Działania niepożądane leku Olanzapina Viatris

Olanzapina Viatris jest lekiem przeciwpsychotycznym, którego stosowanie wiąże się z szeregiem działań niepożądanych. Profil bezpieczeństwa olanzapiny został szczegółowo określony na podstawie badań klinicznych oraz doświadczeń z okresu po wprowadzeniu leku do obrotu. Poniżej przedstawiono kompleksową analizę działań niepożądanych, ich częstości występowania oraz znaczenia klinicznego dla personelu medycznego kwalifikującego pacjentów do terapii i monitorującego przebieg leczenia.¹

Najczęściej występujące działania niepożądane

W badaniach klinicznych dotyczących stosowania olanzapiny najczęściej obserwowanymi (u ≥1% pacjentów) działaniami niepożądanymi są:

• Zaburzenia metaboliczne: zwiększenie masy ciała, podwyższone stężenia cholesterolu, glukozy i triglicerydów, glukozuria, zwiększony apetyt
• Zaburzenia hematologiczne: eozynofilia, leukopenia, neutropenia
• Zaburzenia neurologiczne: senność, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, dyskinezy
• Zaburzenia sercowo-naczyniowe: niedociśnienie ortostatyczne
• Zaburzenia ogólne: działania przeciwcholinergiczne, przemijające bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych, wysypka, astenia, zmęczenie, gorączka
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: bóle stawów
• Zaburzenia parametrów laboratoryjnych: zwiększenie stężenia prolaktyny, aktywności fosfatazy alkalicznej, GGTP, kwasu moczowego, kinazy kreatyninowej oraz obrzęk

²

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych została sklasyfikowana według następujących kategorii: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10000), częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Olanzapina Viatris" data-section="Działania niepożądane" title="Poniższą tabelę objawów niepożądanych opracowano na podstawie zgłoszeń zdarzeń niepożądanych oraz wyników badań laboratoryjnych przeprowadzonych w trakcie badań klinicznych. W obrębie każdej grupy częstości występowania działania niepożądane przedstawiono w kolejności zmniejszającej się ciężkości. Określenia częstości występowania są następujące: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10000 do < 1/1000), bardzo rzadko (3

Długotrwała ekspozycja na olanzapinę

Podczas długotrwałego stosowania olanzapiny (co najmniej 48 tygodni) obserwuje się wzrost odsetka pacjentów, u których występują klinicznie istotne zmiany masy ciała, stężenia glukozy, cholesterolu całkowitego/LDL/HDL lub triglicerydów. U dorosłych pacjentów, którzy ukończyli 9-12 miesięczną terapię, stopień podwyższonego stężenia glukozy we krwi zmniejszał się po około 6 miesiącach.⁴

Działania niepożądane w szczególnych populacjach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku z otępieniem: W tej grupie pacjentów odnotowano zwiększoną częstość zgonów oraz występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych w porównaniu z pacjentami otrzymującymi placebo. Bardzo często występują nieprawidłowy chód i upadki. Często obserwuje się zapalenie płuc, podwyższoną temperaturę ciała, letarg, rumień, omamy wzrokowe i nietrzymanie moczu.⁵

Pacjenci z chorobą Parkinsona: U pacjentów z chorobą Parkinsona i psychozą polekową (po agonistach dopaminy) bardzo często stwierdzano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, które występowały częściej niż w grupie placebo.⁶

Pacjenci z chorobą afektywną dwubiegunową: Skojarzone stosowanie olanzapiny z walproinianem wywołało neutropenię u 4,1% pacjentów. Czynnikiem wpływającym mogło być duże stężenie walproinianu w osoczu. Przy stosowaniu olanzapiny z litem lub walproinianem obserwowano zwiększone występowanie (≥10%) drżenia, suchości błony śluzowej jamy ustnej, zwiększonego apetytu i zwiększenia masy ciała. Często stwierdzano również zaburzenia mowy. Podczas aktywnej fazy leczenia (do 6 tygodni) u 17,4% pacjentów zaobserwowano zwiększenie masy ciała o ≥7% w stosunku do początkowej masy ciała.⁷

