Właściwości farmakokinetyczne
Olanzapina Viatris 10 mg

Właściwości farmakokinetyczne olanzapiny

Olanzapina w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, dostępna jako Olanzapina Viatris w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg, wykazuje biorównoważność z formą tabletek powlekanych. Charakteryzuje się zbliżoną szybkością i stopniem wchłaniania, co umożliwia zamienne stosowanie obu postaci farmaceutycznych.¹

Proces wchłaniania

Olanzapina charakteryzuje się dobrym wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu w czasie 5-8 godzin. Istotną cechą farmakokinetyczną jest brak wpływu pokarmu na proces wchłaniania substancji czynnej. Należy zaznaczyć, że bezwzględna dostępność biologiczna leku po podaniu doustnym w porównaniu z podaniem dożylnym nie została określona w dostępnych badaniach.²

Dystrybucja w organizmie

Olanzapina wykazuje wysokie powinowactwo do białek osocza, wiążąc się z nimi w około 93% w zakresie stężeń od 7 do 1000 ng/ml. Główne białka transportujące olanzapinę w osoczu to albuminy oraz α1-kwaśna glikoproteina. Ten wysoki stopień wiązania z białkami ma istotne znaczenie dla dystrybucji leku w organizmie i wpływa na jego biodostępność.³

Metabolizm leku

Metabolizm olanzapiny zachodzi głównie w wątrobie poprzez dwa zasadnicze procesy: sprzęganie i utlenianie. Dominującym metabolitem krążącym w krwiobiegu jest 10-N-glukuronid, który ze względu na swoją strukturę nie przenika przez barierę krew-mózg. W procesach metabolicznych uczestniczą cytochromy P450, w szczególności izoenzymy CYP1A2 oraz CYP2D6, które odpowiadają za powstanie metabolitów N-demetylowego i 2-hydroksymetylowego. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że te metabolity charakteryzują się znacząco mniejszą aktywnością farmakologiczną niż związek macierzysty. Warto podkreślić, że efekt terapeutyczny olanzapiny zależy przede wszystkim od aktywności farmakologicznej niezmienionej cząsteczki leku.⁴

Eliminacja i okres półtrwania

Po podaniu doustnym, średni okres półtrwania olanzapiny w końcowej fazie eliminacji wykazuje zmienność zależną od wieku i płci pacjentów. Badania farmakokinetyczne wskazują na znaczące różnice w parametrach eliminacji olanzapiny u różnych grup pacjentów:⁵

Wpływ wieku na farmakokinetykę

U osób w podeszłym wieku (≥65 lat) obserwuje się wydłużenie średniego okresu półtrwania olanzapiny w porównaniu z osobami młodszymi (51,8 godzin vs 33,8 godzin). Jednocześnie klirens leku ulega zmniejszeniu (17,5 l/godz. vs 18,2 l/godz.). Należy jednak podkreślić, że zmienność parametrów farmakokinetycznych u osób starszych mieści się w zakresie obserwowanym u osób młodszych. W badaniach klinicznych z udziałem 44 pacjentów ze schizofrenią w wieku powyżej 65 lat, otrzymujących olanzapinę w dawkach 5-20 mg/dobę, nie zaobserwowano szczególnego profilu działań niepożądanych związanego z wiekiem. ^{65 lat podawanie olanzapiny w dawkach od 5 do 20 mg/dobę nie było związane z żadnym szczególnym profilem zdarzeń niepożądanych.”>6}

Wpływ płci na farmakokinetykę

Parametry farmakokinetyczne olanzapiny wykazują różnice związane z płcią. U kobiet średni okres półtrwania w fazie eliminacji jest nieco dłuższy niż u mężczyzn (36,7 godzin vs 32,3 godzin), a klirens jest zmniejszony (18,9 l/godz. vs 27,3 l/godz.). Pomimo tych różnic, profil bezpieczeństwa olanzapiny w dawkach 5-20 mg jest porównywalny zarówno u kobiet (n=467), jak i u mężczyzn (n=869).⁷

