Działania niepożądane leku Noradrenalin Kalceks

Noradrenalin Kalceks (1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) zawiera jako substancję czynną noradrenaliny winian, który po odpowiednim rozcieńczeniu dostarcza 40 mikrogramów noradrenaliny na 1 ml roztworu. Jak każdy lek, również noradrenalina może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego one wystąpią. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem tego produktu leczniczego.¹

Mechanizm powstawania działań niepożądanych

Działania niepożądane noradrenaliny wynikają głównie z jej silnego działania wazopresyjnego (zwężającego naczynia krwionośne) oraz działania inotropowego i chronotropowego na serce. Większość zgłaszanych działań niepożądanych pochodzi ze zgłoszeń spontanicznych, co utrudnia dokładne określenie częstości ich występowania.²

Szczegółowe zagrożenia podczas terapii

Szczególnie niebezpieczne komplikacje mogą wystąpić podczas długotrwałego podawania noradrenaliny jako wazopresora, zwłaszcza bez odpowiedniej wymiany objętości krwi. Do poważnych konsekwencji należą: ciężkie zwężenie naczyń obwodowych i trzewnych, zmniejszenie przepływu krwi przez nerki, ograniczenie wytwarzania moczu, niedotlenienie oraz zwiększenie stężenia mleczanu w surowicy.³

Długotrwałe stosowanie silnego wazopresora, jakim jest noradrenalina, może prowadzić do zmniejszenia objętości osocza, co wymaga stałej korekty poprzez odpowiednią terapię zastępczą polegającą na uzupełnianiu wody i elektrolitów. Jeśli objętość osocza nie zostanie właściwie skorygowana, po przerwaniu wlewu noradrenaliny może ponownie wystąpić niedociśnienie tętnicze lub utrzymywanie ciśnienia krwi będzie możliwe tylko kosztem ciężkiego skurczu naczyń obwodowych i trzewnych, co prowadzi do zmniejszenia przepływu krwi w tych obszarach.⁴

Objawy nadwrażliwości i przedawkowania

U pacjentów z nadwrażliwością lub w przypadku przedawkowania, częściej mogą występować następujące objawy: nadciśnienie tętnicze, światłowstręt, ból zamostkowy, ból gardła, bladość, intensywne pocenie się i wymioty.⁵

Warto zauważyć, że działanie wazopresyjne (wynikające z pobudzenia receptorów alfa-adrenergicznych w naczyniach) można zmniejszyć poprzez jednoczesne podawanie leku blokującego te receptory (np. mezylanu fentolaminy). Z kolei podawanie leków blokujących receptory beta-adrenergiczne (np. propranololu) może ograniczyć pobudzające działanie noradrenaliny na serce, ale jednocześnie prowadzić do zwiększenia nadciśnienia poprzez zmniejszenie rozszerzenia tętniczek, co wynika z blokady receptorów beta-1-adrenergicznych.⁶

Powikłania sercowo-naczyniowe

Należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia nadciśnienia tętniczego, któremu może towarzyszyć bradykardia, bóle głowy oraz niedokrwienie obwodowe, mogące w skrajnych przypadkach prowadzić do zgorzeli kończyn.⁷

Tabela działań niepożądanych noradrenaliny

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane noradrenaliny zgłaszane w raportach spontanicznych. Ze względu na charakter zgłoszeń, częstość występowania tych działań niepożądanych nie może być dokładnie określona.⁸

Powikłania długotrwałej terapii noradrenaliną

Długotrwałe stosowanie noradrenaliny jako wazopresora, szczególnie bez odpowiedniej korekty objętości krwi, może prowadzić do szeregu poważnych powikłań:⁹

• Ciężkie zwężenie naczyń obwodowych i trzewnych – może prowadzić do niedokrwienia tkanek i narządów, a w konsekwencji do ich uszkodzenia lub martwicy
• Zmniejszenie przepływu krwi przez nerki – prowadzi do upośledzenia funkcji nerek, może skutkować ostrym uszkodzeniem nerek
• Zmniejszenie wytwarzania moczu – oliguria lub anuria jako wynik zmniejszonego przepływu krwi przez nerki
• Niedotlenienie – konsekwencja zmniejszonego przepływu krwi przez tkanki i narządy
• Zwiększenie stężenia mleczanu w surowicy – wynik metabolizmu beztlenowego w niedokrwionych tkankach, może prowadzić do kwasicy mleczanowej

Konsekwencje zmniejszenia objętości osocza

Zmniejszenie objętości osocza podczas długotrwałego stosowania noradrenaliny wymaga stałej korekty poprzez odpowiednią terapię zastępczą. Bez właściwego uzupełniania wody i elektrolitów mogą wystąpić dwa scenariusze po przerwaniu wlewu:¹⁰

1. Ponowne wystąpienie niedociśnienia tętniczego – ze względu na zbyt małą objętość krwi krążącej po zaprzestaniu działania wazokonstrykcyjnego
2. Utrzymanie ciśnienia krwi kosztem ciężkiego skurczu naczyń – prowadzące do zmniejszenia przepływu krwi w naczyniach obwodowych i trzewnych

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia nadciśnienia tętniczego z towarzyszącą bradykardią, bólem głowy lub niedokrwieniem obwodowym, należy rozważyć modyfikację leczenia.¹¹

Działanie wazopresyjne noradrenaliny można zmniejszyć poprzez jednoczesne podawanie leku blokującego receptory alfa-adrenergiczne, jak mezylan fentolaminy. Należy jednak pamiętać, że podawanie leku blokującego receptory beta-adrenergiczne (np. propranololu) może wprawdzie zmniejszyć pobudzające działanie noradrenaliny na serce, ale jednocześnie może prowadzić do nasilenia nadciśnienia tętniczego wskutek blokady receptorów beta-1-adrenergicznych i zmniejszenia rozszerzenia tętniczek.¹²

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹³

Adres do zgłoszeń:
Al. Jerozolimskie 181C
PL-02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl¹⁴

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu leczniczego do obrotu.¹⁵