Właściwości farmakodynamiczne leku Neoparin

Enoksaparyna sodowa, substancja czynna produktu leczniczego Neoparin, należy do grupy farmakoterapeutycznej heparyn drobnocząsteczkowych (kod ATC: B01AB05). Neoparin jest klasyfikowany jako produkt leczniczy biopodobny, co oznacza wysoką zgodność z lekiem referencyjnym pod względem jakości, skuteczności i bezpieczeństwa stosowania.¹

Charakterystyka molekularna i mechanizm działania

Enoksaparyna jest heparyną drobnocząsteczkową charakteryzującą się średnią masą cząsteczkową wynoszącą około 4500 daltonów. Istotną cechą enoksaparyny jest rozdzielenie aktywności przeciwzakrzepowej i przeciwkrzepliwej, które występują łącznie w standardowej heparynie niefrakcjonowanej. Substancją leczniczą w preparacie Neoparin jest sól sodowa enoksaparyny.²

W badaniach in vitro wykazano, że oczyszczona enoksaparyna sodowa charakteryzuje się wysoką aktywnością przeciwko czynnikowi Xa krzepnięcia krwi (aktywność anty-Xa), osiągającą około 100 j.m./mg. Jednocześnie wykazuje znacznie niższą aktywność przeciwko czynnikowi IIa (aktywność anty-IIa) lub inaczej działanie przeciwtrombinowe, które wynosi około 28 j.m./mg. Stosunek tych aktywności (anty-Xa do anty-IIa) wynosi 3,6, co stanowi istotną cechę różnicującą enoksaparynę od heparyny niefrakcjonowanej. Mechanizm działania przeciwzakrzepowego enoksaparyny opiera się na udziale antytrombiny III (ATIII), co prowadzi do efektywnego działania przeciwzakrzepowego u ludzi.³

Dodatkowe właściwości przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne

Badania przeprowadzone zarówno na zdrowych ochotnikach, pacjentach, jak i w modelach nieklinicznych, pozwoliły zidentyfikować dodatkowe właściwości przeciwzakrzepowe i przeciwzapalne enoksaparyny, wykraczające poza podstawową aktywność anty-Xa i anty-IIa. Do tych dodatkowych mechanizmów działania należą:

• Zahamowanie innych czynników krzepnięcia zależne od antytrombiny III, w tym czynnika VIIa
• Indukcja uwalniania endogennego inhibitora zależnej od czynnika tkankowego drogi krzepnięcia (TFPI – Tissue Factor Pathway Inhibitor)
• Zmniejszenie uwalniania czynnika von Willebranda (vWF) ze śródbłonka naczyniowego do krwioobiegu

Wszystkie wymienione powyżej mechanizmy przyczyniają się do kompleksowego działania przeciwzakrzepowego enoksaparyny sodowej, zwiększając jej skuteczność kliniczną.⁴

Wpływ na parametry krzepnięcia

Wpływ enoksaparyny sodowej na parametry krzepnięcia zależy od dawkowania i wskazań terapeutycznych. W przypadku stosowania w dawkach profilaktycznych, enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na wartość aktywowanego częściowego czasu tromboplastynowego (aPTT). Natomiast przy stosowaniu leku w dawkach terapeutycznych, wartość aPTT może ulec wydłużeniu o 1,5–2,2 razy w stosunku do czasu kontrolnego, co obserwuje się przy maksymalnej aktywności leku.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Szczególnie istotne dane dotyczące skuteczności enoksaparyny uzyskano w zakresie rozszerzonej profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po operacjach ortopedycznych. W badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą oceniano zastosowanie przedłużonej profilaktyki u pacjentów poddanych operacji alloplastyki stawu biodrowego. Do badania włączono 179 pacjentów bez objawów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, którzy w okresie hospitalizacji otrzymywali enoksaparynę sodową w dawce 4000 j.m. (40 mg) podskórnie.⁶

Po wypisaniu ze szpitala pacjentów zrandomizowano do dwóch grup terapeutycznych:

• Grupa otrzymująca enoksaparynę sodową w dawce 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę podskórnie (n=90)
• Grupa otrzymująca placebo (n=89)

Leczenie w obu grupach trwało 3 tygodnie. Wyniki badania wykazały, że częstość występowania zakrzepicy żył głębokich podczas stosowania przedłużonej profilaktyki była istotnie niższa w grupie otrzymującej enoksaparynę sodową w porównaniu z grupą placebo. W badaniu nie odnotowano przypadków zatorowości płucnej. Co istotne z perspektywy bezpieczeństwa terapii, nie zaobserwowano epizodów poważnego krwawienia u pacjentów otrzymujących enoksaparynę w ramach przedłużonej profilaktyki.⁷