Wpływ niewydolności nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min.) nie obserwuje się istotnych klinicznie różnic w parametrach farmakokinetycznych olanzapiny w porównaniu z osobami zdrowymi. Średni okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi 37,7 godzin u pacjentów z niewydolnością nerek wobec 32,4 godzin u osób zdrowych, natomiast klirens leku wynosi odpowiednio 21,2 l/godz. vs 25,0 l/godz. Badania bilansu masy wykazały, że około 57% radioaktywnie znakowanej olanzapiny wydalane jest z moczem, głównie w postaci metabolitów, co sugeruje istotną rolę metabolizmu wątrobowego w eliminacji leku.<sup data-drug="Olanzapina Viatris" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 8

Wpływ niewydolności wątroby

W badaniu oceniającym wpływ zaburzeń czynności wątroby u 6 osób z klinicznie istotną marskością wątroby (5 osób w stopniu A i 1 osoba w stopniu B według klasyfikacji Child-Pugh) wykazano niewielki wpływ na farmakokinetykę olanzapiny podawanej doustnie (pojedyncza dawka 2,5-7,5 mg). U pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami funkcji wątroby zaobserwowano niewielkie zwiększenie klirensu ogólnoustrojowego oraz skrócenie okresu półtrwania w fazie eliminacji w porównaniu z osobami bez zaburzeń czynności wątroby (n=3). Warto zauważyć, że w grupie osób z marskością wątroby było więcej osób palących (4/6; 67%) niż w grupie kontrolnej (0/3; 0%), co mogło dodatkowo wpływać na wyniki badania, jako że palenie tytoniu przyspiesza metabolizm olanzapiny.⁹

Wpływ palenia tytoniu

Palenie tytoniu znacząco wpływa na farmakokinetykę olanzapiny. U osób niepalących w porównaniu z palącymi (niezależnie od płci) obserwuje się wydłużenie średniego okresu półtrwania w fazie eliminacji leku (38,6 godzin vs 30,4 godziny) oraz zmniejszenie klirensu (18,6 l/godz. vs 27,7 l/godz.). Te różnice wskazują na istotny wpływ palenia tytoniu na szybkość metabolizmu olanzapiny, co może mieć znaczenie kliniczne przy ustalaniu dawkowania.¹⁰

Podsumowanie czynników wpływających na farmakokinetykę

Klirens osoczowy olanzapiny jest mniejszy u osób w podeszłym wieku w porównaniu z osobami młodszymi, mniejszy u kobiet niż u mężczyzn oraz mniejszy u osób niepalących niż u palących. Jednakże zakres wpływu tych czynników (wieku, płci, palenia tytoniu) na parametry farmakokinetyczne olanzapiny jest relatywnie niewielki w porównaniu z ogólną zmiennością osobniczą, co pozwala na stosowanie standardowych schematów dawkowania u większości pacjentów.¹¹

Różnice etniczne

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone z udziałem osób rasy białej, Japończyków oraz Chińczyków nie wykazały istotnych różnic w parametrach farmakokinetycznych pomiędzy tymi trzema populacjami. Brak różnic międzyetnicznych w farmakokinetyce olanzapiny pozwala na stosowanie podobnych schematów dawkowania niezależnie od pochodzenia etnicznego pacjenta.¹²

Farmakokinetyka u dzieci i młodzieży

Parametry farmakokinetyczne olanzapiny u młodzieży w wieku 13-17 lat są zasadniczo podobne do obserwowanych u osób dorosłych. Istotną różnicą jest średnia ekspozycja na olanzapinę, która była o około 27% większa u młodzieży w porównaniu z dorosłymi pacjentami. Ta różnica wynika głównie z czynników demograficznych charakterystycznych dla populacji młodzieży, takich jak mniejsza masa ciała oraz mniejsza liczba osób palących tytoń. Te dwa czynniki przypuszczalnie odpowiadają za wyższą średnią ekspozycję na lek obserwowaną w tej grupie wiekowej.¹³