

Zaburzenia układu immunologicznego

Deksametazon może znacząco wpływać na układ immunologiczny, powodując zwiększoną podatność na infekcje i zwiększając ich ciężkość przy jednoczesnym hamowaniu objawów klinicznych. Obserwuje się też oporne infekcje i nawroty nieczynnej gruźlicy. Lek może zmniejszać odpowiedź organizmu na szczepionki oraz testy skórne. Odnotowano również reakcje nadwrażliwości w postaci anafilaksji, alergicznego zapalenia skóry, pokrzywki oraz obrzęku naczynioruchowego.⁴

Zaburzenia endokrynologiczne

W zakresie zaburzeń endokrynologicznych lek może powodować zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, hamowanie wzrostu u niemowląt, dzieci i młodzieży oraz zaburzenia miesiączkowania, włącznie z brakiem miesiączki. Może również wywoływać zespół Cushinga, hirsutyzm, zmniejszoną tolerancję węglowodanów, zwiększenie zapotrzebowania na insulinę i leki przeciwcukrzycowe oraz przedwczesne kostnienie.⁵

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Stosowanie deksametazonu może prowadzić do zwiększenia masy ciała, ujemnego bilansu azotowego i wapniowego oraz zwiększenia apetytu. Wśród zaburzeń elektrolitowych obserwuje się zatrzymanie sodu i wody, utratę potasu oraz zasadowicę z niedoboru potasu.⁶

Zaburzenia psychiczne

W trakcie terapii deksametazonem mogą wystąpić choroby afektywne manifestujące się drażliwością, euforią, depresją i zmianami nastroju, a nawet myślami samobójczymi. Ponadto obserwuje się reakcje psychotyczne, takie jak mania, omamy, urojenia oraz pogorszenie schizofrenii. Inne zaburzenia obejmują zaburzenia zachowania, nerwowość, lęk, zaburzenia snu oraz zaburzenia funkcji poznawczych (dezorientacja, zaniki pamięci).⁷

Zaburzenia układu nerwowego

Działania niepożądane dotyczące układu nerwowego obejmują drgawki, pogorszenie padaczki, wzrost ciśnienia śródczaszkowego i obrzęk opuszki (pseudo guz mózgu), zawroty głowy, bóle głowy oraz możliwość rozwoju uzależnienia psychologicznego.⁸

Zaburzenia oka

Deksametazon może powodować nieostre widzenie, zaćmę podtorebkową tylną, zwiększone ciśnienie śródgałkowe, jaskrę, tarczę zastoinową, wytrzeszcz, ścieńczenie rogówki i twardówki oraz zaostrzenie chorób wirusowych i grzybiczych oka.⁹

Zaburzenia serca

W zakresie układu sercowo-naczyniowego deksametazon może wywoływać zakrzepy z zatorami, pęknięcie ściany mięśnia sercowego po świeżym zawale mięśnia sercowego oraz nadciśnienie tętnicze.¹⁰

Zaburzenia żołądka i jelit

Stosowanie leku może prowadzić do niestrawności, wrzodu trawiennego z możliwą perforacją i krwawieniem, ostrego zapalenia trzustki, zakażenia grzybiczego, wrzodziejącego zapalenia przełyku, wzdęć, wymiotów oraz nudności.¹¹

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Wśród dermatologicznych działań niepożądanych obserwuje się zaburzone gojenie ran, sińce, ścieńczenie skóry, wybroczyny i wylewy krwawe, rumień, rozstępy, trądzik oraz zwiększoną potliwość.¹²

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Deksametazon może prowadzić do rozwoju osteoporozy, złamań kręgów i kości długich, martwicy kości, zerwania ścięgien oraz osłabienia siły działania mięśni.¹³

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

W kategorii zaburzeń ogólnych odnotowano leukocytozę, czkawkę oraz złe samopoczucie.¹⁴

Zespół odstawienia deksametazonu

Nagłe przerwanie długotrwałej terapii deksametazonem może skutkować wystąpieniem zespołu odstawienia, obejmującego takie objawy jak: gorączka, katar, zapalenie spojówek, bolesne swędzące guzki na skórze, zmniejszenie masy ciała, bóle mięśni i stawów oraz złe samopoczucie. W skrajnych przypadkach może dojść do ostrej niewydolności kory nadnerczy, niedociśnienia, a nawet zgonu.¹⁵

Tabela działań niepożądanych leku Pabi-Dexamethason

Wnioski i zalecenia kliniczne

Ze względu na szerokie spektrum działań niepożądanych związanych ze stosowaniem leku Pabi-Dexamethason, zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów podczas terapii, szczególnie w przypadku długotrwałego stosowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne zaburzenia endokrynologiczne, metaboliczne, immunologiczne oraz psychiczne.¹⁶

W przypadku konieczności zakończenia długotrwałej terapii deksametazonem, rekomenduje się stopniowe zmniejszanie dawki w celu minimalizacji ryzyka wystąpienia zespołu odstawienia lub ostrej niewydolności kory nadnerczy, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta.¹⁷