Dzieci i młodzież: Olanzapina nie jest zalecana do stosowania u osób poniżej 18 lat. Jednakże badania kliniczne wykazały, że pewne działania niepożądane występują częściej u młodzieży (13-17 lat) niż u dorosłych, w tym zwiększenie masy ciała, zaburzenia metaboliczne i zwiększona aktywność enzymów wątrobowych. Wielkość zwiększenia masy ciała oraz odsetek pacjentów z klinicznie istotnym zwiększeniem masy ciała były większe przy długotrwałej ekspozycji na lek (co najmniej 24 tygodnie).⁸

Szczegółowy przegląd działań niepożądanych według układów i narządów

⁹

Działania niepożądane występujące częściej u młodzieży

Podczas badań klinicznych stwierdzono działania niepożądane, które występują częściej u młodzieży (13-17 lat) niż u dorosłych lub zaobserwowano je wyłącznie u tej grupy wiekowej:

¹⁰

Niebezpieczne działania niepożądane wymagające szczególnej uwagi

Zaburzenia metaboliczne

Zwiększenie masy ciała jest jednym z najczęściej raportowanych działań niepożądanych olanzapiny. Wzrost masy ciała może prowadzić do otyłości i związanych z nią powikłań, w tym zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Długotrwałe stosowanie olanzapiny (do 12 miesięcy) w celu zapobiegania nawrotom u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową wiązało się ze zwiększeniem masy ciała o ≥7% w stosunku do początkowej masy ciała u 39,9% pacjentów.¹¹

Zaburzenia metabolizmu glukozy mogą manifestować się rozwojem lub nasileniem objawów cukrzycy, sporadycznie związanymi z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. Monitorowanie stężenia glukozy we krwi jest konieczne, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka cukrzycy.¹²

Zaburzenia lipidowe obejmują podwyższone stężenia cholesterolu całkowitego, LDL, HDL oraz triglicerydów. Długotrwałe stosowanie leku zwiększa ryzyko wystąpienia istotnych klinicznie zmian w profilu lipidowym, co może prowadzić do miażdżycy naczyń i zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.¹³

Poważne zaburzenia neurologiczne

Złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS) jest rzadkim, ale potencjalnie śmiertelnym powikłaniem związanym ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Charakteryzuje się hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości oraz niestabilnością układu autonomicznego. Wymaga natychmiastowego odstawienia leku i leczenia objawowego.¹⁴

Późne dyskinezy są zaburzeniami ruchu, które mogą pojawić się po dłuższym stosowaniu leków przeciwpsychotycznych. Charakteryzują się mimowolnymi, rytmicznymi ruchami, najczęściej języka, ust i twarzy. Mogą być nieodwracalne nawet po odstawieniu leku.¹⁵

Drgawki występują niezbyt często, szczególnie u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub czynnikami ryzyka wystąpienia drgawek.¹⁶

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Niedociśnienie ortostatyczne występuje często i może prowadzić do zawrotów głowy oraz upadków, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku.¹⁷

Wydłużenie odstępu QTc występuje niezbyt często, ale może zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak wrodzone wydłużenie QT czy zaburzenia elektrolitowe.¹⁸

Częstoskurcz komorowy/migotanie i nagły zgon są rzadkimi, ale poważnymi powikłaniami, które mogą wystąpić podczas leczenia olanzapiną.¹⁹

Zakrzep z zatorami, w tym zatorowość płucna i zakrzepica żył głębokich, występuje rzadko, ale stanowi istotne powikłanie terapii olanzapiną.²⁰

Zaburzenia hematologiczne

Leukopenia i neutropenia występują często podczas leczenia olanzapiną. Należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów z istniejącą wcześniej małą liczbą leukocytów lub neutrofilów oraz na pacjentów przyjmujących leki o działaniu mielosupresyjnym.²¹

Małopłytkowość występuje niezbyt często i może zwiększać ryzyko krwawień.²²

Zaburzenia wątroby

Zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT, AspAT) jest częstym działaniem niepożądanym, szczególnie we wczesnej fazie leczenia. Zwykle ma charakter przemijający i bezobjawowy, jednak u niektórych pacjentów może rozwinąć się uszkodzenie wątroby.²³

Zapalenie wątroby, w tym wątrobowokomórkowe i cholestatyczne uszkodzenie wątroby oraz mieszana postać uszkodzenia wątroby występują rzadko, ale stanowią poważne powikłanie terapii olanzapiną.²⁴

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁵